13 Ιουλίου 2026
Η ερώτηση Κατρίνη φέρνει στο φως ένα θεσμικό κατάλοιπο της χούντας – οι απόστρατοι αξιωματικοί αποκλείονται από τα διοικητικά όργανα των Ενώσεών τους λόγω τόπου κατοικίας και βαθμού, ενώ οι εισφορές παρακρατούνται υποχρεωτικά από τις συντάξεις τους
Ένα διάταγμα που άντεξε στον χρόνο
Το νομοθετικό διάταγμα του 1972 εξακολουθεί να διέπει τη λειτουργία των Ενώσεων Αποστράτων Αξιωματικών. Ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ, Μιχάλης Κατρίνης, κατέθεσε ερώτηση στη Βουλή. Ζητά από τον υπουργό Εθνικής Άμυνας να εξηγήσει γιατί μια ρύθμιση της χούντας παραμένει σε ισχύ.
Η ερώτηση δεν είναι μια τυπική κοινοβουλευτική διαδικασία. Φέρνει στο φως μια σειρά από αντιδημοκρατικές πρακτικές. Απόστρατοι αξιωματικοί αποκλείονται από τα διοικητικά συμβούλια. Ο λόγος; Ο τόπος κατοικίας τους και ο βαθμός αποστρατείας τους.
«Το ισχύον πλαίσιο εξακολουθεί να διέπεται από νομοθετικό διάταγμα του 1972, πριν από την αποκατάσταση της δημοκρατίας»
Οι αποκλεισμοί που δεν δικαιολογούνται
Η νέα ρύθμιση για την Ένωση Αποστράτων Αξιωματικών Στρατού (ΕΑΑΣ) περιλαμβάνει έναν παράλογο γεωγραφικό περιορισμό. Οι απόστρατοι που κατοικούν εκτός Αττικής δεν μπορούν να θέσουν υποψηφιότητα για το κεντρικό Διοικητικό Συμβούλιο.
Ο κ. Κατρίνης επισημαίνει ότι δεν υπάρχει κανένας αντικειμενικός λόγος δημοσίου συμφέροντος για αυτόν τον αποκλεισμό. Την ίδια στιγμή, οι αντίστοιχοι γεωγραφικοί περιορισμοί δεν ισχύουν για τις Ενώσεις Αποστράτων του Πολεμικού Ναυτικού και της Πολεμικής Αεροπορίας.
Παράλληλα, ο βαθμός αποστρατείας παραμένει εμπόδιο. Οι περισσότεροι απόστρατοι αποκλείονται από τις θέσεις του Προέδρου και του Αντιπροέδρου. Η επιλογή αυτή δεν έχει καμία σχέση με την ικανότητα ή την προσφορά τους.
ΟΙ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΙ ΠΟΥ ΚΑΤΑΓΓΕΛΛΕΙ Ο ΚΑΤΡΙΝΗΣ:
- Γεωγραφικός περιορισμός: Μόνο απόστρατοι που κατοικούν στην Αττική μπορούν να είναι υποψήφιοι για το ΔΣ της ΕΑΑΣ
- Αποκλεισμός λόγω βαθμού: Οι θέσεις Προέδρου και Αντιπροέδρου παραμένουν κλειστές για τους περισσότερους αποστράτους
- Ανισότητα μεταξύ των σωμάτων: Οι περιορισμοί αυτοί δεν ισχύουν για Ναυτικό και Αεροπορία
Το ζήτημα της δημοκρατικής νομιμοποίησης
Ο κ. Κατρίνης θέτει και ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα. Τα Τοπικά Συμβούλια των Παραρτημάτων δεν εκλέγονται από τα μέλη τους. Διορίζονται από το κεντρικό Διοικητικό Συμβούλιο.
Πρόκειται για μια πρακτική που υπονομεύει κάθε έννοια δημοκρατικής εκπροσώπησης. Οι απόστρατοι δεν έχουν λόγο στη διαχείριση των υποθέσεών τους. Οι αποφάσεις λαμβάνονται από μια μικρή ομάδα, χωρίς τη συμμετοχή της βάσης.
Παράλληλα, η εγγραφή στις Ενώσεις είναι υποχρεωτική. Η εισφορά παρακρατείται από τις συντάξεις. Οι απόστρατοι δεν έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν αν θέλουν να συμμετέχουν ή όχι.
«Η υποχρεωτική παρακράτηση εισφοράς από τις συντάξεις χωρίς ατομική συναίνεση συνιστά ένα ακόμη κενό δημοκρατικής νομιμοποίησης»
Το αίτημα για ουσιαστική αλλαγή
Ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ ζητά από τον υπουργό να αιτιολογήσει τις συγκεκριμένες επιλογές. Να διευκρινίσει αν προηγήθηκε έλεγχος συνταγματικότητας. Και να αναλάβει πρωτοβουλία για συνολική αναθεώρηση.
Το αίτημα είναι σαφές. Η λειτουργία των Ενώσεων Αποστράτων πρέπει να εναρμονιστεί με τις αρχές της σύγχρονης δημοκρατικής πολιτείας. Τα κατάλοιπα του παρελθόντος δεν μπορούν να συνεχίσουν να καθορίζουν το παρόν.
Ο κ. Κατρίνης καλεί τον υπουργό να επαναπροκηρύξει τις αρχαιρεσίες, συμπεριλαμβανομένων αυτών του Φεβρουαρίου 2026, μετά την τροποποίηση του νόμου. Το αίτημα αυτό αποκαλύπτει το βάθος του προβλήματος: οι διαδικασίες που έχουν ήδη διεξαχθεί στερούνται δημοκρατικής νομιμοποίησης.
Το ζήτημα των Ενώσεων Αποστράτων δεν είναι ένα μικρό θεσμικό πρόβλημα. Είναι ένα σύμπτωμα μιας ευρύτερης αδράνειας. Το πολιτικό σύστημα συχνά αγνοεί τις ρυθμίσεις εκείνες που δεν βρίσκονται στο επίκεντρο της δημόσιας προσοχής. Η παρέμβαση Κατρίνη φέρνει στο φως μια σκοτεινή πλευρά της ελληνικής νομοθεσίας, που απαιτεί άμεση αντιμετώπιση.
