Η ΕΕ επιταχύνει τις επενδύσεις σε υποδομές τεχνητής νοημοσύνης, με φιλόδοξο σχέδιο για «Gigafactories» και στόχο την τεχνολογική κυριαρχία. Τα data centers καταναλώνουν ήδη το 3% της ευρωπαϊκής ενέργειας, ενώ το ΔΝΤ προειδοποιεί για νέες εξαρτήσεις.
Newsroom | 12.10.2026 Οικονομία
Η Ευρώπη επιχειρεί να καλύψει το χάσμα στην τεχνητή νοημοσύνη με μια επενδυτική πρωτοβουλία που ξεπερνά τα 30 δισεκατομμύρια ευρώ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε τον Ιούλιο του 2026 την προκήρυξη για τη δημιουργία έως επτά «AI Gigafactories» — data centers εξοπλισμένα με δεκάδες χιλιάδες εξειδικευμένα τσιπ, σχεδιασμένα να εκπαιδεύουν μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης σε κλίμακα που θα μπορούσε να ανταγωνιστεί τα αμερικανικά συστήματα. Παράλληλα, το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να αναπτύξει νέα στρατηγική εξάρτηση από τις ΗΠΑ και την Κίνα, καθώς οι δύο αυτές χώρες κυριαρχούν στην ανάπτυξη των μοντέλων AI.
Τι είναι τα AI Gigafactories
Τα Gigafactories δεν είναι απλά κέντρα δεδομένων. Πρόκειται για υποδομές εκπαίδευσης μοντέλων AI — εγκαταστάσεις που φιλοξενούν χιλιάδες προηγμένους επεξεργαστές και καταναλώνουν τεράστια ποσά ενέργειας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει σχεδιάσει την ανάπτυξή τους σε δύο κατηγορίες:
- Πρώτη κατηγορία: Έως 4 έργα, με χρηματοδότηση έως 100 εκατ. ευρώ στην πρώτη φάση και έως 400 εκατ. ευρώ στη δεύτερη.
- Δεύτερη κατηγορία: Έως 3 έργα, με χρηματοδότηση έως 200 εκατ. ευρώ στην πρώτη φάση και έως 800 εκατ. ευρώ στη δεύτερη.
Κάθε επιλεγμένο έργο πρέπει να αναπτύξει τουλάχιστον τόσους προηγμένους επεξεργαστές AI όσους διαθέτει σήμερα το ισχυρότερο εργοστάσιο AI της Ευρώπης, με τη δυναμικότητα να αυξάνεται έως και τετραπλάσια στη δεύτερη φάση. Δεκαοκτώ κράτη-μέλη έχουν υπογράψει συμφωνία κοινής προμήθειας, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας.
Ποιοι πληρώνουν
Η χρηματοδότηση των Gigafactories προέρχεται από δύο πηγές: δημόσια χρηματοδότηση από την ΕΕ και τα κράτη-μέλη, που φτάνει έως 10 δισ. ευρώ, και αναμενόμενες ιδιωτικές επενδύσεις τουλάχιστον 20 δισ. ευρώ. Το συνολικό ποσό ξεπερνά τα 30 δισ. ευρώ.
Η πρωτοβουλία είναι καθοδηγούμενη από τη βιομηχανία, με την ΕΕ να παρέχει κίνητρα μέσω συγχρηματοδότησης. Οι εταιρείες AMD, NVIDIA και Qualcomm έχουν υπογράψει επιστολές προθέσεων για τη διασφάλιση πρόσβασης στο απαραίτητο hardware.
Το ενεργειακό κόστος
Ένα από τα πιο κρίσιμα στοιχεία της ευρωπαϊκής προσπάθειας αφορά την ενέργεια. Τα ευρωπαϊκά data centers καταναλώνουν περίπου 3% της ηλεκτρικής ενέργειας της ηπείρου, και η ζήτηση αναμένεται να αυξηθεί απότομα με την ανάπτυξη των Gigafactories. Οι μεγαλύτεροι κόμβοι — Φρανκφούρτη, Λονδίνο, Άμστερνταμ, Παρίσι και Δουβλίνο — αντιμετωπίζουν ήδη πίεση στα τοπικά δίκτυα ηλεκτροδότησης.
Το ΔΝΤ συνιστά στην ΕΕ να επενδύσει σε διασυνοριακές υποδομές δικτύου και να εμβαθύνει την ενοποίηση της ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας, ώστε να μπορέσει να υποστηρίξει την αυξανόμενη ζήτηση.
Ο κίνδυνος της εξάρτησης
Παρά τη φιλόδοξη στρατηγική, το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να αναπτύξει νέα στρατηγική εξάρτηση. Οι ΗΠΑ και η Κίνα κυριαρχούν στην ανάπτυξη των μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης, και η Ευρώπη — παρά τις επενδύσεις — παραμένει εξαρτημένη από ξένη τεχνολογία. Για να αποφύγει αυτή την παγίδα, χρειάζεται σημαντικές επενδύσεις στη δική της βιομηχανία AI.
Το ΔΝΤ επισημαίνει επίσης ότι περίπου 60% των εργαζομένων στις προηγμένες ευρωπαϊκές οικονομίες απασχολούνται σε επαγγέλματα που είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένα στην τεχνητή νοημοσύνη. Η AI θα μπορούσε να αυξήσει την ευρωπαϊκή παραγωγικότητα κατά περίπου 1% σε πέντε χρόνια, αλλά τα οφέλη θα κατανεμηθούν άνισα.
Το ευρύτερο σχέδιο
Τα Gigafactories εντάσσονται στο AI Continent Action Plan της Επιτροπής, που στοχεύει να κινητοποιήσει 200 δισ. ευρώ για επενδύσεις σε AI στην ΕΕ. Το σχέδιο περιλαμβάνει:
- 19 AI Factories που ήδη λειτουργούν ή βρίσκονται σε ανάπτυξη, για start-ups, βιομηχανία και ερευνητικά κέντρα.
- Στόχο να τριπλασιαστεί η χωρητικότητα των data centers της ΕΕ μέσα στα επόμενα πέντε έως επτά χρόνια.
- Στρατηγική «Apply AI» για την αύξηση της υιοθέτησης AI από τις επιχειρήσεις — σήμερα μόνο 13,5% των ευρωπαϊκών εταιρειών χρησιμοποιούν AI.
Χρονοδιάγραμμα
Η προθεσμία υποβολής προτάσεων για τα Gigafactories είναι η 12η Νοεμβρίου 2026. Οι επιτυχόντες αναμένεται να ανακοινωθούν στις αρχές του 2027, με την κατασκευή να ξεκινά εντός του 2027. Τα πρώτα Gigafactories αναμένεται να τεθούν σε λειτουργία εντός 18 μηνών από την υπογραφή των συμβάσεων.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Η Ελλάδα έχει υπογράψει τη συμφωνία κοινής προμήθειας για τα Gigafactories, γεγονός που σημαίνει ότι ελληνικές επιχειρήσεις και ερευνητικά κέντρα μπορούν δυνητικά να συμμετάσχουν στην αλυσίδα αξίας. Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει εάν η χώρα μπορεί να προσελκύσει επενδύσεις και να αναπτύξει τις απαραίτητες υποδομές ενέργειας και δικτύων για να φιλοξενήσει τέτοιες εγκαταστάσεις.
Πηγές: Reuters, ΔΝΤ, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Bloomberg.
