Συρία: Το δικαστήριο της Δαμασκού καταδίκασε σε θάνατο τον Μπασάρ αλ Άσαντ και τον αδελφό του – Πρώτη τέτοια απόφαση υπό τις μεταβατικές αρχές

Ο έκπτωτος πρόεδρος και ο αδελφός του Μάχερ καταδικάστηκαν ερήμην. Ο ξάδελφός τους Άτεφ Νατζίμπ δικάστηκε με φυσική παρουσία – Μέσα σε κλουβί. Ο δικαστής μίλησε για «βαριά και φρικτά» εγκλήματα και στοχοποίηση παιδιών.

Γιώργος Παπαγιάννης | 11 Αυγούστου 2026 | ΔΙΕΘΝΗ

Η καταδίκη του Μπασάρ αλ Άσαντ σε θάνατο από το Τέταρτο Ποινικό Δικαστήριο της Δαμασκού είναι μια απόφαση που δύσκολα μπορεί να χαρακτηριστεί άλλη από ιστορική: ο έκπτωτος πρόεδρος της Συρίας και ο μικρότερος αδελφός του Μάχερ κρίθηκαν ένοχοι για εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας κατά τη διάρκεια του 14ετούς εμφυλίου πολέμου, που στοίχισε τη ζωή σε περίπου μισό εκατομμύριο ανθρώπους.

Οι δύο αδελφοί καταδικάστηκαν ερήμην, καθώς διέφυγαν στη Μόσχα τον Δεκέμβριο του 2024, όταν δυνάμεις των ανταρτών πλησίαζαν τη Δαμασκό. Μαζί τους καταδικάστηκε σε θάνατο και ο Άτεφ Νατζίμπ, ξάδελφός τους και πρώην επικεφαλής της πολιτικής ασφάλειας στη νότια επαρχία Ντεράα, ο οποίος δικάστηκε με φυσική παρουσία.

Η καταδίκη Άσαντ σε θάνατο — πώς έγινε η δίκη στη Δαμασκό

Η διαδικασία διεξήχθη υπό δρακόντεια μέτρα ασφαλείας στο Τέταρτο Ποινικό Δικαστήριο της Δαμασκού, με επικεφαλής τον δικαστή αλ Αριάν. Οι τρεις κατηγορούμενοι αντιμετώπισαν μια σειρά βαρύτατων κατηγοριών — εγκλήματα πολέμου, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, ανθρωποκτονία από πρόθεση, βασανιστήρια, αυθαίρετες κρατήσεις, εσκεμμένη δολοφονία παιδιών κάτω των 15 ετών και χρήση χημικών όπλων.

Ο Μπασάρ αλ Άσαντ και ο αδελφός του Μάχερ δικάστηκαν ερήμην. Αμφότεροι διέφυγαν στη Μόσχα τον Δεκέμβριο του 2024, όταν οι δυνάμεις των ανταρτών πλησίαζαν τη Δαμασκό, βάζοντας τέλος σε 14 χρόνια εμφυλίου πολέμου που κόστισε τη ζωή σε περίπου μισό εκατομμύριο ανθρώπους και εκτόπισε εκατομμύρια.

Ο Άτεφ Νατζίμπ, αντίθετα, βρέθηκε στο εδώλιο. Είχε συλληφθεί τον Ιανουάριο του 2025, όταν επιχειρούσε να διαφύγει από τη χώρα. Κατά τη διάρκεια της ανακοίνωσης της ετυμηγορίας, βρισκόταν μέσα σε ένα κλουβί, φορώντας τη στολή των κρατουμένων, μπροστά σε μια κατάμεστη αίθουσα.

Οι κατηγορίες — «ύψιστος αποφασίζων»

Ο δικαστής αλ Αριάν, ανακοινώνοντας την απόφαση, χαρακτήρισε τον Μπασάρ αλ Άσαντ ως τον «ύψιστο αποφασίζοντα» — αυτόν που, σύμφωνα με το δικαστήριο, χρησιμοποίησε ολόκληρο τον κρατικό μηχανισμό, την πολιτική ασφάλεια, τον στρατό και τις υπηρεσίες πληροφοριών, για να διαπράξει τα εγκλήματα.

Το δικαστήριο τον έκρινε ένοχο για την προμελετημένη δολοφονία πολλαπλών θυμάτων, συμπεριλαμβανομένων παιδιών. Οι κατηγορίες περιελάμβαναν επίσης τη χρήση χημικών όπλων εναντίον αμάχων, συστηματικά βασανιστήρια σε κρατικά κέντρα κράτησης και αυθαίρετες συλλήψεις που κράτησαν χιλιάδες ανθρώπους απομονωμένους για χρόνια, υπό απάνθρωπες συνθήκες.

