Στην έκτη και πιο κρίσιμη ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης, η πρόεδρος της Κομισιόν καλείται να απαντήσει σε έναν κόσμο πολέμων, κλιματικής κατάρρευσης και τεχνολογικού ανταγωνισμού. Το Politico αποκαλύπτει τα επτά «κλειδιά» της ατζέντας της: από την τεχνητή νοημοσύνη και την άμυνα, μέχρι το μεταναστευτικό και τους ηλικιακούς περιορισμούς στα social media.
Γιώργος Παπαγιάννης | 15.09.2026 |Διεθνή
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχει επενδύσει το πολιτικό της κεφάλαιο σε μία υπόσχεση: να κάνει την Ευρώπη πιο ανεξάρτητη σε έναν επικίνδυνο κόσμο. Την Τετάρτη 16 Σεπτεμβρίου, στην έκτη ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, θα κληθεί να εξηγήσει πώς τα καταφέρνει — και τι σκοπεύει να κάνει από εδώ και πέρα.
Το πολιτικό σκηνικό δεν θα μπορούσε να είναι πιο βαρύ. Η Ευρώπη βγαίνει από ένα καλοκαίρι πύρινης κόλασης, με ποτάμια να στερεύουν και δάση να καίγονται. Ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται, με τη Ρωσία να κλιμακώνει ακόμη και στα σύνορα με την Πολωνία. Η σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν εκτοξεύει τις τιμές της ενέργειας. Και ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επιστρέψει στον Λευκό Οίκο, καθιστώντας τις διατλαντικές σχέσεις λιγότερο προβλέψιμες από ποτέ.
Σε αυτό το περιβάλλον, το Politico, επικαλούμενο περισσότερους από δώδεκα Ευρωπαίους αξιωματούχους, σκιαγραφεί τα επτά σημεία-κλειδιά που θα κυριαρχήσουν στην ομιλία της φον ντερ Λάιεν.
1. Τεχνητή Νοημοσύνη: Η μάχη για την «τεχνολογική κυριαρχία»
Η AI βρέθηκε στην κορυφή της ατζέντας της Κομισιόν στο άτυπο συμβούλιο του Τερβίρεν τον περασμένο μήνα, όπου σχεδιάστηκε η ομιλία. Χαρακτηριστική ήταν η παρουσία του ειδικού συμβούλου της Επιτροπής για τις βιομηχανικές εφαρμογές της AI και προέδρου της Siemens, Τζιμ Χάγκεμαν Σνάμπε. Το γραφείο της προέδρου ζήτησε μάλιστα από τις αρμόδιες υπηρεσίες φρέσκα στατιστικά στοιχεία για τον αριθμό των θέσεων εργασίας που αναμένεται να χαθούν — αλλά και να δημιουργηθούν — καθώς η AI εξαπλώνεται. Πρόκειται για ένα σαφές μήνυμα ότι η φον ντερ Λάιεν θέλει να παρουσιάσει την τεχνητή νοημοσύνη όχι μόνο ως ευκαιρία, αλλά και ως πεδίο διαχείρισης κοινωνικών επιπτώσεων.
2. Ανταγωνιστικότητα: Το «βαθύ καθάρισμα» της γραφειοκρατίας
Δύο χρόνια μετά την εμβληματική έκθεση του Μάριο Ντράγκι, η πρόεδρος της Κομισιόν θα κάνει απολογισμό των προσπαθειών για την αντιμετώπιση της ευρωπαϊκής οικονομικής στασιμότητας. Θα μιλήσει για ένα «βαθύ καθάρισμα» του ρυθμιστικού πλαισίου και την αρχή της «απλότητας εκ σχεδιασμού», σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο που επικαλείται το Politico. Ωστόσο, παρά τη σημασία του, η ανταγωνιστικότητα δεν θα είναι το κεντρικό θέμα της ομιλίας — αυτό το «προνόμιο» ανήκει σε άλλα, πιο άμεσα πολιτικά φορτισμένα ζητήματα.
3. Κλιματική προσαρμογή: Η «επόμενη μέρα» της κλιματικής κρίσης
Έπειτα από ένα καλοκαίρι-ρεκόρ σε θερμοκρασίες, πυρκαγιές και ξηρασία, η κλιματική προσαρμογή — όχι απλώς ο μετριασμός — θα βρεθεί στο επίκεντρο. Η Κομισιόν επεξεργάζεται ένα πακέτο μέτρων που θα παρουσιαστεί στα τέλη Οκτωβρίου, με κοινά σενάρια για τις μελλοντικές κλιματικές συνθήκες και τακτικές αξιολογήσεις κινδύνου. Ο Επίτροπος για το Κλίμα, Βόπκε Χούκστρα, δήλωσε στο Politico ότι ο σχεδιασμός πρέπει να «ενσωματωθεί οριζόντια» σε κάθε απόφαση για υποδομές και νομοθεσία, ενώ ο Επίτροπος Γεωργίας, Κριστόφ Χάνσεν, τόνισε ότι «πρέπει να κάνουμε περισσότερα… τόσο για τον μετριασμό όσο και για την προσαρμογή». Η φον ντερ Λάιεν έχει καλέσει μάλιστα τον Σουηδό κλιματολόγο Γιόχαν Ρόκστρομ σε brainstorming των επιτρόπων, δείγμα ότι θέλει να στηρίξει την ομιλία της σε επιστημονικά δεδομένα.
