Η Παρέμβαση των Θεσμών: Γιατί η Κομισιόν και ο ΟΟΣΑ Απαιτούν Ριζική Επανεξέταση
Το καθεστώς των φοροαπαλλαγών στην Ελλάδα έχει τεθεί υπό αυστηρό έλεγχο από ευρωπαϊκούς και διεθνείς θεσμούς. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ο ΟΟΣΑ εκπέμπουν σαφές μήνυμα: απαιτείται άμεση και ενδελεχής αξιολόγηση των υφιστάμενων ρυθμίσεων, καθώς το τρέχον σύστημα κρύβει ανισότητες και δυσανάλογα δημοσιονομικά βάρη.
Το ελληνικό φορολογικό πλαίσιο αριθμεί επί του παρόντος 1.236 διακριτές φορολογικές απαλλαγές, το συνολικό δημοσιονομικό αποτύπωμα των οποίων εκτιμάται ότι αγγίζει τα 22,9 δισεκατομμύρια ευρώ. Στόχος της Κομισιόν είναι να διαπιστώσει εάν αυτές οι ρυθμίσεις εξακολουθούν να εξυπηρετούν αποτελεσματικά τον αρχικό τους σκοπό ή αν απλώς υπονομεύουν την υγεία των δημόσιων οικονομικών. Σε αυτή την κατηγορία εμπίπτουν μειωμένοι συντελεστές, εκπτώσεις φόρου, αναστολές υποχρεώσεων και ειδικές ρυθμίσεις που περιορίζουν τα κρατικά έσοδα.
Χωρίς Μηχανισμό Ελέγχου: Πώς οι Απαλλαγές Δημιουργούν Ανισότητες και Πολυπλοκότητα
⚠️ Κοινή Διαπίστωση από ΔΝΤ, ΤτΕ και ΙΟΒΕ
Οι διεθνείς οργανισμοί δεν αμφισβητούν απαραίτητα τη σκοπιμότητα κάθε διευκόλυνσης. Ωστόσο, επισημαίνουν την παντελή απουσία ενός μόνιμου και δομημένου μηχανισμού για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς τους. Η συσσώρευση εκατοντάδων εξαιρέσεων δημιουργεί στρεβλώσεις και άνιση μεταχείριση μεταξύ φορολογουμένων, ενώ καθιστά τη διαχείριση του φορολογικού συστήματος εξαιρετικά δυσχερή.
Τόσο ο ΟΟΣΑ όσο και η Κομισιόν υποστηρίζουν ότι ο περιορισμός συγκεκριμένων φορολογικών δαπανών, σε συνδυασμό με την ενίσχυση των μηχανισμών καταπολέμησης της φοροδιαφυγής, θα μπορούσε να απελευθερώσει πολύτιμο δημοσιονομικό χώρο. Παρόμοιες επισημάνσεις έχουν διατυπώσει και εγχώριοι φορείς, όπως η Τράπεζα της Ελλάδος και το ΙΟΒΕ, προειδοποιώντας ότι η διαρκής διεύρυνση των εξαιρέσεων συρρικνώνει επικίνδυνα τη φορολογική βάση.
Από 3 σε 23 Δισ.: Η Ιλιγγιώδης Αύξηση του Κόστους των Φοροαπαλλαγών
Η διαχρονική εκτίναξη του δημοσιονομικού κόστους είναι ενδεικτική της κατάστασης. Το 2014, ο λογαριασμός για τον προϋπολογισμό ήταν σχετικά συγκρατημένος, μόλις 3 δισ. ευρώ. Μέχρι το 2017 το ποσό είχε υπερδιπλασιαστεί, ξεπερνώντας τα 7,7 δισ. ευρώ. Σήμερα, μετά την πανδημική κρίση που λειτούργησε ως επιταχυντής, το κόστος έχει εκτοξευθεί κοντά στα 23 δισ. ευρώ, απορροφώντας ένα τεράστιο κομμάτι των δυνητικών κρατικών εσόδων.
Πού Οφείλονται οι 1.236 Εξαιρέσεις: Από τον ΦΠΑ στα Τέλη Κυκλοφορίας
Η «βεντάλια» των απαλλαγών είναι τεράστια. Στη φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων καταγράφονται 252 διακριτές περιπτώσεις, που αφορούν από επιχειρηματικές δαπάνες και εισοδήματα από επενδύσεις έως τεκμήρια και ειδικές ρυθμίσεις. Αντίστοιχα, στη φορολογία επιχειρήσεων εντοπίζονται 265 περιπτώσεις, που περιλαμβάνουν αναπτυξιακά κίνητρα, εκπτώσεις δαπανών και ευνοϊκές ρυθμίσεις για εταιρικούς μετασχηματισμούς.
🔹 Οι Τομείς με το Μεγαλύτερο Δημοσιονομικό Αποτύπωμα:
- Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης: Το κόστος των απαλλαγών ξεπερνά το 1 δισ. € ετησίως.
- Μειωμένοι Συντελεστές ΦΠΑ: Ειδικά στα νησιά, το δημοσιονομικό αποτύπωμα είναι εξίσου βαρύ.
- Φόροι Περιουσίας & Συναλλαγών: Δεκάδες εξαιρέσεις σε ΕΝΦΙΑ, κληρονομιές, γονικές παροχές και μεταβιβάσεις ακινήτων.
- Οριζόντιες Ρυθμίσεις: Εκατοντάδες απαλλαγές εφαρμόζονται ταυτόχρονα σε πάνω από μία φορολογικές κατηγορίες.
Το Μήνυμα για το Ντίζελ: Στο Τραπέζι η Άρση της Ειδικής Μεταχείρισης
Στο πλαίσιο των συστάσεων του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου για το 2026, η Επιτροπή επαναφέρει ένα ζήτημα που αγγίζει εκατομμύρια οδηγούς και επαγγελματίες. Διαπιστώνει ότι ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης στο πετρέλαιο κίνησης παραμένει σημαντικά χαμηλότερος σε σύγκριση με αυτόν της αμόλυβδης βενζίνης. Αυτή η επισήμανση ανοίγει de facto τη συζήτηση για πιθανή αναπροσαρμογή των συντελεστών, κάτι που θα μπορούσε να φέρει αυξήσεις στην τιμή του ντίζελ.
Η πίεση από τις Βρυξέλλες για επανεξέταση των φοροαπαλλαγών δεν είναι θεωρητική άσκηση. Αποτελεί ξεκάθαρη προειδοποίηση ότι το σημερινό καθεστώς των 23 δισ. ευρώ δεν είναι διατηρήσιμο, ενώ η αναφορά στο ντίζελ προμηνύει αλλαγές που θα φτάσουν άμεσα στην τσέπη του καταναλωτή.
