Σε μια απόφαση που αναμένεται να ανατρέψει αιώνες εκπαιδευτικής παράδοσης, ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών ψήφισε υπέρ της αντικατάστασης του χάρτη Μερκάτορ. Η πρόταση πέρασε με συντριπτική πλειοψηφία, αλλά οι ΗΠΑ καταψήφισαν, χαρακτηρίζοντας την κίνηση «ριζοσπαστικό ιδεολογικό έργο».
Γιώργος Παπαγιάννης | 06.09.2026 |Διεθνή
Σε μια κίνηση που φιλοδοξεί να ανατρέψει εκατοντάδες χρόνια χαρτογραφικής παράδοσης, η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ενέκρινε το ψήφισμα «Διορθώστε τον Χάρτη». Η πρόταση, που πέρασε με συντριπτική πλειοψηφία 164 χωρών, προτείνει την αντικατάσταση της προβολής Μερκάτορ, του παγκόσμιου χάρτη του 16ου αιώνα, με τον σύγχρονο χάρτη «Ίση Γη» (Equal Earth), που δημιουργήθηκε το 2018.
Η απόφαση αυτή δεν είναι δεσμευτική, αλλά η συμβολική της βαρύτητα είναι τεράστια. Για πρώτη φορά, ένας διεθνής οργανισμός υιοθετεί μια χαρτογραφική προβολή που αποσκοπεί στην αποκατάσταση του πραγματικού μεγέθους των ηπείρων. Μια κίνηση που, όπως υποστηρίζουν οι υποστηρικτές της, διορθώνει μια ιστορική αδικία: η Αφρική, που στον χάρτη Μερκάτορ εμφανίζεται σχεδόν ίση με τη Γροιλανδία, είναι στην πραγματικότητα 14 φορές μεγαλύτερη.
Η αντίδραση των Ηνωμένων Πολιτειών ήταν ηχηρή. Μοναδική χώρα που καταψήφισε το ψήφισμα, η αμερικανική αντιπροσωπεία το χαρακτήρισε «ριζοσπαστικό ιδεολογικό έργο». Η ένσταση εστιάστηκε σε ένα συγκεκριμένο σημείο του κειμένου, που έκανε λόγο για «πράξη γνωστικής δικαιοσύνης και αποκατάστασης της μνήμης». Έξι χώρες, κυρίως από την πρώην Σοβιετική Ένωση, επέλεξαν να απέχουν.
Η προβολή Μερκάτορ, που σχεδιάστηκε το 1569 από τον Φλαμανδό χαρτογράφο Γεράρδο Μερκάτορ, είχε έναν συγκεκριμένο στόχο: να διευκολύνει τη ναυσιπλοΐα. Η ιδιομορφία της είναι ότι διατηρεί τις γωνίες, επιτρέποντας στους ναυτικούς να ακολουθούν ευθείες γραμμές με την πυξίδα. Το τίμημα, ωστόσο, είναι η παραμόρφωση του μεγέθους: οι χώρες κοντά στον ισημερινό φαίνονται πολύ μικρότερες, ενώ αυτές κοντά στους πόλους εμφανίζονται υπερβολικά μεγάλες.
Ο νέος χάρτης «Ίση Γη», που αναπτύχθηκε το 2018, θυσιάζει την ακρίβεια των γωνιών για να αποδώσει πιο ρεαλιστικά το μέγεθος και το σχήμα των ηπείρων. Όπως εξηγούν οι χαρτογράφοι, όμως, κάθε προβολή έχει τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά της. Η ακρίβεια στην έκταση συνεπάγεται απώλειες στην ακρίβεια των αποστάσεων και των κατευθύνσεων.
Η υιοθέτηση του νέου χάρτη από τον ΟΗΕ αναμένεται να επηρεάσει σταδιακά την εκπαίδευση και την τεχνολογία, αν και η χρήση του Google Maps, που βασίζεται στην προβολή Μερκάτορ, παραμένει ανεπηρέαστη. Το ερώτημα, ωστόσο, είναι αν η αλλαγή του χάρτη μπορεί πράγματι να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τον κόσμο, ή αν παραμένει ένα σύμβολο χωρίς ουσιαστικό αντίκτυπο. Οι υποστηρικτές του ψηφίσματος επιμένουν ότι η αλλαγή είναι απαραίτητη, όχι μόνο για λόγους ακρίβειας, αλλά και για να αποκατασταθεί μια αίσθηση δικαιοσύνης στην απεικόνιση του πλανήτη.
