Με επίσημη επιστολή προς τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, η Ελλάδα επαναβεβαιώνει την πλήρη απόρριψη του τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019, υπογραμμίζοντας ότι η πρόσφατη επικύρωσή του από τη λιβυκή Βουλή δεν μπορεί να του προσδώσει καμία νομική ισχύ. Η Αθήνα κάνει λόγο για «κατάφωρη αναδιαμόρφωση της γεωγραφίας» και ξεκαθαρίζει ότι κάθε ενέργεια που βασίζεται σε αυτό είναι νομικά ανίσχυρη.
NEWSROOM | 05.11.2026 Γεωπολιτική
Η ελληνική διπλωματία επιστρέφει στο «πεδίο» του ΟΗΕ για να «κλειδώσει» τη θέση της απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Η επιστολή, με ημερομηνία 22 Οκτωβρίου 2026, υπογράφεται από τη μόνιμη αντιπρόσωπο της Ελλάδας στον ΟΗΕ, πρέσβη Αγλαΐα Μπαλτά, και κυκλοφόρησε ως επίσημο έγγραφο της 81ης Συνόδου της Γενικής Συνέλευσης (A/81/455).
Το «έγκλημα» κατά του διεθνούς δικαίου
Η Αθήνα χαρακτηρίζει το μνημόνιο του 2019 ως «παράνομο» και «άκυρο», καθώς υπεγράφη μεταξύ δύο χωρών που δεν διαθέτουν παρακείμενες ή αντικείμενες ακτές, άρα δεν έχουν κοινά θαλάσσια όρια. Όπως επισημαίνεται, το μνημόνιο «παραβλέπει πλήρως την ύπαρξη πολυάριθμων ελληνικών νησιών, συμπεριλαμβανομένης της Κρήτης και των Δωδεκανήσων», και των δικαιωμάτων τους σε θαλάσσιες ζώνες. Η ελληνική πλευρά κάνει λόγο για «κατάφωρη αναδιαμόρφωση της γεωγραφίας», αντίθετη προς τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας.
«Καμία έννομη συνέπεια» από την επικύρωση
Το βασικό «μήνυμα» της επιστολής είναι σαφές: η πρόσφατη επικύρωση του μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή των Αντιπροσώπων δεν αλλάζει τίποτα. «Το μνημόνιο είναι, επομένως, παράνομο βάσει του διεθνούς δικαίου και η πρόσφατη φερόμενη επικύρωσή του… δεν μπορεί ούτε να του προσδώσει οποιαδήποτε έννομη ισχύ ούτε να μεταβάλει τον νομικό χαρακτήρα του ως άκυρου και ανίσχυρου, χωρίς καμία έννομη συνέπεια».
Η Αθήνα ξεκαθαρίζει ότι απορρίπτει το μνημόνιο στο σύνολό του και ότι κάθε πράξη που φέρεται να έχει υιοθετηθεί κατ’ εφαρμογή του, συμπεριλαμβανομένου του νομοσχεδίου επικύρωσης, «στερείται νομικής ισχύος».
Η «σκιά» του 2022 και οι λιβυκές διεκδικήσεις
Η επιστολή επεκτείνεται και στο μεταγενέστερο μνημόνιο συνεργασίας στον τομέα των υδρογονανθράκων του 2022, με την Αθήνα να διατυπώνει «εκ νέου την έντονη διαμαρτυρία της» και να προειδοποιεί ότι «οποιαδήποτε ενέργεια… παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα ή τη δικαιοδοσία της Ελλάδας, συνιστά παραβίαση του διεθνούς δικαίου».
Παράλληλα, η Ελλάδα διαχωρίζει τη θέση της από τις ευρύτερες λιβυκές διεκδικήσεις θαλάσσιων ζωνών. Αναφερόμενη στη λιβυκή διακοίνωση του 2025 (A/79/916), η Αθήνα χαρακτηρίζει τις σχετικές διεκδικήσεις «ατεκμηρίωτες και νομικά αβάσιμες», επαναλαμβάνοντας τη θέση που είχε διατυπώσει με τη δική της διακοίνωση τον Σεπτέμβριο του 2025.
Η «ειρηνική» διέξοδος
Παρά τον αυστηρό τόνο, η επιστολή καταλήγει με μια «χείρα φιλίας»: η Ελλάδα επαναβεβαιώνει την «ισχυρή δέσμευσή της για την επίλυση οποιουδήποτε ζητήματος οριοθέτησης με γειτονικές χώρες… με ειρηνικά μέσα, καλή τη πίστει και σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο της θάλασσας», επικαλούμενη ως παραδείγματα τις συμφωνίες με την Ιταλία και την Αίγυπτο.
Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν η ελληνική «θωράκιση» στον ΟΗΕ θα αποτρέψει περαιτέρω κινήσεις από την πλευρά της Τουρκίας ή αν η Άγκυρα θα επιχειρήσει να «δοκιμάσει» την εφαρμογή του μνημονίου στην πράξη, οδηγώντας σε νέο κύκλο έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο.
