Αν πραγματικά ψάχναμε ποιες πολιτικές δυνάμεις στην Τουρκία αξίζουν την έμπρακτη αλληλεγγύη ενός ελληνικού προοδευτικού κόμματος, ο Σελαχατίν Ντεμιρτάς θα βρισκόταν στην πρώτη γραμμή. Η διαδρομή του συνδέθηκε με την υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την προσπάθεια να αποκτήσουν πολιτική εκπροσώπηση άνθρωποι που ζούσαν στο περιθώριο της τουρκικής δημοκρατίας.
Δημήτρης Γιαλουράκης | 29.10.2026 Απόψεις
Αν εξετάζαμε παράλληλα το συμφέρον της Ελλάδας, θα αναγνωρίζαμε την αξία αυτής της προσπάθειας. Μια Τουρκία που σέβεται τα δικαιώματα των πολιτών της, αποδέχεται την πολυφωνία και αναζητά πολιτικές λύσεις στις συγκρούσεις της προσφέρει καλύτερες προϋποθέσεις ειρηνικής γειτονίας. Αυτή είναι μια προοπτική που έχουμε κάθε λόγο να υποστηρίζουμε.
Ο Ντεμιρτάς έδωσε σε αυτή την προοπτική πρόσωπο, φωνή και εκλογική δύναμη.
Δικηγόρος, υπερασπιστής ανθρωπίνων δικαιωμάτων και αργότερα βουλευτής, γνώρισε την πολιτική μέσα από την υπεράσπιση ανθρώπων απέναντι στην κρατική αυθαιρεσία. Διετέλεσε πρόεδρος του παραρτήματος της Ένωσης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στο Ντιγιάρμπακιρ, εξελέγη πρώτη φορά στην τουρκική Εθνοσυνέλευση το 2007 και το 2014 ανέλαβε τη συμπροεδρία του Δημοκρατικού Κόμματος των Λαών, του HDP.
Χαρισματικός, με ρητορική δεινότητα, χιούμορ και πολιτική ευφυΐα, βοήθησε να διευρυνθεί η απήχηση του κουρδικού κινήματος. Μαζί με τη συμπρόεδρο Φιγκέν Γιουκσεκντάγ και τις δυνάμεις που συγκρότησαν το HDP, συνέβαλε στη δημιουργία ενός ευρύτερου προοδευτικού εγχειρήματος. Στις εκλογές του Ιουνίου του 2015, το κόμμα συγκέντρωσε το 13,1% των ψήφων και εξέλεξε 80 βουλευτές, ξεπερνώντας το εξαιρετικά υψηλό εκλογικό όριο του 10%.
Εκείνη η επιτυχία είχε ουσιαστικό πολιτικό περιεχόμενο. Στα ψηφοδέλτια του HDP συμμετείχαν Αρμένιοι, Γεζίντι και Αλεβίτες εκπρόσωποι, καθώς και ΛΟΑΤΚΙ ακτιβιστές. Σχεδόν οι μισοί υποψήφιοι ήταν γυναίκες. Η διαφορετικότητα αποκτούσε θέση στην πολιτική εκπροσώπηση και άνθρωποι που συχνά αντιμετωπίζονταν με καχυποψία ή εχθρότητα διεκδικούσαν ισότιμα τον δημόσιο χώρο.
Αυτό ήταν ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα του Ντεμιρτάς: συνέδεσε την κουρδική διεκδίκηση με μια ευρύτερη δημοκρατική υπόθεση. Επιχείρησε να μιλήσει σε ανθρώπους διαφορετικών καταγωγών και πεποιθήσεων, να δημιουργήσει συμμαχίες και να μετατρέψει την εμπειρία του αποκλεισμού σε δύναμη πολιτικής συμμετοχής.
Σε μια χώρα με βαθιές συγκρούσεις γύρω από την εθνική ταυτότητα, αυτή η προσπάθεια απαιτούσε θάρρος. Η αξία της βρίσκεται στην αναγνώριση ότι η ελευθερία μιας κοινότητας γίνεται ασφαλέστερη όταν συνδέεται με την ελευθερία όλων.
Στις 4 Νοεμβρίου 2016, ο Ντεμιρτάς συνελήφθη μαζί με άλλους βουλευτές του κόμματός του. Οι τουρκικές αρχές τού απέδωσαν κατηγορίες σχετικές με την τρομοκρατία, τις οποίες ο ίδιος αρνήθηκε. Τον Μάιο του 2024 καταδικάστηκε σε συνολική ποινή περίπου 42 ετών στη δίκη Κομπάνι, η οποία αφορούσε σειρά αδικημάτων και τις αιματηρές διαδηλώσεις του 2014, όταν η κουρδική πόλη της Συρίας πολιορκούνταν από το Ισλαμικό Κράτος.
