Σε μια κίνηση που μεταφέρει τον πόλεμο ΗΠΑ-Ιράν από το στρατιωτικό στο οικονομικό πεδίο, η Ουάσινγκτον εξαπέλυσε την «Επιχείρηση Οικονομικός Απόβλητος» (Operation Economic Outcast), απειλώντας με δευτερογενείς κυρώσεις κάθε χώρα ή εταιρεία που διατηρεί οικονομικές σχέσεις με την Τεχεράνη. Στο στόχαστρο μπαίνουν πέντε κρίσιμοι τομείς – τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία, η τεχνολογία, ο χρυσός, η αεροπορία και η ναυτιλία – με την Ουάσινγκτον να προειδοποιεί πως όποιος διευκολύνει το ξέπλυμα χρήματος για λογαριασμό του Ιράν θα αποκοπεί από το παγκόσμιο σύστημα του δολαρίου.
Γιώργος Παπαγιάννης | 28.08.2026 Διεθνή
Σχεδόν έξι μήνες μετά την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν, με το μέτωπο να έχει περιέλθει σε στρατιωτικό αδιέξοδο και τις ειρηνευτικές συνομιλίες να έχουν παγώσει, η Ουάσινγκτον μεταφέρει το πεδίο της σύγκρουσης στον οικονομικό τομέα. Τη Δευτέρα 24 Αυγούστου, ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, ανακοίνωσε την έναρξη της «Επιχείρησης Οικονομικός Απόβλητος» (Operation Economic Outcast), μιας εκστρατείας την οποία ο ίδιος χαρακτήρισε «οικονομική D-Day».
«Στόχος μας είναι να κόψουμε κάθε οικονομική γραμμή ζωής που συντηρεί αυτό το τυραννικό καθεστώς, έως ότου η Τεχεράνη μείνει μόνη της», δήλωσε ο Μπέσεντ σε συνέντευξη Τύπου. Η κίνηση αυτή έρχεται μετά την αποτυχία της στρατιωτικής πίεσης να φέρει τα επιθυμητά αποτελέσματα, με τους αναλυτές να σημειώνουν ότι «η στρατιωτική δύναμη απέτυχε να φέρει τη γρήγορη νίκη που ανέμενε».
Οι πέντε τομείς-στόχοι
Το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών όρισε πέντε κρίσιμους τομείς της ιρανικής οικονομίας που τίθενται στο στόχαστρο: τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία (crypto), την τεχνολογία, τον χρυσό, την αεροπορία και τη ναυτιλία. Παράλληλα, το Υπουργείο επέβαλε κυρώσεις σε περίπου 60 οντότητες, άτομα και πλοία, συμπεριλαμβανομένων Κινέζων υπηκόων και εταιρειών από Αζερμπαϊτζάν, Ελλάδα, Ινδία, Κίνα, Μαλαισία, Νήσους Μάρσαλ, ΗΑΕ, Σιγκαπούρη, Τουρκία, Ουκρανία, Γαλλία και Ελβετία.
Το τελεσίγραφο και οι «αόρατοι» στόχοι
Ο Μπέσεντ απέφυγε να κατονομάσει συγκεκριμένες χώρες, ωστόσο ανέφερε ότι ο πρόεδρος Τραμπ πραγματοποιεί τηλεφωνικές επικοινωνίες με ξένους ηγέτες, υποβάλλοντας συγκεκριμένα αιτήματα για τον τερματισμό κάθε οικονομικής επαφής με το Ιράν. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι η κίνηση αυτή απευθύνεται κυρίως σε πέντε χώρες: την Κίνα, την Ινδία, την Τουρκία, το Ιράκ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος και αγοραστής πετρελαίου του Ιράν. Το Πεκίνο αντιπροσωπεύει το 90% των εξαγωγών πετρελαίου της Τεχεράνης, με το διμερές εμπόριο να ανέρχεται σε περίπου 38 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως. Ωστόσο, οι ειδικοί αμφιβάλλουν ότι η Ουάσινγκτον θα προχωρήσει σε σκληρά μέτρα κατά της Κίνας.
Η Τουρκία διατηρεί ισχυρούς εμπορικούς δεσμούς με το Ιράν, με το διμερές εμπόριο να ξεπερνά τα 5 δισεκατομμύρια δολάρια το 2024. Το 13% των φυσικού αερίου της Τουρκίας προέρχεται από το Ιράν, γεγονός που καθιστά δύσκολη μια πλήρη διακοπή των σχέσεων.
Το Ιράκ είναι ιδιαίτερα ευάλωτο, καθώς εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το ιρανικό ηλεκτρικό ρεύμα και φυσικό αέριο. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που υπήρξαν ιστορικά ένας από τους μεγαλύτερους εμπορικούς εταίρους του Ιράν, ανακοίνωσαν την προηγούμενη εβδομάδα ότι αναστέλλουν όλες τις εμπορικές και χρηματοοικονομικές συναλλαγές με την Τεχεράνη. Η Ινδία, αν και με μικρότερο εμπορικό όγκο (περίπου 1,6 δισεκατομμύρια δολάρια), βρίσκεται επίσης στο στόχαστρο.
Η απειλή αποκλεισμού από το δολάριο
Η πιο δραστική απειλή της Ουάσινγκτον είναι η εξής: κάθε οντότητα ή χώρα που θα διευκολύνει το ξέπλυμα χρήματος για λογαριασμό του Ιράν θα αποκοπεί από το παγκόσμιο σύστημα του δολαρίου. Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά ο Μπέσεντ, «κανένα έθνος δεν πρέπει να περιμένει να απολαμβάνει τα οφέλη του συστήματός μας, ενώ ταυτόχρονα βοηθά εκείνους που επιδιώκουν να το καταστρέψουν».
Το οικονομικό κόστος για το Ιράν
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προβλέπει ότι η οικονομία του Ιράν θα συρρικνωθεί κατά 6,1% το 2026, ενώ ο πληθωρισμός προβλέπεται να ανέλθει στο 68,9%. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι οι νέες κυρώσεις θα μπορούσαν να πλήξουν σημαντικά τα έσοδα του Ιράν από το πετρέλαιο, να αυξήσουν το κόστος των εισαγωγών και τον πληθωρισμό, διαβρώνοντας την αγοραστική δύναμη και φέρνοντας περαιτέρω πίεση στα νοικοκυριά, τον κρατικό προϋπολογισμό και την ευρύτερη οικονομία.
Οι αντιδράσεις και τα ερωτήματα
Η Κίνα έχει ήδη προειδοποιήσει τις ΗΠΑ ότι η οικονομική πίεση δεν επιλύει τις διαφωνίες, ενώ το Ιράν συνεχίζει να υποβαθμίζει τις αμερικανικές κυρώσεις, αξιοποιώντας παράλληλα τα γεωγραφικά του πλεονεκτήματα, όπως τον έλεγχο των στενών του Ορμούζ. Το ερώτημα που παραμένει είναι αν οι ΗΠΑ έχουν πραγματικά την οικονομική μόχλευση για να πιέσουν τις μεγάλες οικονομίες της Ασίας, ή αν η κίνηση αυτή θα οδηγήσει σε έναν νέο παγκόσμιο πόλεμο κυρώσεων.
