Οι δικαστές λένε “όχι” στις παρατάσεις – Αντιδράσεις για την ανανέωση των διοικήσεων και το πλαφόν στον Άρειο Πάγο

Η Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων εξέφρασε την έντονη αντίθεσή της σε τρεις βασικές διατάξεις του νέου νομοσχεδίου του υπουργείου Δικαιοσύνης. Σε ανακοίνωσή της, η ΕνΔΕ επισημαίνει ότι οι συγκεκριμένες ρυθμίσεις, που εισήχθησαν χωρίς να έχουν περάσει από το στάδιο της διαβούλευσης, θίγουν το αυτοδιοίκητο των δικαστηρίων και περιορίζουν τις εγγυήσεις της δικαστικής ανεξαρτησίας.

Η ανανέωση των θητειών και η κατάργηση του αυτοδιοίκητου

Το πρώτο ζήτημα που εγείρει η ΕνΔΕ αφορά την παράταση της θητείας των διοικήσεων των δικαστηρίων. Το νομοσχέδιο προβλέπει την αύξηση της διάρκειας από δύο σε τρία έτη, ενώ παράλληλα παρατείνει τη θητεία των τριμελών συμβουλίων διοίκησης σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Πειραιά έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2027.

Η Ένωση σημειώνει ότι οι παρατάσεις έχουν γίνει πια κανόνας, ξεπερνώντας τα όρια της εξαίρεσης. Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση, η πρακτική αυτή οδηγεί σε «ουσιαστική κατάργηση του αυτοδιοίκητου», το οποίο αποτελεί ουσιώδες κεφάλαιο της δικαστικής ανεξαρτησίας. Οι δικαστές τονίζουν ότι η δυνατότητα εκλογής των διοικήσεων σε τακτά χρονικά διαστήματα διασφαλίζει την ομαλή λειτουργία και την εναλλαγή των προσώπων, αποτρέποντας υπηρεσιακές αδράνειες.

Η ΕνΔΕ ζητά από το υπουργείο να δεσμευθεί ρητά ότι καμία άλλη παράταση δεν θα λάβει χώρα στο εξής, επισημαίνοντας ότι ήδη από το 2024 έχει εκφράσει τις αντιρρήσεις της σε αντίστοιχες ρυθμίσεις. Επιπλέον, τονίζεται ότι οι συνάδελφοι που προήλθαν από την ενοποίηση του πρώτου βαθμού δικαιοδοσίας (πρώην ειρηνοδίκες) δεν είχαν ποτέ την ευκαιρία να συμμετάσχουν σε αρχαιρεσίες για την ανάδειξη διοικήσεων, γεγονός που συνιστά παραβίαση των δικαιωμάτων τους.

Ο περιορισμός των φορέων διορισμού απολυθέντων δικαστικών λειτουργών

Η δεύτερη επίμαχη διάταξη αφορά τους φορείς στους οποίους μπορούν να διοριστούν δικαστικοί λειτουργοί που έχουν απολυθεί με απόφαση της Διοικητικής Ολομέλειας του Αρείου Πάγου. Το νομοσχέδιο περιορίζει τις δυνατότητες διορισμού στις γραμματείες δικαστηρίων και εισαγγελιών, καθώς και στις κεντρικές ή περιφερειακές υπηρεσίες του υπουργείου Δικαιοσύνης, καταργώντας τη γενική πρόβλεψη για διορισμό «σε δημόσια διοικητική θέση».

Η ΕνΔΕ εκτιμά ότι η αλλαγή αυτή θα καταστήσει de facto ανενεργό τον θεσμό προστασίας της δικαστικής ανεξαρτησίας. Όπως αναφέρεται, οι περιορισμένες θέσεις στις γραμματείες και στο υπουργείο δεν θα μπορούν να απορροφήσουν τους απολυθέντες συναδέλφους, ενώ η δυνατότητά τους να αξιοποιηθούν σε άλλες υπηρεσίες του Δημοσίου δεν έχει δημιουργήσει ποτέ πρόβλημα. Η Ένωση ζητά την επαναφορά της προηγούμενης ρύθμισης.

«Η διάταξη αυτή θα πρέπει να τροποποιηθεί ώστε να διατηρηθεί η προηγούμενη γενική πρόβλεψη για τη δυνατότητα διορισμού σε δημόσια διοικητική θέση»

Το πλαφόν στην άσκηση αναίρεσης στον Άρειο Πάγο

Το τρίτο σημείο που προκαλεί αντιδράσεις είναι ο περιορισμός στην άσκηση του ενδίκου μέσου της αναίρεσης. Το νομοσχέδιο εισάγει ποσοτικό κριτήριο – το επιδικασθέν ποσό πρέπει να υπερβαίνει τις 20.000 ευρώ για να είναι παραδεκτή η αίτηση αναίρεσης. Εξαίρεση προβλέπεται για τις εργατικές διαφορές. Παράλληλα, θεσπίζεται Τριμελές Συμβούλιο του Αρείου Πάγου που θα κρίνει, με τη διαδικασία του «φίλτρου», αν μια υπόθεση μπορεί να εισαχθεί στον αναιρετικό έλεγχο.

Η ΕνΔΕ αναγνωρίζει την ανάγκη αναβάθμισης του ρόλου του Αρείου Πάγου και τονίζει ότι η διάταξη είναι σημαντικά βελτιωμένη σε σχέση με την αρχική της μορφή. Ωστόσο, επισημαίνει ένα σοβαρό νομικό κενό: η διατύπωση της διάταξης δεν διευκρινίζει αν η απαγόρευση αφορά και τις αποφάσεις που απορρίπτουν την αγωγή, καθώς και τις διαφορές που δεν αποτιμώνται σε χρήμα. Η Ένωση ζητά την προσθήκη σχετικής αναφοράς μέσα στο ίδιο το κείμενο της διάταξης.

Με την ανακοίνωσή της, η Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων καλεί το υπουργείο Δικαιοσύνης να προχωρήσει σε διορθωτικές κινήσεις, διασφαλίζοντας τον διάλογο και την τήρηση των αρχών της καλής νομοθέτησης.