Η χειρότερη σιδηροδρομική τραγωδία των τελευταίων ετών στην Ισπανία αποκαλύπτει ένα επικίνδυνο μοτίβο: η γραμμή Μαδρίτη-Σεβίλλη λειτουργούσε με το εναλλακτικό σύστημα ασφαλείας, το LZB είχε τεθεί εκτός και ο τεχνικός του κέντρου ελέγχου έδωσε εντολή εκκίνησης σε δύο τρένα που βρίσκονταν στην ίδια ράγα.
NEWSROOM | 29.10.2026 Διεθνή
Η σύγκρουση δύο τρένων στην Ούρδα του Τολέδο άφησε πίσω της τουλάχιστον 68 νεκρούς και περισσότερους από 100 τραυματίες, σηματοδοτώντας το δεύτερο σοβαρό δυστύχημα στην ίδια σιδηροδρομική γραμμή μέσα σε εννέα μήνες. Η τραγωδία δεν ήταν απλώς ένα τυχαίο γεγονός· σύμφωνα με τους ειδικούς, ήταν το αποτέλεσμα μιας αλυσίδας λαθών και ενός συστήματος ασφαλείας που είχε «παγώσει» σε μια εποχή που η τεχνολογία έχει προχωρήσει.
Το «ανθρώπινο λάθος» και το σύστημα που δεν αναχαίτισε την τραγωδία
Σύμφωνα με τον Μανούσο Τραχαλάκη, πρόεδρο του Ινστιτούτου Ασφάλειας Μεταφορών και Ενέργειας, ο τεχνικός του κέντρου ελέγχου διαχειρίστηκε εσφαλμένα την κίνηση. Αντί να δώσει εντολές στο τρένο που ακολουθούσε, έδωσε εντολή να συνεχίσει κανονικά την ταχύτητά του. Ο τεχνικός έδωσε εντολή εκκίνησης και στα δύο τρένα που βρίσκονταν στην ίδια ράγα· το ένα δήλωσε ότι σταματά και δεν μπορούσε να ξεκινήσει ξανά.
Ο κ. Τραχαλάκης προειδοποίησε ότι το «ανθρώπινο λάθος» είναι η πιο απλή εκδοχή. Όπως εξήγησε, οι επιτροπές διερεύνησης ατυχημάτων γνωρίζουν ότι αποτελεί σύμπτωμα ενός βαθύτερου προβλήματος του συστήματος.
Το LZB εκτός, το ASFA στο «τιμόνι»
Η Ισπανία θεωρείται τεχνολογικά ανεπτυγμένη στην ασφάλεια των τρένων, και το ερώτημα είναι γιατί δεν αναχαιτίστηκε το λάθος. Ο κ. Τραχαλάκης απάντησε ότι το σύστημα της χώρας δεν είναι τόσο αξιόπιστο όσο τα σύγχρονα ευρωπαϊκά συστήματα, τα οποία υιοθέτησε πρόσφατα και η Ελλάδα.
Στη γραμμή λειτουργεί εδώ και χρόνια το σύστημα LZB, το οποίο δίνει πληροφορίες για τη διαδρομή στο κέντρο ελέγχου και στον μηχανοδηγό, και μπορεί ακόμη και να φρενάρει το τρένο σε έκτακτη ανάγκη. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, όμως, το LZB είχε τεθεί εκτός λειτουργίας και η γραμμή λειτουργούσε με το εναλλακτικό σύστημα ASFA.
Ο ειδικός χρησιμοποίησε μια παρομοίωση: το κανονικό σύστημα ASFA μοιάζει με οδηγό ράλι που έχει δίπλα του συνοδηγό και του υπαγορεύει διαρκώς αποστάσεις και στροφές. Όταν όμως η γραμμή «έπεσε» στην κατάσταση ασφαλείας, ο οδηγός δεν είχε πια κάποιον δίπλα του να του λέει τι να κάνει, και το σύστημα λειτουργούσε μόνο με φανάρια. Ήταν σαν η διαδρομή να μετατρέπεται σε δρόμο όπου υπάρχουν μόνο φανάρια.
