Ο Χουάν Φρανσίσκο Σολόρσανο Φόπα πυροβολήθηκε σε αθλητικό κέντρο το Σάββατο. Οι πρώτες συλλήψεις αφέθηκαν ελεύθερες λόγω έλλειψης στοιχείων. Ο πρόεδρος Αρεβάλο κάνει λόγο για «δειλή δολοφονία». Η χώρα μετρά τη σοβαρότερη πολιτική δολοφονία από το 1998.
Newsroom | 20.10.2026 Διεθνή
Η δολοφονία του Χουάν Φρανσίσκο Σολόρσανο Φόπα, πρώην επικεφαλής της φορολογικής υπηρεσίας της Γουατεμάλας, δεν είναι απλώς ένα ακόμη έγκλημα. Είναι η πιο σοβαρή πολιτική δολοφονία στη χώρα εδώ και δεκαετίες, και επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ερώτημα που στοιχειώνει την Κεντρική Αμερική: πόσο ασφαλής μπορεί να είναι κάποιος που αγγίζει τους ισχυρούς;
Ο 43χρονος πυροβολήθηκε το Σάββατο 17 Οκτωβρίου σε αθλητικό κέντρο στην πόλη της Γουατεμάλας, ενώ βρισκόταν εκεί με την οικογένειά του. Δύο άγνωστοι τον πλησίασαν και άνοιξαν πυρ. Μαζί του σκοτώθηκε και ο Γουστάβο Αδόλφο Αγκιλάρ Γκαμάρο, μέλος της Εθνικής Ομοσπονδίας Τζούντο, ο οποίος σύμφωνα με τις αρχές ήταν «τυχαίο θύμα».
Η σύλληψη που κατέρρευσε
Η αστυνομία συνέλαβε δύο άνδρες, τον 30χρονο Ριγοβέρτο Τσοκ Τος και τον 18χρονο Ντανιέλ Ζακέο Τσοκ Τος, αδελφούς που εργάζονταν ως διανομείς φαγητού. Κατέσχεσε ένα όπλο τύπου καραμπίνας και μια μοτοσικλέτα. Την Κυριακή, δικαστήριο αποφάσισε την απελευθέρωσή τους λόγω έλλειψης στοιχείων. Οι δύο άνδρες υποστήριξαν ότι η αστυνομία «φύτεψε» το όπλο στη τσάντα παράδοσης του ενός, και ότι τους άλλαξαν τα ρούχα κατά τη διάρκεια της κράτησης.
Το γεγονός ότι οι πρώτες συλλήψεις κατέρρευσαν μέσα σε 24 ώρες δεν σημαίνει ότι η υπόθεση έκλεισε. Το υπουργείο Δημόσιας Ασφάλειας (MP) ανακοίνωσε ότι η έρευνα συνεχίζεται, με τη συνδρομή διεθνών εταίρων, και ότι δεν θα δημοσιοποιήσει λεπτομέρειες για να μην υπονομεύσει την πορεία της. Η αστυνομία εκτιμά ότι πίσω από την επίθεση βρίσκεται οργανωμένη εγκληματική δομή, με τουλάχιστον τέσσερα άτομα ντυμένα με αθλητικά ρούχα να έχουν εμπλοκή.
Ποιος ήταν ο Φόπα
Ο Σολόρσανο Φόπα ήταν γιος αντάρτη που σκοτώθηκε στον εμφύλιο πόλεμο της δεκαετίας του 1980 και εγγονός της Αλαΐντε Φόπα, ποιήτριας και ακτιβίστριας που απήχθη το 1980 και δεν βρέθηκε ποτέ. Ως βοηθός εισαγγελέα, συνεργάστηκε με τη CICIG, την επιτροπή του ΟΗΕ κατά της ατιμωρησίας, στην υπόθεση «La Línea» που οδήγησε στην ανατροπή του προέδρου Ότο Πέρες Μολίνα το 2015. Το 2016 ανέλαβε την SAT, τη φορολογική υπηρεσία, και στράφηκε κατά ισχυρών επιχειρηματικών συμφερόντων: εξασφάλισε συμβιβασμό 100 εκατομμυρίων δολαρίων από χαλυβουργία και προχώρησε σε συλλήψεις για πλαστά τιμολόγια. Οι υποθέσεις του απέφεραν στο κράτος περίπου 280 εκατομμύρια δολάρια σε φόρους.
Το 2018 απομακρύνθηκε από τη θέση του και η CICIG αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη χώρα. Το 2021 συνελήφθη με κατηγορίες για παρατυπίες σε υπογραφές πολιτικού κόμματος. Στο δικαστήριο, δείχνοντας τις χειροπέδες του, είχε δηλώσει: «Αυτό δεν με ντροπιάζει καθόλου. Δείχνει ότι αγγίζουμε ισχυρούς ανθρώπους σε αυτή τη χώρα».
Οι αντιδράσεις
Ο πρόεδρος Μπερνάρδο Αρεβάλο, που είχε δεσμευτεί προεκλογικά να καταπολεμήσει τη διαφθορά, καταδίκασε «την δειλή δολοφονία» και διέταξε όλες τις κρατικές υπηρεσίες να συνεργαστούν για τη διαλεύκανση της υπόθεσης. «Όσοι πιστεύουν ότι ο τρόμος μπορεί να εκφοβίσει τον λαό της Γουατεμάλας και την κυβέρνηση που διευθύνω, κάνουν λάθος». Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, ζήτησε «άμεση, ενδελεχή, ανεξάρτητη και αμερόληπτη έρευνα». Η Διαμερικανική Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (CIDH), η Ευρωπαϊκή Ένωση και δεκάδες διεθνείς οργανώσεις — μεταξύ των οποίων η Amnesty International και η WOLA — καταδίκασαν τη δολοφονία και ζήτησαν προστασία για όσους καταγγέλλουν τη διαφθορά.
Ο θείος του θύματος, ακτιβιστής για τα ανθρώπινα δικαιώματα, έδωσε μια διαφορετική διάσταση: «Ελπίζουμε σύντομα να γίνει γνωστό ποιοι ήταν οι δράστες, αλλά ο αντίκτυπος ως πολιτικό έγκλημα έχει ήδη γίνει αισθητός».
Η δολοφονία του Σολόρσανο Φόπα έρχεται λίγες ημέρες αφότου ο ίδιος είχε αναφερθεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σε επιχείρηση της CIA στην ανατολική Γουατεμάλα και σε διασυνδέσεις της συμμορίας Barrio 18 με την πολιτική εξουσία. Το αν αυτό συνδέεται με το κίνητρο της δολοφονίας του είναι ακόμη άγνωστο. Αυτό που είναι γνωστό είναι ότι η Γουατεμάλα έχασε έναν από τους πιο επίμονους διώκτες της διαφθοράς, και ότι η έρευνα για τον θάνατό του θα είναι το πρώτο τεστ για το κατά πόσο το κράτος μπορεί να προστατεύσει ακόμη και εκείνους που το υπηρέτησαν.
