Δημήτρης Δαριβέρης | 22/11/2026 | ΑΠΟΨΕΙΣ
Υπάρχει ένα σπάνιο πολιτικό είδος, που δεν απειλείται με εξαφάνιση, δεν χρειάζεται κρατική προστασία και, δυστυχώς, αναπαράγεται με ταχύτητα μεγαλύτερη κι από τα κουνούπια το καλοκαίρι. Είναι ο γνωστός, αγαπημένος και πολυπράγμων πολιτικός παράγοντας!
Δεν τον ενδιαφέρει ιδιαίτερα η πολιτική. Τον ενδιαφέρει η πολιτική επιρροή. Δεν τον συγκινεί το πρόγραμμα, αλλά το οργανόγραμμα. Δεν έχει πάντα άποψη, έχει όμως πάντα πρόσβαση. Και αν δεν έχει πρόσβαση, φροντίζει να αποκτήσει. Άλλωστε, στην πολιτική ζούγκλα, δεν επιβιώνει απαραίτητα ο πιο ικανός, αλλά εκείνος που ξέρει ποιον να πάρει τηλέφωνο.
Ο παράγοντας είναι μια ξεχωριστή προσωπικότητα. Μπορεί να μην έχει διαβάσει ούτε την πρώτη σελίδα του πολιτικού προγράμματος, αλλά γνωρίζει απέξω το τηλέφωνο του προέδρου. Μπορεί να αγνοεί τι συζητήθηκε σε μια συνεδρίαση, αλλά γνωρίζει με ακρίβεια ποιος κάθισε δίπλα σε ποιον. Δεν ξέρει τι αποφασίστηκε, ξέρει όμως ποιος δυσαρεστήθηκε, ποιος αναβαθμίστηκε και ποιος πρέπει να απομονωθεί.
Είναι ο άνθρωπος που δεν χρειάζεται να κάνει πολιτική. Αρκεί να δημιουργεί την εντύπωση ότι την κάνει.
Διαθέτει, μάλιστα, ένα πλούσιο λεξιλόγιο, προσαρμοσμένο στις περιστάσεις. Δεν λέει «θέλω αξίωμα», λέει «πρέπει να αξιοποιηθεί η εμπειρία μου». Δεν λέει «θέλω να ελέγχω», λέει «χρειάζεται συντονισμός». Δεν λέει «θέλω δικούς μου ανθρώπους», λέει «πρέπει να υπάρχει εμπιστοσύνη». Και φυσικά, δεν λέει ποτέ «εγώ». Λέει «εμείς», μέχρι να εμφανιστεί η καρέκλα. Εκεί, το «εμείς» παθαίνει ξαφνικά αμνησία και θυμάται μόνο το ονοματεπώνυμό του.
Στην πραγματικότητα, ο παράγοντας είναι σαν ένας μικρός πολιτικός πολυέλαιος, όπου θέλει να βρίσκεται στο κέντρο, να τον βλέπουν όλοι και, κυρίως, να εξαρτάται από αυτόν ο φωτισμός!
Έχει και μια ιδιαίτερη ικανότητα να μεταμορφώνεται. Ανάλογα με την πολιτική συγκυρία, γίνεται επαναστάτης, θεσμικός, ανανεωτικός, παλιός αγωνιστής, νέος οραματιστής ή υπερασπιστής της ενότητας. Μπορεί να αλλάξει πολιτική επιχειρηματολογία πιο γρήγορα κι από τηλεοπτικό σχολιαστή σε προεκλογική περίοδο. Μόνο η προσωπική του φιλοδοξία παραμένει σταθερή αξία.
Και βέβαια, έχει πάντα μια εξήγηση για όλα.
Αν δεν εκλεγεί, φταίει ο μηχανισμός. Αν εκλεγεί, είναι αποτέλεσμα της προσωπικής του απήχησης. Αν δεν τον καλέσουν, τον φοβούνται. Αν τον καλέσουν, αναγνωρίζουν την αξία του. Αν διαφωνήσει, υπερασπίζεται τη δημοκρατία. Αν συμφωνήσει χωρίς συζήτηση, υπηρετεί την ενότητα.
Με λίγα λόγια, ο παράγοντας δεν χάνει ποτέ. Απλώς, κατά καιρούς, αλλάζει αφήγημα!
Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο οι παράγοντες. Είναι και το πολιτικό περιβάλλον που τους εκτρέφει.
Γιατί κανένας παράγοντας δεν μπορεί να μεγαλουργήσει χωρίς το απαραίτητο οικοσύστημα από ανθρώπους που περιμένουν ένα νεύμα, στελέχη που μετρούν την πολιτική τους αξία με βάση την απόσταση από την ηγεσία, χειροκροτητές που χειροκροτούν πριν καν ακούσουν και πρόθυμους διαχειριστές προσωπικών φιλοδοξιών που βαφτίζουν τη συναλλαγή πολιτική στρατηγική.
