Νέα δεδομένα στον τομέα των συντάξεων δημιουργεί απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) που κρίνει αντισυνταγματική τη χορήγηση δύο εθνικών συντάξεων στο ίδιο πρόσωπο. Το δικαστήριο έκρινε ότι ο νόμος Κατρούγκαλου (άρθρο 7 παρ. 5, ν. 4387/2016) προβλέπει μία μόνο εθνική σύνταξη ανεξαρτήτως του αριθμού των παροχών που σωρεύονται.
Η απόφαση αφορά κυρίως όσους λαμβάνουν ταυτόχρονα σύνταξη γήρατος και σύνταξη λόγω θανάτου (χηρείας), καθώς και το καθεστώς εφαρμογής της εθνικής σύνταξης σε περιπτώσεις σώρευσης. Παράλληλα, ακυρώνει μεταβατικό καθεστώς που είχε θεσπίσει εγκύκλιος του πρώην υφυπουργού Παναγιώτη Τσακλόγλου, το οποίο διατηρούσε την καταβολή της δεύτερης εθνικής σύνταξης ως «προσωπική διαφορά».
🔍 Τι αλλάζει με την απόφαση 699/2026 του ΣτΕ:
- Καταργείται η δυνατότητα λήψης δύο εθνικών συντάξεων από το ίδιο άτομο.
- Ακυρώνεται η εγκύκλιος Τσακλόγλου που μετέθετε την εφαρμογή του μέτρου και εισήγαγε «προσωπική διαφορά».
- Επανέρχεται η αυστηρή γραμματική ερμηνεία του νόμου: μία εθνική σύνταξη ανεξαρτήτως πλήθους παροχών.
- Η σύνταξη χηρείας αντιμετωπίζεται ως αυτοτελές δικαίωμα («ιδίω δικαίω») και υπόκειται στους ίδιους περιορισμούς.
- Το δικαστήριο απέρριψε το επιχείρημα της «χρηστής διοίκησης» και της καλόπιστης είσπραξης.
Ποιοι κινδυνεύουν και τι ποσά καλούνται να επιστρέψουν
Η απόφαση βάζει σε «τροχιά ανατροπής» περίπου 200.000 συνταξιούχους που λαμβάνουν δύο εθνικές συντάξεις. Σύμφωνα με την Ένωση Υπαλλήλων και Ειδικών Κοινωνικής Ασφάλισης (ΕΝΥΠΕΚΚ), οι δικαιούχοι αυτοί κινδυνεύουν όχι μόνο με περικοπή της σύνταξής τους για το μέλλον, αλλά και με αναδρομική επιστροφή ποσών που εκτιμάται ότι κυμαίνονται από 15.000 έως 30.000 ευρώ ανά άτομο.
Ο καθηγητής και πρόεδρος της ΕΝΥΠΕΚΚ, Αλέξης Μητρόπουλος, κάνει λόγο για «φτωχοποίηση χιλιάδων ανθρώπων» και καλεί την κυβέρνηση να παρέμβει άμεσα, είτε ακυρώνοντας την εγκύκλιο είτε τροποποιώντας τη διάταξη του νόμου. Όπως τονίζει, «καμία χήρα ή χήρος δεν μπορούν να επιστρέψουν 15.000-30.000 ευρώ χωρίς να διακινδυνεύσουν τη διαβίωσή τους».
Οι αντιδράσεις και το επόμενο βήμα
Η απόφαση του ΣτΕ αναμένεται να προκαλέσει κυβερνητικό «πονοκέφαλο», καθώς δημιουργεί νομικό κενό και κοινωνικές αντιδράσεις. Στελέχη του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης εξετάζουν ήδη πιθανές νομοθετικές παρεμβάσεις για να ρυθμιστεί εκ νέου το ζήτημα, είτε με τη διατήρηση της προσωπικής διαφοράς είτε με την αποφυγή αναδρομικής αναζήτησης των ποσών. Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι μια αναδρομική είσπραξη θα οδηγήσει σε οικονομική ασφυξία ευάλωτες ομάδες πληθυσμού, ιδίως χήρες και χήρους χαμηλών εισοδημάτων.
Το ΣτΕ ξεκαθάρισε ότι η εγκύκλιος Τσακλόγλου είχε κανονιστικό χαρακτήρα, εκδόθηκε χωρίς νομοθετική εξουσιοδότηση και δεν δημοσιεύθηκε σε ΦΕΚ, καθιστώντας την ανυπόστατη.
Η κυβέρνηση καλείται να αποφασίσει άμεσα: είτε να θεσπίσει νέα ρύθμιση που θα περισώσει τους δικαιούχους είτε να αφήσει την απόφαση να εφαρμοστεί, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την κοινωνική συνοχή.
