Η υπογεννητικότητα «ροκανίζει» την εκπαίδευση στα Δωδεκάνησα: επτά δημοτικά και τέσσερα νηπιαγωγεία αναστέλλουν τη λειτουργία τους για τη σχολική χρονιά 2026-2027, καθώς ο αριθμός των εγγεγραμμένων μαθητών δεν επαρκεί για τη συγκρότηση τμημάτων. Η απόφαση αποτελεί την πιο πρόσφατη ένδειξη μιας δημογραφικής συρρίκνωσης που απειλεί να αλλάξει ριζικά τον χάρτη της νησιωτικής εκπαίδευσης.
Κωνσταντίνα Πετροπούλου | 11 Αυγούστου 2026 ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Η νέα σχολική χρονιά στα Δωδεκάνησα θα ξεκινήσει με λιγότερα σχολεία. Η αναστολή λειτουργίας σχολείων στα Δωδεκάνησα αφορά επτά δημοτικά και τέσσερα νηπιαγωγεία, τα οποία δεν θα ανοίξουν τις πόρτες τους τον Σεπτέμβριο, καθώς ο αριθμός των μαθητών που έχουν εγγραφεί είναι τόσο μικρός που καθιστά αδύνατη τη λειτουργία τους. Η απόφαση αφορά αναστολή λειτουργίας, όχι οριστική κατάργηση, αλλά η διάκριση αυτή μοιάζει τυπική. Η υπογεννητικότητα δεν είναι ένα παροδικό φαινόμενο.
Η είδηση για την αναστολή λειτουργίας σχολείων στα Δωδεκάνησα δημοσιοποιήθηκε στις 6 Αυγούστου 2026 και επιβεβαιώνει αυτό που πολλοί τοπικοί φορείς βλέπουν εδώ και χρόνια να εξελίσσεται: η μείωση του μαθητικού πληθυσμού έχει πλέον πάρει μόνιμα χαρακτηριστικά. Δεν πρόκειται για μια συγκυριακή πτώση, αλλά για τη σταδιακή αποτύπωση μιας διαρθρωτικής δημογραφικής κρίσης, που χτυπά την εκπαίδευση με καθυστέρηση, αλλά με σταθερό ρυθμό.
Αναστολή, όχι κατάργηση – Τι σημαίνει για τα σχολεία των Δωδεκανήσων
Η αναστολή λειτουργίας σχολείων στα Δωδεκάνησα αφορά μέτρο που εφαρμόζεται όταν ο αριθμός των εγγεγραμμένων μαθητών δεν επαρκεί για τη συγκρότηση τμημάτων. Στην πράξη, τα σχολεία αυτά δεν θα λειτουργήσουν το 2026-2027. Θεωρητικά, παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο επαναλειτουργίας τους, εφόσον στο μέλλον αυξηθεί το μαθητικό δυναμικό. Ωστόσο, δεδομένης της διαρκούς μείωσης των γεννήσεων, η προοπτική αυτή δεν μοιάζει πιθανή.
Η αναστολή λειτουργίας σχολείων στα Δωδεκάνησα, άλλωστε, δεν αφορά μόνο τα Δημοτικά. Τέσσερα από τα 11 σχολεία που κλείνουν είναι Νηπιαγωγεία. Η εικόνα αυτή είναι ίσως η πιο ανησυχητική, γιατί η προσχολική εκπαίδευση είναι το πρώτο σημείο στο οποίο γίνεται ορατή η μείωση των παιδιών. Όταν τα Νηπιαγωγεία αδειάζουν, είναι σημάδι ότι η δημογραφική συρρίκνωση δεν είναι ένα μελλοντικό πρόβλημα – είναι ήδη εδώ.
Όταν το σχολείο κλείνει, η κοινότητα στερεύει
Στα Δωδεκάνησα, η αναστολή λειτουργίας σχολείων αποκτά μια ακόμη πιο οδυνηρή διάσταση, εξαιτίας του νησιωτικού χαρακτήρα της περιοχής. Σε μικρές και απομακρυσμένες κοινότητες, το σχολείο δεν είναι απλώς ένα κτίριο. Είναι το κέντρο της κοινωνικής ζωής, το σημείο όπου συναντιούνται οι γονείς, το σύμβολο ότι η κοινότητα έχει μέλλον. Η αναστολή λειτουργίας σχολείων στα Δωδεκάνησα δεν αλλάζει μόνο την καθημερινότητα των μαθητών. Μπορεί να γίνει η αφορμή για μια οικογένεια να αποφασίσει να εγκαταλείψει τον τόπο της, αναζητώντας ένα μέρος όπου τα παιδιά της θα έχουν πρόσβαση σε εκπαίδευση.
Δημιουργείται έτσι ένας φαύλος κύκλος. Η μείωση του πληθυσμού οδηγεί σε λιγότερους μαθητές. Οι λιγότεροι μαθητές οδηγούν σε αναστολή λειτουργίας σχολείων στα Δωδεκάνησα. Και η συρρίκνωση του σχολικού δικτύου μπορεί να καταστήσει ακόμη δυσκολότερη την παραμονή νέων οικογενειών στις μικρότερες νησιωτικές κοινότητες. Το σχολείο που κλείνει δεν είναι το τέλος μιας ιστορίας. Είναι η αρχή μιας νέας, πιο δύσκολης.
Η υπογεννητικότητα σε αριθμούς
Η αναστολή λειτουργίας σχολείων στα Δωδεκάνησα δεν αποτελεί εξαίρεση. Εντάσσεται σε ένα ευρύτερο δημογραφικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει η χώρα. Σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, το 2025 καταγράφηκαν στην Ελλάδα 65.594 γεννήσεις ζώντων, έναντι 68.467 το 2024, δηλαδή 2.873 λιγότερες γεννήσεις και μείωση κατά 4,2% μέσα σε έναν χρόνο.
Η τάση αυτή δεν είναι πρόσκαιρη. Η υπογεννητικότητα, σε συνδυασμό με τη γήρανση του πληθυσμού και τη μείωση του αριθμού των γυναικών σε αναπαραγωγική ηλικία, περιορίζει σταδιακά τις νεότερες ηλικιακές ομάδες. Οι συνέπειες εμφανίζονται με καθυστέρηση και στην εκπαίδευση: λιγότερες γεννήσεις σήμερα σημαίνουν λιγότερα παιδιά στα Νηπιαγωγεία και τα Δημοτικά τα επόμενα χρόνια.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο πόσα σχολεία θα λειτουργήσουν τον Σεπτέμβριο. Είναι αν τα επόμενα χρόνια θα υπάρχουν αρκετά παιδιά ώστε να παραμείνουν ζωντανές οι σχολικές κοινότητες και μαζί τους οι μικρές νησιωτικές κοινωνίες. Η αναστολή λειτουργίας 11 σχολείων στα Δωδεκάνησα είναι ένα ακόμη σημάδι ότι η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι πιο αβέβαιη από ποτέ.