Κάπως έτσι, τα πολιτικά όργανα μετατρέπονται σε διακοσμητικά έπιπλα, οι συλλογικές αποφάσεις σε προειλημμένες συνεννοήσεις και η συμμετοχή των μελών σε μια τελετουργία επικύρωσης όσων έχουν ήδη συμφωνηθεί κάπου αλλού.
Και αν κάποιος τολμήσει να ρωτήσει «ποια είναι η πολιτική μας πρόταση;», κινδυνεύει να χαρακτηριστεί αφελής. Αν ρωτήσει «πού πάμε;», θα του απαντήσουν «μην ανησυχείς, το δουλεύουμε». Αν επιμείνει, θα ακούσει το αμίμητο: «Δεν γνωρίζεις πώς λειτουργεί η πολιτική».
Πράγματι! Ίσως αυτό ακριβώς να είναι το πρόβλημα. Ότι μάθαμε να λειτουργούμε στην πολιτική, αλλά ξεχάσαμε για ποιον λόγο υπάρχει η πολιτική.
Και εδώ χρειάζεται μια γενναία δόση αυτοκριτικής. Γιατί δεν αρκεί να καταγγέλλουμε τον παραγοντισμό όταν δεν είμαστε εμείς οι ευνοημένοι. Δεν γίνεται να καταδικάζουμε τις κλειστές παρέες και να περιμένουμε πρόσκληση για να μπούμε σε αυτές. Ούτε να καταγγέλλουμε τις προσωπικές εξυπηρετήσεις, ενώ αναζητούμε τη δική μας μικρή εξαίρεση από τους κανόνες.
Ο παραγοντισμός δεν είναι πολιτική άποψη. Είναι πολιτική ιδιοτέλεια με κομματική ταυτότητα.
Και η αντιμετώπισή του δεν απαιτεί καινούργιους παράγοντες, με φρέσκα πρόσωπα και παλιές συνήθειες. Απαιτεί κανόνες, διαφάνεια, αξιοκρατία, πραγματικά συλλογικά όργανα και ανθρώπους που δεν φοβούνται να διαφωνήσουν χωρίς να υπολογίζουν το πολιτικό κόστος της επόμενης ημέρας.
Γιατί ένα πολιτικό κίνημα δεν μπορεί να υπόσχεται αλλαγή στην κοινωνία, όταν στο εσωτερικό του αναπαράγει τις πιο παλιές και κουρασμένες παθογένειες του πολιτικού συστήματος.
Και, για να μην παρεξηγηθούμε, οι καρέκλες δεν είναι το πρόβλημα. Κάποιος πρέπει να κάθεται για να γίνεται η δουλειά. Το πρόβλημα είναι όταν κάποιοι θεωρούν ότι η καρέκλα τούς ανήκει από κληρονομικό δικαίωμα, ενώ οι υπόλοιποι πρέπει να τους ζητούν την άδεια ακόμη και για να σταθούν όρθιοι.
Άλλωστε, η πολιτική δεν είναι ούτε γραφείο ευρέσεως θέσεων ούτε πρακτορείο προσωπικών φιλοδοξιών. Είναι χώρος σύγκρουσης ιδεών, κοινωνικής προσφοράς και συλλογικής ευθύνης.
Και μια τελευταία παρατήρηση: Αν για να προχωρήσει μια πολιτική ιδέα χρειάζεται πρώτα να πάρουμε την έγκριση τριών παραγόντων, δύο παραγοντίσκων και ενός τηλεφωνικού καταλόγου, τότε μάλλον δεν έχουμε πολιτικό κίνημα. Έχουμε τηλεφωνικό κέντρο με ιδεολογικό περιτύλιγμα!
Καιρός, λοιπόν, να κλείσουν κάποια τηλέφωνα, να ανοίξουν τα πολιτικά μυαλά και να καταλάβουμε επιτέλους ότι στην πολιτική η μεγαλύτερη αξία δεν είναι να έχεις άκρες, αλλά να έχεις αρχές.
Γιατί οι παράγοντες μπορεί να αλλάζουν θέσεις, οι καρέκλες να αλλάζουν ιδιοκτήτες και οι παρέες να αλλάζουν στρατόπεδα. Οι αρχές, όμως, αν αλλάζουν ανάλογα με την καρέκλα, τότε δεν ήταν ποτέ αρχές. Ήταν απλώς διαπραγματευτικό χαρτί.
Δημήτρης Δαριβέρης