Ο Άτεφ Νατζίμπ καταδικάστηκε για την εμπλοκή του στην καταστολή των διαδηλώσεων το 2011 στη Ντεράα — την πόλη που θεωρείται η αφετηρία της συριακής εξέγερσης. Το δικαστήριο τον έκρινε ένοχο για δολοφονία, για «εσκεμμένη δολοφονία παιδιών κάτω των 15 ετών» και για «βασανιστήρια που οδήγησαν σε θάνατο». Σύμφωνα με μαρτυρίες που παρουσιάστηκαν στη δίκη, ο Νατζίμπ ήταν υπεύθυνος για τον θάνατο εκατοντάδων διαδηλωτών στα πρώτα χρόνια της εξέγερσης.

Η Ντεράα — εκεί που ξεκίνησαν όλα

Η επιλογή της Ντεράα ως κεντρικού σημείου των κατηγοριών δεν είναι τυχαία. Ήταν εκεί, τον Μάρτιο του 2011, που μια ομάδα εφήβων έγραψε συνθήματα κατά του καθεστώτος στους τοίχους του σχολείου τους. Η σύλληψή τους και τα βασανιστήρια που ακολούθησαν πυροδότησαν τις πρώτες διαδηλώσεις, οι οποίες γρήγορα εξαπλώθηκαν σε όλη τη Συρία και εξελίχθηκαν σε έναν από τους πιο βάναυσους εμφυλίους πολέμους της σύγχρονης ιστορίας.

Ο Νατζίμπ, ως επικεφαλής της πολιτικής ασφάλειας στην περιοχή, ήταν το πρόσωπο της καταστολής. Το δικαστήριο τον έκρινε υπεύθυνο για την προμελετημένη και συστηματική χρήση βίας εναντίον των διαδηλωτών, συμπεριλαμβανομένων ανηλίκων.

Η φυγή στη Μόσχα και η σύλληψη

Ο Μπασάρ αλ Άσαντ κατέφυγε στη ρωσική πρωτεύουσα τον Δεκέμβριο του 2024, όταν η κατάρρευση του καθεστώτος του έγινε μη αναστρέψιμη. Στη Μόσχα, σύμφωνα με πληροφορίες, του παρασχέθηκε πολιτικό άσυλο από τον Βλαντίμιρ Πούτιν, στενό σύμμαχό του στη διάρκεια του πολέμου. Η Ρωσία υπήρξε ο βασικός υποστηρικτής του Άσαντ στρατιωτικά και διπλωματικά, διατηρώντας στρατιωτικές βάσεις στη χώρα.

Ο Μάχερ αλ Άσαντ, νεότερος αδελφός του έκπτωτου προέδρου και επί χρόνια διοικητής των επίλεκτων στρατιωτικών μονάδων του καθεστώτος, ακολούθησε τον αδελφό του στην εξορία.

Ο Άτεφ Νατζίμπ, ωστόσο, δεν πρόλαβε να διαφύγει. Συνελήφθη τον Ιανουάριο του 2025, όταν επιχειρούσε να περάσει τα σύνορα προς τον Λίβανο. Κρατήθηκε σε υψίστης ασφαλείας εγκαταστάσεις μέχρι την έναρξη της δίκης του.

Η δήλωση του δικαστή

Ανακοινώνοντας την ετυμηγορία, ο δικαστής αλ Αριάν έκανε λόγο για «βαριά και φρικτά εγκλήματα», που, όπως είπε, δεν μπορούν να μείνουν ατιμώρητα. «Αυτή η απόφαση στέλνει ένα μήνυμα ότι η δικαιοσύνη, έστω και καθυστερημένα, ακολουθεί αυτούς που βασάνισαν, δολοφόνησαν και κατέστρεψαν αυτόν τον τόπο», φέρεται να δήλωσε.

Το δικαστήριο διέταξε επίσης τη διεθνή καταδίωξη των Μπασάρ και Μάχερ αλ Άσαντ, ενώ η ετυμηγορία σε βάρος τους παραμένει ανεκτέλεστη όσο παραμένουν στη Ρωσία.

Τι μένει άγνωστο

Λεπτομέρειες σχετικά με τον τρόπο εκτέλεσης της ποινής, ειδικά για τους δύο καταδικασθέντες ερήμην, δεν έγιναν άμεσα διαθέσιμες. Δεν είναι σαφές εάν η Συρία έχει υποβάλει ή θα υποβάλει αίτημα έκδοσης προς τη Ρωσία — μια διαδικασία εξαιρετικά περίπλοκη, δεδομένων των διπλωματικών σχέσεων των δύο χωρών.

Είναι επίσης άγνωστο εάν στην απόφαση θα ασκηθεί έφεση, αν και το δικαστήριο θεωρείται πλέον η ανώτατη δικαστική αρχή της μεταβατικής περιόδου. Οι μεταβατικές αρχές δεν έχουν ακόμη προχωρήσει στη συγκρότηση τακτικού δικαστικού συστήματος, γεγονός που προσδίδει στη σημερινή απόφαση ιδιαίτερο βάρος.

Πηγές: AP News, Al Jazeera, Deutsche Welle