Οι κανόνες υποχωρούν, η δύναμη επανέρχεται. Σε ένα διεθνές σύστημα που εδραιώνουν ΗΠΑ, Κίνα, Ρωσία και το αγγλοσαξονικό δίκτυο, η χώρα καλείται να επενδύσει στην πραγματική στρατηγική της αξία
Η παγκόσμια τάξη που αναδύεται μετά την πανδημία αποκηρύσσει την προτεραιότητα των κανόνων και των αξιών. Οι διαδοχικές κρίσεις, από τον Covid-19 έως τις αναθεωρητικές διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, έχουν αποκαλύψει μια πιο αμείλικτη πραγματικότητα: η ισχύς, όχι η ηθική, είναι ο καθοριστικός παράγοντας για την επιβίωση και την επιρροή.
🗺️ Το Τετράπολο της Νέας Εποχής
Ηνωμένες Πολιτείες | Κίνα | Ρωσία | Αγγλοσαξονικό Δίκτυο (ΗΒ, Καναδάς, Αυστραλία)
— Αυτή η δομή δεν είναι θεωρία. Είναι η νέα πραγματικότητα που διαμορφώνει τον ανταγωνισμό και τις συμμαχίες.
Η ΕΕ ως Κανονιστικός Κόμβος και η Αδυναμία Ενιαίας Στρατηγικής
Παρά την τεράστια οικονομική της μάζα, η Ευρωπαϊκή Ένωση συχνά στερείται στρατηγικής αυτονομίας και αποφασιστικής λήψης αποφάσεων. Λειτουργεί περισσότερο ως «κανονιστικός κόμβος» παρά ως συνεκτικός παράγοντας που μπορεί να προβάλλει αποτρεπτική ισχύ. Αυτό το κενό αφήνει τα μικρότερα κράτη-μέλη, όπως η Ελλάδα, ιδιαίτερα εκτεθειμένα.
Η προηγούμενη στρατηγική της Ελλάδας – βασισμένη στην επίκληση του διεθνούς δικαίου και των κανόνων – δεν επαρκεί πλέον μόνη της. Όταν οι μεγάλες δυνάμεις επιλέγουν να παρακάμψουν τους κανόνες, η ηθική επίκληση μένει κενή χωρίς στρατηγική ισχύ να την υποστηρίξει.
Η Ελλάδα και η Στρατηγική Αξία της Γεωγραφίας της
Η χώρα δεν μπορεί να παραμείνει παθητικός θεατής. Το γεωστρατηγικό της πλεονέκτημα είναι σαφές και πρέπει να μετατραπεί σε πραγματική επιρροή. Η Ελλάδα είναι:
- Πύλη στην Ανατολική Μεσόγειο και στρατηγικό παρατηρητήριο.
- Κρίσιμος Κόμβος Ενεργειακής Ασφάλειας και διακίνησης.
- Διαμετακομιστικό Κέντρο Logistics για εμπόριο και ροές δεδομένων.
Αυτά τα πλεονεκτήματα δεν μεταφράζονται αυτόματα σε ισχύ. Απαιτούν ενεργό στρατηγικό σχεδιασμό, επενδύσεις και ενσωμάτωση σε δίκτυα επιρροής.
Από την Αξία στην Ισχύ: Ο Συνδυασμός που Απαιτείται
Η επιρροή στη νέα εποχή δεν είναι δώρο. Είναι προϊόν συνδυασμένης, πολυδιάστατης ισχύος:
🛡️ Στήλες της Στρατηγικής Ισχύος
- Στρατιωτική & Αποτρεπτική Ικανότητα: Σύγχρονος εξοπλισμός, αξιοποιημένα συμμαχικά πλεονεκτήματα.
- Τεχνολογική Υπεροχή & Κυβερνοασφάλεια: Επενδύσεις σε καινοτομία και προστασία κρίσιμων υποδομών.
- Ενεργειακή Ετοιμότητα & Ανεξαρτησία: Διαφοροποίηση πηγών, ανανεώσιμες πηγές, αποθήκευση.
- Πληροφοριακή & Αφηγηματική Ισχύς: Ικανότητα διαμόρφωσης της διεθνούς αντίληψης.
Το Τελικό Μήνυμα: Επιβίωση μέσω της Στρατηγικής Δράσης
Η στρατηγική αδράνεια ισοδυναμεί με υποταγή. Σε έναν κόσμο όπου οι ισχυροί επαναπροσδιορίζουν τους όρους, η παθητικότητα είναι συνταγή για περιθωριοποίηση.
Η Ελλάδα καλείται να υιοθετήσει μια ρεαλιστική και δραστική εξωτερική πολιτική. Αυτή η πολιτική πρέπει να συνδυάζει τη διπλωματία με την αποτρεπτική ικανότητα, τις αξίες με την ισχύ. Η χώρα πρέπει να ενταχθεί ενεργά σε δίκτυα που ενισχύουν τη θέση της, να επενδύσει στις στρατηγικές της υποδομές και να κατανοήσει ότι, στο νέο τετράπολο, η αξία χωρίς ισχύ είναι ανύπαρκτη, ενώ η ισχύς χωρίς αρχές είναι βάρβαρη και ασταθής.
Το Κρίσιμο Σημείο: Η μετα-Covid διεθνής τάξη δεν είναι μια προσωρινή παραμόρφωση. Είναι μια μόνιμη νέα κανονικότητα όπου η ωμή γεωπολιτική επανέρχεται στο προσκήνιο. Η επιλογή για τη χώρα δεν είναι ανάμεσα σε αξίες και ισχύ, αλλά στο πώς θα συνδυάσει και τις δύο για να εξασφαλίσει την επιβίωση, την ασφάλεια και την επιρροή της σε έναν κόσμο που γίνεται όλο και πιο ανταγωνιστικός και λιγότερο προβλέψιμος.
