Η οικονομική κατάσταση για τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους αγρότες στην Ελλάδα παραμένει εξαιρετικά επισφαλής. Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, στο τέλος του 2025 τα χρέη προς το ΚΕΑΟ και τον ΕΦΚΑ εκτινάχθηκαν σε 51,3 δισεκατομμύρια ευρώ. Η νέα ρύθμιση για αποπληρωμή οφειλών σε 72 δόσεις, που τίθεται σε εφαρμογή από τον Ιούνιο, αφήνει ωστόσο εκτός χιλιάδες οφειλέτες λόγω υψηλού επιτοκίου και προσαυξήσεων.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι επτά στους δέκα επαγγελματίες και αγρότες (70%) χρωστούν σήμερα στον ΕΦΚΑ. Πάνω από 1,2 εκατομμύρια μη μισθωτοί και ασφαλισμένοι του πρώην ΟΑΕΕ έχουν συσσωρεύσει χρέη που ξεπερνούν τα 21 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ σχεδόν 250.000 αγρότες οφείλουν άλλα 1,77 δισεκατομμύρια ευρώ.
Πέντε αριθμοί – σοκ για την αγορά:
- 7 στους 10 επαγγελματίες – αγρότες χρωστούν στον ΕΦΚΑ.
- 248.862 αγρότες οφείλουν 1,77 δισ. ευρώ.
- 1,2 εκατ. μη μισθωτοί (πρώην ΟΑΕΕ) χρωστούν 21,1 δισ. ευρώ.
- Περίπου 300.000 επαγγελματίες – αγρότες αδυνατούν να λάβουν σύνταξη λόγω χρεών.
- Το 80,81% (1,14 εκατ. ασφαλισμένοι) επέλεξαν τις χαμηλότερες ασφαλιστικές κλάσεις (1η & 2η) το 2026, καταδικάζοντας τους εαυτούς τους σε μελλοντικές συντάξεις χαμηλότερες των 800 ευρώ μεικτά.
72 δόσεις: Ανάσα μόνο για λίγους – Υψηλό επιτόκιο και αυστηρές προϋποθέσεις
Η νέα ρύθμιση επιτρέπει την αποπληρωμή ληξιπρόθεσμων οφειλών προς τον ΕΦΚΑ σε έως 72 δόσεις, αντί για 24 που ίσχυαν. Ωστόσο, δεν προβλέπει καμία διαγραφή χρέους (κούρεμα) και το επιτόκιο ορίζεται στο 5,84% – υψηλό για τα σημερινά οικονομικά δεδομένα των περισσότερων οφειλετών. Η ελάχιστη μηνιαία δόση είναι τα 30 ευρώ. Αφορά χρέη που δημιουργήθηκαν έως τις 31 Οκτωβρίου 2023 και δεν βρίσκονται ήδη σε άλλη ενεργή ρύθμιση.
Βασική προϋπόθεση για την ένταξη είναι η τακτοποίηση των τρεχουσών οφειλών (αυτών που δημιουργήθηκαν μετά το 2023), είτε μέσω εξόφλησης είτε μέσω άλλου διακανονισμού. Αυτό το σημείο αποτελεί το μεγαλύτερο εμπόδιο για χιλιάδες ασφαλισμένους, οι οποίοι, λόγω έλλειψης ρευστότητας, συνεχίζουν να δημιουργούν νέα χρέη, αποκλειόμενοι έτσι από την πρόσβαση στη ρύθμιση.
Ο φαύλος κύκλος των χρεών και οι αντιδράσεις
Επαγγελματικές ενώσεις και φορείς της αγοράς ζητούν περισσότερες δόσεις (έως και 120) και μείωση των προσαυξήσεων και των πρόσθετων τελών, τα οποία αποτελούν σημαντικό μέρος της συνολικής οφειλής. Χωρίς κούρεμα και με βαριές προϋποθέσεις, η νέα ρύθμιση κινδυνεύει να αφήσει έξω ακριβώς εκείνους που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη: τους μικρούς επαγγελματίες και αγρότες που είναι ήδη εγκλωβισμένοι σε έναν φαύλο κύκλο υπερχρέωσης.
Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, 8 στους 10 ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες επέλεξαν το 2026 τις δύο χαμηλότερες ασφαλιστικές κατηγορίες, γεγονός που – όπως τονίζουν οι αναλυτές – θα οδηγήσει στο μέλλον σε συντάξεις της τάξεως των 800 ευρώ μεικτά, ακόμη και με 40 χρόνια ασφάλισης. Η εικόνα αυτή αποτυπώνει τη δραματική έλλειψη ρευστότητας και την αδυναμία των επαγγελματιών να ανταποκριθούν σε υψηλότερες εισφορές.
Με τη ρύθμιση παγώνουν κατασχέσεις και πλειστηριασμοί, αλλά μια απλή καθυστέρηση δόσης επιφέρει προσαύξηση 15%, ενώ η ένταξη δεν συνοδεύεται από έλεγχο περιουσιακής κατάστασης – ούτε από καμία ελάφρυνση της βασικής οφειλής.
Η κυβέρνηση προβάλλει τη ρύθμιση ως «ανάσα», αλλά στην πράξη, χωρίς μείωση προσαυξήσεων και με υψηλό επιτόκιο, χιλιάδες μικροί οφειλέτες παραμένουν αποκλεισμένοι. Το αίτημα για 120 δόσεις και ουσιαστική ελάφρυνση παραμένει επίκαιρο.
