18 Ιουνίου 2026
Από την παγκοσμιοποίηση στη γεωπολιτική αναγκαιότητα – Το νέο δόγμα της Ευρώπης
Η επιστροφή της Γεωγραφίας
Η Ευρώπη βρίσκεται σε μια ιστορική καμπή. Η βασίλισσα Γεωγραφία επιστρέφει στον θρόνο της. Για χρόνια την υποτιμούσαμε. Τώρα η θέση της είναι καθοριστική.
Τα θαλάσσια περάσματα και οι ενεργειακές διαδρομές αποκτούν ξανά αξία. Οι κρίσιμες πρώτες ύλες καθορίζουν την οικονομία και την ασφάλεια. Οι αναταράξεις στα Στενά του Ορμούζ το επιβεβαιώνουν.
Μια περιφερειακή κρίση μετατρέπεται γρήγορα σε παγκόσμιο πρόβλημα. Οι αλυσίδες εφοδιασμού αποκαλύπτουν την ευθραυστότητά τους. Η παγκοσμιοποίηση δεν κατάργησε τη γεωγραφία. Την έκανε πιο κρίσιμη.
«Η στρατηγική αυτονομία δεν είναι θεωρητική συζήτηση. Είναι όρος επιβίωσης»
Η Δύση χάνει έδαφος – Η Ευρώπη αναζητά ταυτότητα
Η αποβιομηχάνιση και οι ανισότητες αποδυναμώνουν τη Δύση. Η δυτική αλαζονεία απέναντι σε άλλα μοντέλα αποδείχθηκε λάθος. Η Ασία ανεβαίνει.
Η Κίνα ενίσχυσε την οικονομική και γεωπολιτική της αυτοπεποίθηση. Το μερίδιο των ΗΠΑ και της Ευρώπης στο παγκόσμιο ΑΕΠ μειώνεται. Το εκκρεμές της Ιστορίας μετακινείται.
Η κλιματική κρίση, η παραπληροφόρηση και η κοινωνική πόλωση συνθέτουν ένα τοπίο αβεβαιότητας. Η ανεξέλεγκτη ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης προσθέτει νέους κινδύνους.
Οι πυλώνες της ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας:
- Ενεργειακή ανεξαρτησία – Μείωση εξάρτησης από εισαγωγές.
- Αμυντική βιομηχανία – Ευρωπαϊκές επενδύσεις, ευρωπαϊκές θέσεις εργασίας.
- Ψηφιακή κυριαρχία – Υποδομές cloud, chips, Τεχνητή Νοημοσύνη.
- Κρίσιμες πρώτες ύλες – Ανακύκλωση και νέες πηγές εφοδιασμού.
- Παραγωγική ανασυγκρότηση – Όχι μόνο εισαγωγή, αλλά παραγωγή.
Ενέργεια, άμυνα, παραγωγή – Το τρίπτυχο της αυτονομίας
Η ενέργεια βρίσκεται στην καρδιά της πρόκλησης. Οι υδρογονάνθρακες εξακολουθούν να καλύπτουν το 80% της ζήτησης. Η Ευρώπη παραμένει εξαρτημένη.
Η αλλαγή προμηθευτών δεν λύνει το πρόβλημα. Απλώς μεταφέρει την ευαλωτότητα αλλού. Οι ανανεώσιμες πηγές αυξάνονται, αλλά οι τιμές ενέργειας παραμένουν υψηλές.
Η στρατηγική αυτονομία απαιτεί ισχυρή μεταποίηση. Χωρίς χάλυβα, αλουμίνιο και χημικά, δεν υπάρχει οικονομική μεγέθυνση. Χωρίς παραγωγή, δεν υπάρχει άμυνα. Χωρίς άμυνα, δεν υπάρχει κυριαρχία.
Το ελληνικό στοίχημα
Η Ελλάδα οφείλει να διαμορφώσει εθνικό δόγμα στρατηγικής αυτονομίας. Να αξιοποιήσει τη γεωγραφία και τους ανθρώπους της. Να περάσει από την εισαγωγή στην παραγωγή.
Χρειάζεται ένα φιλόδοξο προοδευτικό σχέδιο δεκαετίας. Να συνδέσει τις αμυντικές δαπάνες με εγχώρια βιομηχανική ανάπτυξη. Να επενδύσει σε αποθήκευση ενέργειας, δίκτυα και διασυνδέσεις.
Η εξοικονόμηση ενέργειας μπορεί να γίνει παραγωγική στρατηγική. Να δημιουργήσει οικοσύστημα ανακαίνισης, ΜμΕ και τοπικής απασχόλησης. Οι κρίσιμες πρώτες ύλες είναι η βάση της οικονομίας του μέλλοντος.
Σε αυτή τη γεωπολιτική κοσμογονία, η Ελλάδα δεν πρέπει να παρακολουθεί. Πρέπει να ηγηθεί. Με έναν Νέο Προοδευτικό Εθνικό κι Ευρωπαϊκό Πατριωτισμό. Με κυριαρχία, δημοκρατία και κοινωνική αλληλεγγύη.
«Η γνώση είναι δύναμη για κοινωνίες που δεν περιμένουν την Ιστορία, αλλά σχεδιάζουν και ηγούνται»
Ο Γιάννης Μανιάτης είναι Ευρωβουλευτής και Αντιπρόεδρος της Ομάδας των Σοσιαλιστών & Δημοκρατών (S&D). Διετέλεσε Υπουργός Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής.
