Η αθόρυβη επανάσταση του χρέους

Η υποχώρηση κάτω από το 140% του ΑΕΠ το 2026 και η προοπτική του 120% το 2029 σηματοδοτούν την επιστροφή της χώρας σε επίπεδα προ κρίσης, με την ανάπτυξη και τα πλεονάσματα να σπρώχνουν το χρέος σε μια καθοδική τροχιά που μοιάζει μη αναστρέψιμη

Το φάντασμα του 2010 εξαφανίζεται

Η ελληνική οικονομία φαίνεται να βρίσκεται σε μια τροχιά που, για πολλούς, έμοιαζε αδύνατη μόλις πριν από λίγα χρόνια. Το δημόσιο χρέος, το βαρύ φορτίο που σημάδεψε την περίοδο της κρίσης, υποχωρεί με ταχύτερους ρυθμούς από κάθε πρόβλεψη. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του υπουργείου Οικονομικών, το χρέος αναμένεται να περιοριστεί φέτος στο 136,8% του ΑΕΠ, περνώντας οριστικά κάτω από το φράγμα του 140%. Πρόκειται, αναμφίβολα, για ένα ιστορικό ορόσημο, καθώς η χώρα επιστρέφει σε επίπεδα χρέους χαμηλότερα από εκείνα του 2010, όταν η κρίση βρισκόταν στην αφετηρία της.

Η πορεία αυτή, ωστόσο, δεν είναι τυχαία. Αποτυπώνει τη συνισταμένη μιας σειράς παραγόντων που δρουν ταυτόχρονα: η ισχυρή ανάπτυξη, η οποία διευρύνει την παραγωγική βάση της οικονομίας, τα διατηρήσιμα πρωτογενή πλεονάσματα που τροφοδοτούν τα δημόσια ταμεία, και η συνεπής πολιτική πρόωρων αποπληρωμών που μειώνει το ανεξόφλητο κεφάλαιο. Το μείγμα αυτό έχει φέρει το χρέος σε μια καθοδική τροχιά, με το δεύτερο μεγάλο ορόσημο να τοποθετείται το 2029, όταν προβλέπεται να υποχωρήσει κάτω από το 120% του ΑΕΠ.

Η στρατηγική των πρόωρων αποπληρωμών και η ακτινογραφία των μνημονιακών δανείων

Η πρόωρη εξόφληση των δανείων έχει αναδειχθεί σε ένα από τα πιο αποτελεσματικά εργαλεία της στρατηγικής διαχείρισης του χρέους. Ο Οργανισμός Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους (ΟΔΔΗΧ) έχει ήδη ανακοινώσει μια νέα πρόωρη αποπληρωμή, ύψους περίπου 7 δισεκατομμυρίων ευρώ, η οποία θα καλύψει δόσεις που έληγαν το 2029 και την περίοδο 2033-2035. Εξάλλου, από τα συνολικά 211,4 δισεκατομμύρια ευρώ που αντλήθηκαν από τον μηχανισμό στήριξης της ευρωζώνης (GLF, EFSF, ESM), η πολιτική αυτή έχει ήδη μειώσει σημαντικά το βάρος των διμερών δανείων.

Τα μνημονιακά δάνεια, ύψους 288,7 δισεκατομμυρίων ευρώ, που ελήφθησαν κατά την περίοδο 2010-2018, αποτέλεσαν τη σωσίβια λέμβο της χώρας. Ωστόσο, το βάρος τους παραμένει. Το ανεξόφλητο υπόλοιπο από τον EFSF ανέρχεται σε περίπου 125,7 δισεκατομμύρια ευρώ, με την αποπληρωμή να εκτείνεται έως το 2070. Αντίστοιχα, τα δάνεια του ESM, ύψους 58,8 δισεκατομμυρίων ευρώ, θα αρχίσουν να αποπληρώνονται από το 2034. Η επιτάχυνση της αποπληρωμής, ωστόσο, αναμένεται να έχει άμεση θετική επίδραση στη μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ, στη συγκράτηση των δαπανών τόκων και στη βελτίωση του πιστωτικού προφίλ της χώρας.

Το στοίχημα της δημοσιονομικής πειθαρχίας

Παρά την εντυπωσιακή πρόοδο, το μέλλον της αποκλιμάκωσης εξαρτάται από τη διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας. Η αποπληρωμή των δανείων που αντλήθηκαν κατά τη μνημονιακή περίοδο θα απαιτήσει διαρκή πρωτογενή πλεονάσματα τις επόμενες δεκαετίες. Το ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο (ΕΔΣ) τονίζει ότι η επιτάχυνση στην αποπληρωμή θα ενισχύσει τη χρηματοοικονομική ανθεκτικότητα και το πιστωτικό προφίλ της χώρας, αλλά η επίτευξη του στόχου του 120% το 2029 προϋποθέτει ότι η οικονομία θα συνεχίσει να αναπτύσσεται με ρυθμούς υψηλότερους από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.

Η μείωση του χρέους, ωστόσο, έχει ήδη ξεκινήσει να επηρεάζει θετικά τη διεθνή εικόνα της χώρας. Το 2025, η συνεισφορά των πρωτογενών πλεονασμάτων στην υποχώρηση του χρέους ανήλθε σε 4,9 ποσοστιαίες μονάδες, με την ίδια να εκτιμάται σε 3,2 μονάδες για το 2026. Αυτή η δυναμική, σε συνδυασμό με την ισχυρή ανάπτυξη και την πολιτική πρόωρων αποπληρωμών, δημιουργεί μια θετική αλυσίδα που μοιάζει δύσκολο να σπάσει. Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: μπορεί η χώρα να διατηρήσει αυτόν τον ρυθμό για μια ολόκληρη δεκαετία;

«Η επιτάχυνση στην αποπληρωμή αναμένεται να έχει άμεση θετική επίδραση στην μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ, τη συγκράτηση των δαπανών τόκων, καθώς και στην σταθεροποίηση του προφίλ χρηματοδοτικών αναγκών»

Η επιστροφή του ελληνικού χρέους σε επίπεδα προ κρίσης σηματοδοτεί ένα σημείο καμπής, που επαναφέρει τη χώρα στον ευρωπαϊκό μέσο όρο και δημιουργεί νέες δυνατότητες για τον δανεισμό και την ανάπτυξη. Το 2026 και το 2029 είναι πλέον ορόσημα που, αν επιβεβαιωθούν, θα αλλάξουν ριζικά την εικόνα της ελληνικής οικονομίας, απομακρύνοντας το φάντασμα της κρίσης και ανοίγοντας τον δρόμο για μια νέα, πιο αισιόδοξη εποχή. Το μόνο που απομένει είναι να επιβεβαιωθεί ότι η διαδρομή αυτή δεν θα διαταραχθεί από νέες εξωγενείς κρίσεις ή από μια πιθανή χαλάρωση της δημοσιονομικής προσπάθειας.