Η Ελλάδα συγκαταλέγεται μεταξύ των πιο ευάλωτων ευρωπαϊκών οικονομιών σε περίπτωση νέου ενεργειακού σοκ, σύμφωνα με ανάλυση της μονάδας BMI Research της Fitch Solutions. Το υψηλό ποσοστό φυσικού αερίου στην ηλεκτροπαραγωγή της χώρας αποτελεί την κύρια πηγή ευπάθειας, ιδίως εάν κλιμακωθεί η κρίση στη Μέση Ανατολή.
Σε σχετικό webinar, ο Adrian Terzic, Associate Director της BMI, σημείωσε ότι η Ελλάδα βρίσκεται «κοντά στην κορυφή» μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών σε όρους συνολικής έκθεσης στις διεθνείς τιμές εμπορευμάτων, λόγω της δομής της οικονομίας της. Περίπου το 30% της βιομηχανικής παραγωγής σχετίζεται με την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και ενεργειακών προϊόντων, γεγονός που ενισχύει την εξάρτηση από το ενεργειακό κόστος.
Τα τρία σενάρια της Fitch Solutions για την Ευρώπη:
- 1ο σενάριο: Η σύγκρουση παρατείνεται αλλά παραμένει ελεγχόμενη – το ενεργειακό σοκ είναι παροδικό και οι επιπτώσεις στην ανάπτυξη περιορισμένες.
- 2ο σενάριο: Ανάλογο με το πρώτο, με ήπιες οικονομικές επιπτώσεις.
- 3ο σενάριο (δυσμενές): Παρατεταμένη κλιμάκωση → επίμονες διαταραχές στην προσφορά ενέργειας, ύφεση στην Ευρώπη το 2026, απώλεια 1,5 ποσοστιαίας μονάδας ανάπτυξης, άνοδος πληθωρισμού κατά 1,7 μονάδες. Πτώση κατανάλωσης & επενδύσεων, κίνδυνος ανεργίας.
Γιατί η Ελλάδα είναι στην κορυφή της ευπάθειας
Ο Adrian Terzic εξήγησε ότι η Ελλάδα έχει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά φυσικού αερίου στο ενεργειακό της μείγμα για παραγωγή ηλεκτρισμού, γεγονός που την καθιστά ιδιαίτερα ευαίσθητη σε ανατιμήσεις. Σε ένα σενάριο κλιμάκωσης, η χώρα θα υποστεί μεγαλύτερη επιβράδυνση της ανάπτυξης σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες.
Παράλληλα, αναγνώρισε ότι η δημοσιονομική θέση της Ελλάδας έχει βελτιωθεί σημαντικά, παρέχοντας κάποιο περιθώριο για στοχευμένες παρεμβάσεις στήριξης των καταναλωτών, ιδίως των χαμηλότερων εισοδηματικών στρωμάτων. Ωστόσο, το περιθώριο αυτό δεν είναι ανεξάντλητο και εξαρτάται από τη διάρκεια της κρίσης.
Η Ευρώπη πιο θωρακισμένη αλλά όχι απρόσβλητη
Σε σύγκριση με το 2022, η Ευρώπη έχει ενισχύσει τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και μειώσει την εξάρτηση από ορυκτά καύσιμα, γεγονός που περιορίζει την άμεση μετάδοση των διεθνών τιμών. Ωστόσο, οι ανισότητες μεταξύ των χωρών παραμένουν. Οι οικονομίες με υψηλή εξάρτηση από το φυσικό αέριο ή ενεργοβόρες βιομηχανίες είναι πιο ευάλωτες, ενώ τα δημοσιονομικά περιθώρια είναι πιο περιορισμένα σε σχέση με το παρελθόν.
«Πολλά από αυτά τα προβλήματα είναι διαρθρωτικά», τόνισε ο Terzic, υπογραμμίζοντας ότι οι πολιτικές που θα μπορούσαν να περιορίσουν ουσιαστικά την έκθεση της Ελλάδας είναι δύσκολο να σχεδιαστούν βραχυπρόθεσμα.
S&P: Ηπιότερη ανάπτυξη, σταθερά πλεονάσματα
Σε ξεχωριστή ανάλυση, ο οίκος S&P προβλέπει χαμηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης για την ελληνική οικονομία, με το ΑΕΠ να φτάνει τα 298 δισ. ευρώ έως το 2029, αλλά με απώλεια δυναμικής. Μετά τους υψηλούς ρυθμούς του 2021-2022, η ανάπτυξη κινείται κοντά στο 2% έως το 2025 και υποχωρεί σε 1,7%-2,0% από το 2026 και μετά. Στο δημοσιονομικό πεδίο, η εικόνα παραμένει θετική: πρωτογενή πλεονάσματα άνω του 2,5% του ΑΕΠ και σταθερή αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους κάτω από το 120% έως το τέλος της δεκαετίας. Όσον αφορά τις επικείμενες εκλογές, ο S&P δεν αναμένει αλλαγές στην οικονομική πολιτική, ανεξαρτήτως αποτελέσματος.
Η ανάλυση της Fitch Solutions συμπυκνώνεται σε μια προειδοποίηση: η διάρκεια του ενεργειακού σοκ θα καθορίσει αν θα μετατραπεί από προσωρινή διαταραχή σε βαθύτερη οικονομική κρίση. Η Ελλάδα, λόγω της ενεργειακής της δομής, βρίσκεται στην πρώτη γραμμή.
