25 Ιουνίου 2026
Η πρόταση της ΝΔ αλλάζει τα δεδομένα – Τι σημαίνει η «αποσύνδεση» των κωλυμάτων από το Σύνταγμα
Μια συζήτηση με θεσμικό βάρος
Την αναθεώρηση των άρθρων 56 και 57 του Συντάγματος φέρνει σήμερα στο προσκήνιο η Επιτροπή Αναθεώρησης. Τα δύο αυτά άρθρα ρυθμίζουν τα κωλύματα εκλογιμότητας και τα ασυμβίβαστα έργα με το βουλευτικό αξίωμα, ένα πεδίο που παραδοσιακά προκαλεί έντονες πολιτικές και θεσμικές αντιπαραθέσεις.
Η συζήτηση αυτή δεν είναι τεχνική. Είναι ουσιαστικά πολιτική, καθώς αφορά το ποιοι μπορούν να διεκδικήσουν την εκλογή τους και ποιες δραστηριότητες είναι ασύμβατες με την άσκηση του βουλευτικού έργου. Η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας φέρνει μια τομή στη φιλοσοφία του Συντάγματος, επιχειρώντας να το απαλλάξει από λεπτομερείς καταλόγους και να δώσει περισσότερη ευελιξία στον νομοθέτη.
«Οι αλλαγές στα κωλύματα και τα ασυμβίβαστα να επέρχονται με νόμο και να εφαρμόζονται από τις μεθεπόμενες εκλογές»
Η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας
Η Νέα Δημοκρατία προτείνει μια ριζική αλλαγή: τη μεταφορά του λεπτομερειακού καταλόγου κωλυμάτων και ασυμβιβάστων στον νόμο. Στον Καταστατικό Χάρτη θα παραμείνουν μόνο οι γενικές αρχές, δίνοντας έτσι στον κοινό νομοθέτη τη δυνατότητα να προσαρμόζει το πλαίσιο ανάλογα με τις ανάγκες της εποχής.
Η πρόταση, ωστόσο, περιέχει μια κρίσιμη δικλείδα ασφαλείας. Οι αλλαγές στα κωλύματα και τα ασυμβίβαστα θα μπορούν να εφαρμοστούν άμεσα στις αμέσως επόμενες εκλογές, μόνο εάν ο σχετικός νόμος εξασφαλίζει την αυξημένη πλειοψηφία των δύο τρίτων (2/3) του όλου αριθμού των βουλευτών. Διαφορετικά, θα ισχύουν από τις μεθεπόμενες εκλογές, αποτρέποντας έτσι αιφνιδιαστικές αλλαγές που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως κομματικό εργαλείο.
Τα βασικά σημεία της πρότασης της ΝΔ:
- Ο λεπτομερειακός κατάλογος κωλυμάτων και ασυμβιβάστων μεταφέρεται στον νόμο.
- Στο Σύνταγμα παραμένουν μόνο οι γενικές αρχές.
- Οι αλλαγές με νόμο εφαρμόζονται από τις μεθεπόμενες εκλογές.
- Άμεση εφαρμογή μόνο με αυξημένη πλειοψηφία 2/3 της Βουλής.
Το πολιτικό διακύβευμα
Η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας εισάγει μια νέα λογική στη συνταγματική αναθεώρηση. Αντί το Σύνταγμα να λειτουργεί ως ένας λεπτομερής κατάλογος απαγορεύσεων, προτείνεται να διατυπώνει τις γενικές αρχές και να αφήνει την εξειδίκευση στον νόμο. Αυτό επιτρέπει μεγαλύτερη ευελιξία, αλλά ταυτόχρονα εγείρει ερωτήματα για την πολιτική χρήση του νομοθετικού πλαισίου.
Η συζήτηση στην Επιτροπή Αναθεώρησης αναμένεται να είναι έντονη. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης βλέπουν με καχυποψία την απομάκρυνση των λεπτομερειών από το Σύνταγμα, φοβούμενοι ότι η κυβέρνηση θα μπορούσε να αλλάξει τους κανόνες του παιχνιδιού ανάλογα με τις πολιτικές της ανάγκες. Η δικλείδα της αυξημένης πλειοψηφίας για την άμεση εφαρμογή λειτουργεί ως ασπίδα, αλλά το πολιτικό στοίχημα παραμένει.
«Η αναθεώρηση των άρθρων 56 και 57 αποτελεί μια κρίσιμη δοκιμασία για τον ρόλο του Συντάγματος στον καθορισμό των κανόνων του πολιτικού παιχνιδιού»