Σύμφωνα με τον κ. Τραχαλάκη, η κανονική διαδικασία, όταν συμβεί η αλλαγή αυτή και δεν υπάρχει εικόνα του τι βρίσκεται μπροστά στο τρένο, είναι να δοθεί εντολή στο συρμό να λειτουργήσει και να ξεκινήσει ξανά. Το τρένο αρχικά σταματά όταν χάσει την πρώτη σύνδεση και στη συνέχεια συνεχίζει με ταχύτητα ασφαλείας περίπου 40 χιλιομέτρων την ώρα, η οποία επιτρέπει στον μηχανοδηγό να σταματήσει εγκαίρως μόλις δει κάτι μπροστά του. «Προφανώς έγινε κάποιο λάθος».
«Επαναληψιμότητα» και «κανονικοποίηση της εκτροπής»
Η Βασιλεία Κώστα, αρχιτέκτονας και κάτοικος Μαδρίτης, επισήμανε ότι η συγκεκριμένη γραμμή έχει σύστημα ασφαλείας παλαιού τύπου, ενώ τα υπόλοιπα δίκτυα έχουν ήδη περάσει στα νέα ευρωπαϊκά συστήματα. Η γραμμή είναι υπό ανακαίνιση και, όπως ανακοινώθηκε, θα παραμείνει κλειστή τουλάχιστον έως το τέλος του χρόνου, μέχρι να ολοκληρωθούν η αλλαγή του συστήματος και οι επισκευές.
Ο κ. Τραχαλάκης διευκρίνισε ότι το προηγούμενο δυστύχημα, πριν από εννέα μήνες στην ίδια γραμμή, δεν είχε την ίδια αιτία: είχε προκληθεί από λανθασμένη συγκόλληση ράγας, που οδήγησε σε εκτροχιασμό. Υπενθύμισε όμως ότι το 2013 είχε σημειωθεί παρόμοιο ατύχημα με 80 νεκρούς, όταν η γραμμή λειτουργούσε ξανά με το ASFA. «Άρα υπάρχει μια επαναληψιμότητα», σημείωσε.
Για τη λειτουργία της γραμμής χωρίς πλήρη αποκατάσταση, ο ειδικός μίλησε για «κανονικοποίηση της εκτροπής λειτουργίας». Όπως εξήγησε, το εναλλακτικό μέσο γίνεται συνήθως μόνιμο, χωρίς να λαμβάνονται μέτρα για γρήγορη αντιμετώπιση. Το παρομοίασε με οδηγό που αντικαθιστά μια ρόδα με ρεζέρβα και συνεχίζει «εσαεί» μαζί της. «Κάποια στιγμή θα είναι μοιραίο», τόνισε.
Το κλίμα στην Ισπανία και το τριήμερο πένθος
Η κα Κώστα περιέγραψε το κλίμα ως «μεγάλο σοκ», καθώς πρόκειται για δύο μεγάλα ατυχήματα μέσα σε έναν χρόνο. Η ανταπόκριση του κόσμου ήταν άμεση. Κάτοικοι της περιοχής μετέφεραν τραυματίες στα νοσοκομεία με τα ιδιωτικά τους αυτοκίνητα, ενώ σε Μαδρίτη και Τολέδο οργανώθηκαν εθελοντικές αιμοδοσίες με μεγάλη συμμετοχή. Επίσης ακυρώθηκαν προσωρινά προγραμματισμένες απεργίες γιατρών και σιδηροδρομικών, ώστε να μπορέσουν να βοηθήσουν όσους χρειάζονταν άμεση φροντίδα.
Ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ, μιλώντας από τον τόπο της τραγωδίας, δήλωσε ότι η έρευνα «θα συνεχιστεί μέχρι τέλους και, εάν υπήρξε αμέλεια, θα αποκαλυφθεί». Παράλληλα, ανακοινώθηκε τριήμερο πένθος από τις 00:00 της Πέμπτης 29 Οκτωβρίου έως τις 24:00 του Σαββάτου 31 Οκτωβρίου, με τις σημαίες να κυματίζουν μεσίστιες σε όλα τα δημόσια κτίρια και τα πλοία του Ναυτικού.
Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν η έρευνα θα αποδώσει ευθύνες και αν η Ισπανία θα προχωρήσει στην αναβάθμιση των συστημάτων ασφαλείας στις γραμμές υψηλής ταχύτητας, πριν θρηνήσει κι άλλα θύματα.
