Ριζικές αλλαγές στον τρόπο εκλογής δημάρχων, περιφερειαρχών και συμβούλων φέρνει ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης που έθεσε σε δημόσια διαβούλευση ο υπουργός Εσωτερικών, Θοδωρής Λιβάνιος. Το νομοσχέδιο, που αναμένεται να ψηφιστεί τον Ιούνιο, εισάγει για πρώτη φορά την προαιρετική ηλεκτρονική ψήφο, καταργεί τον δεύτερο γύρο των αυτοδιοικητικών εκλογών και θεσπίζει την «Εναλλακτική Ψήφο».
Οι αλλαγές θα ισχύσουν από τις αυτοδιοικητικές εκλογές του 2028, με στόχο την αύξηση της συμμετοχής, την εξοικείωση των πολιτών με την ψηφιακή ψηφοφορία και την επέκταση του συστήματος στο μέλλον και σε εθνικές εκλογές. Οι εκλογές θα διεξάγονται πλέον την τελευταία Κυριακή του Νοεμβρίου, ενώ η θητεία των αιρετών ορίζεται πενταετής.
🔹 Οι βασικές καινοτομίες του νέου Κώδικα:
- Προαιρετική ηλεκτρονική ψήφος: Παράλληλα με τη φυσική κάλπη, όσοι εγγράφονται σε ειδικό κατάλογο μπορούν να ψηφίζουν από ειδικά εκλογικά τμήματα με τάμπλετ ή υπολογιστή, όπου κι αν βρίσκονται.
- Κατάργηση β’ γύρου – Εναλλακτική Ψήφος: Ο ψηφοφόρος σημειώνει δεύτερη προτίμηση. Αν κανένας δεν πιάσει 50%+1, οι δεύτερες ψήφοι των ηττημένων προστίθενται στους δύο πρώτους συνδυασμούς. Νικητής είναι αυτός που συγκεντρώνει τις περισσότερες ψήφους στη δεύτερη φάση.
- Όριο εκλογής: Δήμαρχος ή περιφερειάρχης εκλέγεται ο επικεφαλής του συνδυασμού που συγκεντρώνει ποσοστό άνω του 42% στην πρώτη φάση ή επικρατεί στη δεύτερη φάση.
- Συμβουλευτικά δημοψηφίσματα: Προκηρύσσονται με πρωτοβουλία δημοτικού συμβουλίου ή με υπογραφές δημοτών (10%), διεξάγονται αποκλειστικά ηλεκτρονικά και έχουν συμβουλευτικό χαρακτήρα.
- Συμβούλια Νέων: Δημιουργούνται σε δήμους άνω των 2.000 κατοίκων. Τα μέλη (έως 29 ετών) εκλέγονται ηλεκτρονικά και συμμετέχουν με δικαίωμα λόγου στα δημοτικά συμβούλια.
Η ηλεκτρονική ψήφος βήμα-βήμα
Οι ενδιαφερόμενοι θα εγγράφονται σε ειδικούς εκλογικούς καταλόγους μέσω της πύλης gov.gr, χρησιμοποιώντας τους κωδικούς Taxisnet και επιβεβαίωση με OTP. Η εγγραφή αποκλείει τον ψηφοφόρο από τη φυσική παρουσία στην κάλπη, αποτρέποντας τη διπλή ψήφο. Την ημέρα των εκλογών, ο πολίτης θα προσέρχεται σε οποιοδήποτε ειδικό εκλογικό τμήμα ηλεκτρονικής ψήφου σε όλη τη χώρα, όπου μετά από ταυτοποίηση θα ψηφίζει σε ηλεκτρονική συσκευή (υπολογιστή ή τάμπλετ) για τον δήμο και την περιφέρεια όπου είναι εγγεγραμμένος. Το σύστημα θα εποπτεύεται από επιτροπές υψηλού κύρους, με συμμετοχή δικαστικών λειτουργών και πανεπιστημιακών, που θα ελέγχουν το λογισμικό και τη συνολική διαδικασία.
Οι αντιδράσεις και η στρατηγική για το μέλλον
Η κυβέρνηση εκτιμά ότι η ψηφιοποίηση θα αυξήσει τη συμμετοχή, διευκολύνοντας τους ετεροδημότες (στις αυτοδιοικητικές εκλογές δεν προβλέπονται ειδικά τμήματα) και τους νέους που είναι εξοικειωμένοι με την τεχνολογία. Παράλληλα, η εισαγωγή της εναλλακτικής ψήφου αναμένεται να περιορίσει το φαινόμενο της «τακτικής ψήφου» και να δώσει μεγαλύτερη βαρύτητα στις πραγματικές προτιμήσεις των πολιτών. Το υπουργείο Εσωτερικών θεωρεί ότι πρόκειται για μια μεταρρύθμιση που θα λειτουργήσει ως πιλοτική εφαρμογή για την επέκταση της ηλεκτρονικής ψήφου και στις εθνικές εκλογές στο απώτερο μέλλον.
Το νομοσχέδιο βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση και αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή τον Ιούνιο, με στόχο να έχει ολοκληρωθεί η συζήτησή του πριν από το τέλος της τρέχουσας κοινοβουλευτικής περιόδου.
Εφόσον ψηφιστεί, ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης θα εφαρμοστεί για πρώτη φορά στις εκλογές του 2028. Η επιτυχία ή αποτυχία του εγχειρήματος θα κρίνει αν και πότε η ηλεκτρονική ψήφος θα αποτελέσει θεσμό και σε εθνικό επίπεδο.
