Μια ανάλυση για τη στρατηγική σημασία του διαλόγου, τη «αποσύνδεση» του Κυπριακού και την απαραίτητη επιμονή στη νομιμότητα και τη συνθήκη της Λωζάννης
Οι ελληνοτουρκικές συναντήσεις κορυφής δεν είναι τελετουργικά. Είναι στιγμές καταγραφής της ισορροπίας δυνάμεων και των πραγματικών προθέσεων. Η επερχόμενη συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν λαμβάνει χώρα σε ένα εύθραυστο πλαίσιο «αποκλιμάκωσης», όπου η επιφανειακή ηρεμία δεν έχει ακυρώσει τον τουρκικό αναθεωρητισμό ούτε τις θεμελιώδεις διαφορές στην Ανατολική Μεσόγειο.
🎯 Βασικές Αρχές για τη Διάσκεψη (Κατά την Ανάλυση)
- Δεν υπάρχει «πακέτο διαφορών» ή «γκρίζες ζώνες». Η μόνη διαφορά είναι η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ.
- Η Συνθήκη της Λωζάννης είναι αδιαπραγμάτευτη και δεν επιδέχεται «επικαιροποίηση» ή πολιτική επανερμηνεία.
- Η ελληνική παρουσία στον διάλογο είναι υπευθυνότητα και επιλογή, όχι ένδειξη εμπιστοσύνης. Στόχος είναι η διεθνής καταγραφή ότι η Ελλάδα επιδιώκει λύσεις στη βάση της νομιμότητας.
Το Κρίσιμο Σημείο: Η «Σιωπηλή Μετατόπιση» και το Κυπριακό
Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο της προσεχούς συνάντησης δεν είναι αναγκαστικά ό,τι θα ειπωθεί, αλλά ό,τι φαίνεται να λείπει. Το Κυπριακό ζήτημα – μια συνεχιζόμενη κατάσταση εισβολής και κατοχής – δεν προβάλλεται ως κεντρικό σημείο της ατζέντας.
Αυτή η απουσία δεν είναι ασήμαντη. Δημιουργεί την εντύπωση μιας «στρατηγικής αποσύνδεσης (decoupling)» των ελληνοτουρκικών από το Κυπριακό. Η Ελλάδα οφείλει να αποσαφηνίσει ρητά ότι αυτό είναι τακτική επιλογή, όχι στρατηγική μετατόπιση. Η μη συζήτησή του σε αυτό το στάδιο δεν πρέπει να συνεπάγεται την αποσύνδεσή του από τον πυρήνα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.
🇨🇾 Το Ερώτημα προς τη Λευκωσία
Η τρέχουσα δυναμική εγείρει άμεσα ερωτήματα για την Κύπρο: Συναινεί η Κυπριακή Δημοκρατία σε μια τέτοια πρακτική αποσύνδεση; Αν ναι, ποια είναι η στρατηγική της λογική; Αν όχι, πώς προκύπτει η απουσία του θέματος από μια τόσο κρίσιμη συνάντηση; «Σε ζητήματα εθνικής στρατηγικής η σιωπή δεν είναι ουδέτερη στάση, είναι πολιτικό μήνυμα».
Ο Κίνδυνος των «Συνεκμεταλλεύσεων» και οι Πραγματικοί Στόχοι
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε προτάσεις για «συνεκμετάλλευση». Δεν πρόκειται για απλή τεχνική ρύθμιση. Μια σταδιακή μετάβαση από κοινή εκμετάλλευση πόρων σε κοινή επιτήρηση και τελικά σε κοινή άσκηση αρμοδιοτήτων θα μπορούσε να οδηγήσει σε de facto συγκυριαρχία χωρίς καμία επίσημη συνθήκη, μέσω «τεχνικών» διευθετήσεων.
Γι’ αυτό ο στρατηγικός στόχος της συνάντησης δεν είναι η επίτευξη μιας ευρέως δημοσιοποιημένης συμφωνίας. Είναι:
- Η διατήρηση της αποκλιμάκωσης και η αποτροπή νέας κρίσης.
- Η επανάληψη των ελληνικών θέσεων με απόλυτη σαφήνεια (και η διεθνής τους καταγραφή).
- Η επίμονη προσφυγή στη νομική διαδικασία επίλυσης διαφορών βάσει του Δικαίου της Θάλασσας, με τελικό προορισμό τη διεθνή δικαιοδοσία.
Συμπέρασμα: Ειρήνη Βάσει Νομιμότητας, Όχι Αναβολή Κρίσης
Η ελληνική προσέλευση στον διάλογο πρέπει να γίνεται με σαφείς κόκκινες γραμμές και με επίγνωση ότι η ειρήνη δεν μπορεί να βασίζεται σε σιωπηρές παραχωρήσεις ή σε αποσύνδεση βασικών θεμελιωδών ζητημάτων.
Η Ελλάδα πρέπει να προσέλθει για να αποτρέψει την κρίση, όχι για να αποδεχθεί μεταβολή καθεστώτος στο Αιγαίο ή για να επιτρέψει την υποβιβασμό του Κυπριακού. Η ειρήνη που στηρίζεται σε σιωπηλές μετατοπίσεις και περιορισμό κυριαρχίας δεν είναι βιώσιμη. Είναι απλώς η αναβολή της επόμενης, πιθανώς βαθύτερης, κρίσης.
Το Κεντρικό Μήνυμα: Η συνάντηση είναι ένα διπλωματικό πεδίο μάχης για την αφήγηση και τις αρχές. Η επιτυχία για την ελληνική πλευρά δεν θα μετρηθεί με συμβιβαστικές δηλώσεις κοινού τυπου, αλλά από την ικανότητα να διατηρήσει ακέραιες τις θεμελιώδεις θέσεις της, να αποτρέψει τη «σιωπηλή μετατόπιση» του Κυπριακού και να επιβάλει τη συζήτηση αποκλειστικά στο πλαίσιο της διεθνούς νομιμότητας και των υφιστάμενων συνθηκών.
