Έρευνα-σοκ: Το Instagram έστελνε χρήστες σε υλικό παιδικής κακοποίησης — και το ήξερε

Από τη δημιουργία ενός ψεύτικου λογαριασμού μέχρι την εμφάνιση διαφημίσεων με παιδιά σε σεξουαλικές σκηνές — το χρονικό μιας έρευνας που ντροπιάζει τη Meta

Ο αλγόριθμος που έγινε συνεργός

Οι δημοσιογράφοι του BBC World Service έκαναν ένα πείραμα. Δημιούργησαν έναν νέο λογαριασμό στο Instagram με ψεύτικα στοιχεία. Καμία αναζήτηση. Κανένα ιστορικό. Απλώς άρχισαν να ακολουθούν δέκα λογαριασμούς Ινδών γυναικών που δημοσίευαν καθημερινές στιγμές — φαγητό, καιρό, προσωπική ζωή — φορώντας αποκαλυπτικά ρούχα. Μέσα σε λιγότερο από μία εβδομάδα, η ροή του λογαριασμού γέμισε με διαφημίσεις που προσέφεραν βιντεοκλήσεις και πορνογραφικό υλικό ενηλίκων. Λίγες ημέρες αργότερα, ο αλγόριθμος πήγε ένα βήμα παραπέρα: άρχισε να προβάλλει διαφημίσεις με παιδιά σε σεξουαλικές σκηνές, που οδηγούσαν απευθείας σε κανάλια του Telegram.

Συνολικά, περίπου 30 διαφορετικές διαφημίσεις που προωθούσαν υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών εμφανίστηκαν στον δοκιμαστικό λογαριασμό. Κάποιες από αυτές χρησιμοποιούσαν φράσεις όπως «rape video» και «child video». Άλλες έδειχναν έναν 52χρονο άνδρα με ένα 12χρονο κορίτσι, ή δύο παιδιά περίπου 12 ετών να συμμετέχουν σε σεξουαλική πράξη. Το υλικό πωλούνταν έναντι 99 ρουπιών — λίγο περισσότερο από ένα ευρώ. Και το Instagram, αντί να το αφαιρέσει, το ενέκρινε.

Η Meta που ξέρει, αλλά δεν βλέπει

Η αποκάλυψη είναι συγκλονιστική για έναν πολύ συγκεκριμένο λόγο: οι διαφημίσεις στο Instagram δεν είναι απλές αναρτήσεις. Υποβάλλονται σε έλεγχο πριν δημοσιευθούν. Αυτό σημαίνει ότι κάποιος —άνθρωπος ή αλγόριθμος— είδε αυτό το υλικό και αποφάσισε ότι είναι κατάλληλο για προβολή. Όταν το BBC ζήτησε εξηγήσεις από τη Meta, η εταιρεία απάντησε ότι «κανένα σύστημα δεν είναι τέλειο». Μια δικαιολογία που, αναμφίβολα, δεν μπορεί να σταθεί όταν μιλάμε για βιασμό παιδιών.

Ο Μπράιαν Μπόλαντ, πρώην αντιπρόεδρος του Facebook που εργάστηκε στην εταιρεία από το 2009 έως το 2020, δήλωσε ότι αισθάνθηκε «σοκαρισμένος, αλλά όχι έκπληκτος». Όπως εξήγησε, ο αλγόριθμος του Instagram έχει σχεδιαστεί για να κρατά τους χρήστες όσο το δυνατόν περισσότερο στην πλατφόρμα, προβάλλοντάς τους όλο και πιο ακραίο περιεχόμενο. Το πρόβλημα, είπε, δεν είναι ότι ο αλγόριθμος «θέλει» να προωθήσει παράνομο υλικό. Είναι ότι όταν η βασική επιδίωξη είναι τα κλικ και τα διαφημιστικά έσοδα, τέτοια αποτελέσματα είναι αναπόφευκτα. Αξίζει να σημειωθεί ότι σχεδόν το 98% των εσόδων της Meta —περίπου 200 δισεκατομμύρια δολάρια το 2025— προήλθε από διαφημίσεις.

Η Ινδία ξυπνά και το Telegram σφυρίζει αδιάφορα

Η αποκάλυψη προκάλεσε άμεση αντίδραση από την κυβέρνηση της Ινδίας, η οποία κάλεσε εκπροσώπους της Meta να δώσουν εξηγήσεις. Ο πρώην δικαστής του Ανώτατου Δικαστηρίου της χώρας, Μαντάν Λοκούρ, χαρακτήρισε τα ευρήματα εξαιρετικά ανησυχητικά και υποστήριξε ότι η υπόθεση θα μπορούσε να εξεταστεί αυτεπαγγέλτως. Στην Ινδία, η διακίνηση τόσο υλικού σεξουαλικής κακοποίησης ανηλίκων όσο και πορνογραφικού υλικού ενηλίκων αποτελεί ποινικό αδίκημα.

Όσο για το Telegram, η εταιρεία δήλωσε ότι έχει διαγράψει περισσότερες από 274.000 ομάδες και κανάλια μέσα στο 2026 που σχετίζονταν με υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών. Ωστόσο, όταν το BBC κατήγγειλε δύο συγκεκριμένα κανάλια, το ένα αφαιρέθηκε — το άλλο συνέχισε να λειτουργεί και να αναρτά νέο παράνομο υλικό. Το Telegram, με έδρα το Ντουμπάι, δεν συμμετέχει ούτε στο NCMEC ούτε στο Internet Watch Foundation — τους βασικούς διεθνείς οργανισμούς για τον εντοπισμό τέτοιου υλικού.

Το ερώτημα που παραμένει είναι απλό και τρομακτικό: αν μια εταιρεία που βγάζει 200 δισεκατομμύρια δολάρια από διαφημίσεις δεν μπορεί να ελέγξει τι διαφημίζει, ποιος μπορεί; Και αν το Instagram θεωρεί ότι μια διαφήμιση με ένα 7χρονο κορίτσι που κλαίει επειδή κακοποιήθηκε «δεν παραβιάζει τα πρότυπα της κοινότητας», τότε ποια είναι αυτά τα πρότυπα;

«Κάντε κλικ για να δείτε περισσότερα» — η διαφήμιση που έδειχνε έναν 52χρονο άνδρα με ένα 12χρονο κορίτσι και παρέπεμπε σε κανάλι του Telegram.