4. Εμπόριο: Η Κίνα «μένει στο παρασκήνιο»
Σε αντίθεση με το 2023, όταν η φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε την έρευνα για τις κινεζικές επιδοτήσεις στα ηλεκτρικά οχήματα προκαλώντας αντίποινα του Πεκίνου, αυτή τη φορά δεν αναμένεται νέα έρευνα. Η Κίνα δεν θα έχει προεξέχουσα θέση στην ομιλία, αν και η πρόεδρος θα τονίσει την ανάγκη επιτάχυνσης της διαφοροποίησης των εμπορικών εταίρων, ενδεχομένως αναφέροντας το νέο «εργαλείο διαφοροποίησης» της Κομισιόν.
5. Μεταναστευτικό: Η «σκληρή γραμμή» μετά την κρίση της Θέουτα
Η ομιλία έρχεται μετά την κρίση στη Θέουτα, όπου δεκάδες χιλιάδες μετανάστες εισήλθαν στο ισπανικό έδαφος το καλοκαίρι, προκαλώντας πολιτικό σοκ στην Ευρώπη. Ο Επίτροπος Μετανάστευσης, Μάγκνους Μπρούνερ, ήταν ο μόνος επίτροπος που παρουσίασε έκθεση για τα διδάγματα της κρίσης στο κολέγιο των επιτρόπων. Η φον ντερ Λάιεν αναμένεται να ζητήσει την ενίσχυση της Frontex, με τον αριθμό των συνοριοφυλάκων να υπερτριπλασιάζεται από περίπου 7.800 σε 30.000. Παράλληλα, εξετάζεται η χρηματοδότηση συνοριακών υποδομών — δηλαδή φρακτών — από κοινοτικούς πόρους, μια σημαντική αλλαγή θέσης για την Κομισιόν, καθώς και η δημιουργία κέντρων επιστροφής εκτός ΕΕ. Το πιο αμφιλεγόμενο σενάριο που εξετάζεται είναι ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για καταστάσεις μαζικής μεταναστευτικής πίεσης, που θα επιτρέπει την αναστολή ορισμένων κανόνων ασύλου και ταχύτερες επιστροφές — μια ιδέα που είχε προτείνει πρόσφατα και ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
6. Άμυνα: Η «χαρούμενη γωνιά» της προέδρου
Η άμυνα και η ασφάλεια αναμένεται να έχουν κεντρική θέση, με τη μακροαναμενόμενη Στρατηγική Ασφαλείας να έρχεται στις αρχές Οκτωβρίου. Η καθυστέρηση της δημοσιοποίησής της — αρχικά αναμενόταν μετά τη σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα τον Ιούλιο — τροφοδοτεί προσδοκίες ότι η φον ντερ Λάιεν θα προαναγγείλει βασικές πτυχές της στην ομιλία. Η Επιτροπή ετοιμάζει επίσης μια επικαιροποιημένη Αρκτική Πολιτική, η οποία μετονομάζεται σε «Στρατηγική Βόρειας Γειτονίας και Αρκτικής» για να αντικατοπτρίζει το ευρύτερο γεωγραφικό της εύρος. Με τον Καναδό πρωθυπουργό Μαρκ Κάρνεϊ παρόντα στο Κοινοβούλιο ως επίτιμο προσκεκλημένο, αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η φον ντερ Λάιεν μπορεί να ανακοινώσει κοινή πρωτοβουλία ασφαλείας για την Αρκτική με την Οτάβα. «Η ασφάλεια και η άμυνα είναι πάντα η χαρούμενη γωνιά της», σχολίασε χαρακτηριστικά ένας αξιωματούχος.
7. Social media: Το «Kids Act» και το τέλος της αλγοριθμικής παιδικής ηλικίας
Η φον ντερ Λάιεν έχει επιβεβαιώσει ότι θα αποκαλύψει σχέδια για ηλικιακούς περιορισμούς στα social media, με νομοθετική πρόταση πιθανότατα την ίδια ημέρα. Το EU KIDS Act, που θα παρουσιαστεί την Πέμπτη, στοχεύει στη δημιουργία ενός διαβαθμισμένου συστήματος πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης υπό γονική επιτήρηση για παιδιά κάτω των 15 ετών. Η Επιτροπή εξετάζει την επέκταση των περιορισμών και σε άλλες υπηρεσίες, όπως πλατφόρμες gaming και chatbots τεχνητής νοημοσύνης. «Δεν χρειάζεται να αποδεχτούμε παιδικές ηλικίες που διαμορφώνονται από αλγορίθμους», δήλωσε η ίδια η φον ντερ Λάιεν την περασμένη εβδομάδα. Πρόκειται για μια από τις πιο τολμηρές ρυθμιστικές παρεμβάσεις της θητείας της, που αγγίζει άμεσα την καθημερινότητα εκατομμυρίων ευρωπαϊκών οικογενειών.
Το στοίχημα της τελευταίας θητείας
Η φετινή ομιλία δεν είναι απλώς μια ακόμη ετήσια υποχρέωση. Είναι η στιγμή που η φον ντερ Λάιεν καλείται να δείξει αν το αφήγημα της «ανεξάρτητης Ευρώπης» — που ξεκίνησε το 2019 — έχει μεταφραστεί σε πράξεις. Τα επτά αυτά «μέτωπα» δεν είναι απλώς θεματικές ενότητες. Είναι οι δοκιμές της πολιτικής της κληρονομιάς. Το αν θα περάσει ή θα αποτύχει θα κριθεί όχι μόνο από το τι θα πει την Τετάρτη, αλλά από το τι θα έχει καταφέρει μέχρι το τέλος της θητείας της, το 2029. Η Ευρώπη, άλλωστε, δεν έχει την πολυτέλεια της επανάληψης.
