Μια νέα μελέτη του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο που διαδραμάτισε η εκ βάθρων αναμόρφωση της φορολογικής διοίκησης στη δημοσιονομική ανάκαμψη της Ελλάδας. Οι βελτιώσεις σε επίπεδο διαφάνειας, αποτελεσματικότητας και ψηφιοποίησης συνέβαλαν τα μέγιστα στη διεύρυνση της φορολογικής βάσης, στην αύξηση των εσόδων και στην αποκατάσταση της αξιοπιστίας του συστήματος, προσφέροντας παράλληλα πολύτιμα διδάγματα και για άλλες χώρες.
Η έκθεση σημειώνει ότι η Ελλάδα, η οποία βρισκόταν στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους και είχε αποκλειστεί από τις αγορές, κατάφερε να μετατραπεί σε μία από τις μόλις πέντε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης με πρωτογενές πλεόνασμα. Η εξέλιξη αυτή, υπογραμμίζει το Ταμείο, αποτελεί μια «εντυπωσιακή ανατροπή» που οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στον μετασχηματισμό της φορολογικής διοίκησης.
🔑 Οι τρεις φάσεις της μεταρρύθμισης στη φορολογική διοίκηση σύμφωνα με το ΔΝΤ:
- Σταθεροποίηση (2010–2012): Δημιουργία βάσεων, στοχευμένα προγράμματα καταπολέμησης της φοροδιαφυγής, εστίαση στους μεγάλους φορολογουμένους.
- Θεσμική οικοδόμηση (2013–2017): Μείωση του αριθμού των εφοριών (από 288 σε 119), αναδιοργάνωση βάσει αρμοδιοτήτων, σύσταση και λειτουργία της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ).
- Ψηφιακός μετασχηματισμός (2018–2025): Ανάπτυξη ολοκληρωμένων ψηφιακών συστημάτων (ηλεκτρονική τιμολόγηση, διασύνδεση ταμειακών μηχανών, αναλυτικά εργαλεία).
Τα εντυπωσιακά αποτελέσματα και η επόμενη ημέρα
Χάρη σε αυτές τις αλλαγές, τα έσοδα από τον Φόρο Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ) αυξήθηκαν κατά 2,4 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ σε βάθος 15ετίας, ανεβαίνοντας από 7,1% το 2010 σε περίπου 9,5% το 2025. Οι συγγραφείς της μελέτης επισημαίνουν ότι η μεταρρύθμιση κατάφερε να μειώσει τα κενά φορολογικής συμμόρφωσης και να αποκαταστήσει τη δημοσιονομική αξιοπιστία, η οποία λειτούργησε ως «αθόρυβος κινητήρας» της ευρύτερης οικονομικής ανάκαμψης.
Το ΔΝΤ, αναφερόμενο στην τελευταία αξιολόγηση της ελληνικής οικονομίας στο πλαίσιο του άρθρου 4, διαπιστώνει ότι η χώρα βρίσκεται πλέον σε καλή θέση για να αντιμετωπίσει εξωτερικούς κραδασμούς, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που απορρέουν από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Ως επόμενες προτεραιότητες θέτει τη συστηματικότερη αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης και των αναλυτικών εργαλείων για τη διαχείριση των φορολογικών κινδύνων, καθώς και τη διασφάλιση ότι οι δεξιότητες του προσωπικού συμβαδίζουν με τις τεχνολογικές εξελίξεις.
Διδάγματα για άλλες οικονομίες
Η μελέτη του ΔΝΤ τονίζει ότι η επιτυχία μιας φορολογικής μεταρρύθμισης προϋποθέτει ένα δίκαιο, αξιόπιστο και διαφανές σύστημα, ενώ η ανάπτυξη των απαραίτητων θεσμικών δυνατοτήτων απαιτεί χρόνο. Η ελληνική εμπειρία, με την αλληλουχία των τριών φάσεων (σταθεροποίηση, θεσμική οικοδόμηση, ψηφιακός μετασχηματισμός), αποτελεί πλέον ένα πολύτιμο υπόδειγμα για άλλες χώρες που βρίσκονται στην ίδια τροχιά.
«Η αλλαγή αυτή αντανακλά, σε σημαντικό βαθμό, τον μετασχηματισμό της φορολογικής διοίκησης, ο οποίος μείωσε σταδιακά τα κενά φορολογικής συμμόρφωσης και αποκατέστησε τη δημοσιονομική αξιοπιστία» – Αναφέρεται στη μελέτη του ΔΝΤ.
Η μελέτη του ΔΝΤ έρχεται να προστεθεί στις θετικές αξιολογήσεις που έχει λάβει η ελληνική οικονομία από διεθνείς οργανισμούς, υπογραμμίζοντας ότι οι μεταρρυθμίσεις στον φορολογικό τομέα δεν ήταν απλώς μια αναγκαιότητα, αλλά επένδυση με μακροπρόθεσμα οφέλη για την ανάπτυξη.
