Συνταγματική Αναθεώρηση: Συναίνεση-έκπληξη για τα άρθρα 16 και 86 – Ο ρόλος του ΠΑΣΟΚ και οι γέφυρες Γαβρόγλου

Η Επιτροπή Συνταγματικής Αναθεώρησης ολοκλήρωσε τις εργασίες της την περασμένη Τετάρτη. Χωρίς εντυπωσιακές εξελίξεις, ωστόσο το πολιτικό της αποτύπωμα μπορεί να αποδειχθεί σημαντικό. Για πρώτη φορά μετά από χρόνια, διαμορφώνονται ενδείξεις ότι στην επόμενη αναθεωρητική Βουλή θα μπορούσαν να υπάρξουν συναινέσεις για την αλλαγή δύο από τα πιο αμφιλεγόμενα άρθρα του Συντάγματος: το άρθρο 16 για τα μη κρατικά πανεπιστήμια και το άρθρο 86 για την ποινική ευθύνη των υπουργών.

Το μήνυμα του ΠΑΣΟΚ

Η στάση του ΠΑΣΟΚ στο κλείσιμο των εργασιών της Επιτροπής λειτούργησε ως αχτίδα αισιοδοξίας. Το κόμμα της Χαριλάου Τρικούπη επέλεξε να ψηφίσει «παρών» στα άρθρα 16 και 86, όπως και σε όλα τα άρθρα για τα οποία είχε καταθέσει πρόταση αναθεώρησης. Δεν επέλεξε την καταψήφιση, παρά τις διαφωνίες του με την κυβερνητική προσέγγιση.

Η κίνηση αυτή είχε σαφές πολιτικό περιεχόμενο. Το ΠΑΣΟΚ κατέγραψε τις αποστάσεις του από τη Νέα Δημοκρατία, αλλά δεν έκοψε τις γέφυρες ενόψει της επόμενης Βουλής. Εκεί, η αναθεώρηση των άρθρων θα απαιτεί 180 ψήφους. Το μήνυμα είναι ότι η συναίνεση δεν αποκλείεται, εφόσον υπάρξουν οι κατάλληλες προϋποθέσεις.

Ο ρόλος Γαβρόγλου

Οι πρόσφατες παρεμβάσεις του πρώην υπουργού Παιδείας, Κώστα Γαβρόγλου, έδωσαν νέα ώθηση στη συζήτηση για το άρθρο 16. Ο κ. Γαβρόγλου, που έχει αναλάβει τον τομέα Παιδείας της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης του Αλέξη Τσίπρα, δεν αποδέχθηκε την κυβερνητική πρόταση. Ωστόσο, μετατόπισε τη συζήτηση από το απόλυτο «όχι» στην αναζήτηση προϋποθέσεων για διαφορετική συνταγματική ρύθμιση.

Στελέχη της κυβερνητικής πλειοψηφίας εκτιμούν ότι αυτή η διαφοροποίηση δεν είναι τυχαία. Αντανακλά έναν ευρύτερο προβληματισμό που αρχίζει να αναπτύσσεται στον χώρο της Κεντροαριστεράς. Εκτός συγκλονιστικού απροόπτου, μια πιθανή συμφωνία ΝΔ, ΕΛΑΣ και ΠΑΣΟΚ στην επόμενη Βουλή θα μπορούσε να οδηγήσει σε αναθεώρηση του άρθρου 16.

Το άρθρο 86

Στο άρθρο 86, που αφορά την ποινική ευθύνη των υπουργών, το τοπίο φαίνεται πιο ώριμο για συναίνεση. Παρά τις επιμέρους διαφωνίες, δύσκολα μπορεί να βρεθεί πολιτική δύναμη που να υποστηρίζει ότι το ισχύον καθεστώς δεν χρειάζεται βελτιώσεις. Περισσότερα του ενός κόμματα προτείνουν την αναθεώρησή του.

Το κύριο εμπόδιο παραμένει η διατήρηση ή μη της εμπλοκής της Βουλής στη διαδικασία άσκησης δίωξης κατά μέλους κυβέρνησης. Η γέφυρα για συναίνεση υπάρχει, αλλά το τελικό κείμενο θα κριθεί στην επόμενη Βουλή.

Ενδοκυβερνητικές αντιδράσεις

Το ενδιαφέρον, ωστόσο, δεν στρέφεται μόνο στην αντιπολίτευση. Στο εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας υπάρχουν βουλευτές που εξέφρασαν επιφυλάξεις για δύο προτάσεις της κυβέρνησης: το ασυμβίβαστο υπουργού και βουλευτή, καθώς και την αναθεώρηση του άρθρου 103 για τη μονιμότητα στο Δημόσιο.

Μέχρι σήμερα οι ενστάσεις διατυπώθηκαν σε επίπεδο δημόσιου διαλόγου. Η ψηφοφορία της επόμενης εβδομάδας θα δείξει εάν θα αποκτήσουν κοινοβουλευτική έκφραση ή αν τελικά θα επικρατήσει η κομματική πειθαρχία.

Η επόμενη φάση

Η προσοχή στρέφεται πλέον στην Ολομέλεια της Βουλής. Η τριήμερη συζήτηση ξεκινά την Πέμπτη 23 Ιουλίου. Θα συνεχιστεί την επόμενη ημέρα και θα ολοκληρωθεί τη Δευτέρα 27 Ιουλίου με την πρώτη κρίσιμη ψηφοφορία.

«Η ψηφοφορία της επόμενης εβδομάδας δεν θα κρίνει το περιεχόμενο του νέου Συντάγματος. Θα καταγράψει όμως τις πολιτικές ισορροπίες και θα δείξει ποια άρθρα συγκεντρώνουν τις αναγκαίες πλειοψηφίες για να περάσουν στην επόμενη φάση.»

Το σημαντικότερο συμπέρασμα από την ολοκλήρωση της Επιτροπής είναι ότι η συζήτηση για τη Συνταγματική Αναθεώρηση παύει να εξελίσσεται αποκλειστικά ως πεδίο πολιτικής σύγκρουσης. Οι πρώτες γέφυρες χτίστηκαν. Το αν θα αποδειχθούν αρκετά ισχυρές ώστε να στηρίξουν πλειοψηφίες 180 βουλευτών στην επόμενη Βουλή θα εξαρτηθεί τόσο από το εκλογικό αποτέλεσμα όσο και από τη βούληση των πολιτικών δυνάμεων να αντιμετωπίσουν τη Συνταγματική Αναθεώρηση ως εθνική μεταρρύθμιση.