Η υπόθεσή του έχει βαρύτατη ευρωπαϊκή δικαστική διάσταση. Στις 22 Δεκεμβρίου 2020, το Τμήμα Ευρείας Σύνθεσης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου διαπίστωσε ότι η παρατεταμένη προφυλάκισή του υπηρετούσε τον σκοπό της καταστολής του πολιτικού πλουραλισμού και του περιορισμού της ελεύθερης πολιτικής συζήτησης. Το Δικαστήριο ζήτησε την άμεση αποφυλάκισή του.
Σχεδόν δέκα χρόνια μετά τη σύλληψή του, εξακολουθεί να στερείται την ελευθερία του. Στην ενημέρωση που κατέθεσαν οι τουρκικές αρχές στο Συμβούλιο της Ευρώπης τον Οκτώβριο του 2026 αναφέρεται ότι παραμένει κρατούμενος εν αναμονή της εξέτασης της έφεσής του.
Κι όμως, όσο διαρκεί αυτή η κατάσταση, τόσο μεγαλώνει ο κίνδυνος να τη συνηθίσουμε. Να αντιμετωπίζουμε τη φυλάκισή του σαν μόνιμο χαρακτηριστικό του τουρκικού πολιτικού τοπίου. Να αναζητούμε το επόμενο πρόσωπο της αντιπολίτευσης, ενώ μια σημαντική δημοκρατική φωνή παραμένει αποκλεισμένη από τη δημόσια ζωή.
Ο ίδιος συνέχισε να δημιουργεί. Στη φυλακή έγραψε τη συλλογή διηγημάτων Seher, που κυκλοφόρησε το 2017, μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες και ακολουθήθηκε από άλλα λογοτεχνικά έργα. Η γραφή του φανερώνει μια ακόμη πλευρά της αντοχής του: διατήρησε την ικανότητα να αφηγείται τη ζωή των άλλων ενώ η δική του είχε περιοριστεί βίαια.
Αυτή η αντοχή αξίζει σεβασμό. Όπως αξίζει σεβασμό η πολιτική του συμβολή, χωρίς να απαιτείται συμφωνία με κάθε επιλογή του. Ένας προοδευτικός χώρος οφείλει να μπορεί να αναγνωρίζει το μέγεθος μιας διαδρομής και να υπερασπίζεται με συνέπεια το δικαίωμα εκείνου που την εκπροσωπεί να μιλά, να οργανώνεται και να διεκδικεί την εμπιστοσύνη των πολιτών.
Εδώ προκύπτει και το ερώτημα για τις επιλογές των ελληνικών κομμάτων.
Όταν ένα ελληνικό κόμμα προβάλλει τον Ιμάμογλου, οφείλει να αξιολογεί τις δηλώσεις του για τα ελληνικά νησιά, τη συνεργασία Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ και την τουρκική εισβολή στην Κύπρο. Η αντίθεσή του στον Ερντογάν δεν αρκεί ως κριτήριο πολιτικής ταύτισης. Οι θέσεις του για ζητήματα που μας αφορούν άμεσα αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτής της αξιολόγησης.
Με την ίδια σοβαρότητα πρέπει να εξετάζεται και η διαδρομή του Ντεμιρτάς. Η υπεράσπιση των δικαιωμάτων, η πολιτική εκπροσώπηση των μειονοτήτων και η διεύρυνση της δημοκρατικής συμμετοχής προσφέρουν ουσιαστικούς λόγους αλληλεγγύης. Συνδέονται με τις αξίες που επικαλείται ο ελληνικός προοδευτικός χώρος και με την προοπτική μιας δημοκρατικότερης Τουρκίας.
Η αλληλεγγύη, όμως, δοκιμάζεται στη διάρκεια. Στην επιμονή να μιλάς για έναν φυλακισμένο πολιτικό όταν η υπόθεσή του έχει πάψει να παράγει καθημερινά πρωτοσέλιδα. Στην απαίτηση εφαρμογής των ευρωπαϊκών δικαστικών αποφάσεων. Στην προθυμία να αναδεικνύεις μια δύσκολη υπόθεση ακόμη κι όταν δεν προσφέρει άμεσο επικοινωνιακό όφελος.
Ο Σελαχατίν Ντεμιρτάς αξίζει αυτή τη συνέπεια. Για την πολιτική του συμβολή, για την αξιοπρέπεια με την οποία αντέχει και για τη δημοκρατική προσδοκία που βοήθησε να αποκτήσει φωνή.
Γι’ αυτό το ερώτημα του τίτλου αφορά πρωτίστως εμάς. Τι θυμόμαστε, ποιους επιλέγουμε να προβάλλουμε και πόσο πιστά υπηρετούμε τις αρχές μας όταν σβήνουν τα φώτα της επικαιρότητας.
Γιατί ξεχάσαμε τον Σελαχατίν Ντεμιρτάς; Και τι σκοπεύουμε να κάνουμε για να μη συνεχιστεί αυτή η λήθη;
