Κωνσταντίνα Μίχου | 10/11/2026 | ΑΠΟΨΕΙΣ
Στις 21 Αυγούστου 2026, πέντε βουλευτές, η Γιώτα Πούλου, η Κυριακή Μάλαμα, η Θεοδώρα Τζάκρη, ο Αλέξανδρος Μιχαήλ Αυλωνίτης και η Μυρτώ Κοροβέση, κατέθεσαν στη Βουλή μια ιδιαίτερα σημαντική ερώτηση προς τα αρμόδια υπουργεία, θέτοντας σοβαρά ζητήματα για τη μετοχική σύνθεση της εταιρείας Great Sea Interconnector (GSI), τους γεωπολιτικούς κινδύνους και την παραχώρηση της πλειοψηφικής συμμετοχής σε ιδιωτικά κεφάλαια.
Ανάμεσα στα ερωτήματα που έθεσαν υπήρχε και ένα που σήμερα αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Μήπως ο ιδιώτης επενδυτής εμφανιστεί ως «ανεξάρτητη εμπορική οντότητα», επιχειρώντας να απευθυνθεί απευθείας στις τουρκικές αρχές για τις εργασίες που αφορούν το καλώδιο;
Για να καταλάβουμε τι παίχτηκε, αξίζει να θυμηθούμε τι είναι η NAVTEX. Πρόκειται για το διεθνές σύστημα μετάδοσης ναυτιλιακών προειδοποιήσεων και πληροφοριών (Navigational Telex), μέσω του οποίου οι αρμόδιες αρχές ενημερώνουν τους ναυτιλλομένους για δραστηριότητες και κινδύνους σε συγκεκριμένες θαλάσσιες περιοχές. Η έκδοσή της δεν απονέμει κυριαρχία ούτε δημιουργεί από μόνη της θαλάσσια δικαιώματα.
Στην προκειμένη περίπτωση, στις 6 Νοεμβρίου, οι ελληνικές αρχές εξέδωσαν NAVTEX για τις εργασίες έρευνας του βυθού στο πλαίσιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, μετά την ολοκλήρωση των προβλεπόμενων διαδικασιών αδειοδότησης. Η Τουρκία απάντησε με δική της αντι-NAVTEX, επαναλαμβάνοντας τους γνωστούς ισχυρισμούς της για την περιοχή. Η έκδοση μιας τέτοιας αντίθετης αγγελίας, βεβαίως, δεν της προσδίδει νομική ισχύ ούτε μεταβάλλει το ισχύον καθεστώς δικαιωμάτων, αλλα ετσι κανει η Τουρκία όταν θέλει να γκριζάρει την περιοχή.
Όταν λοιπόν, εκείνη την ημέρα του Αυγούστου, κατατέθηκε η ερώτηση, δεν χρειάστηκε να είναι κανείς μάντης. Ο κίνδυνος είχε ήδη περιγραφεί με αξιοσημείωτη ακρίβεια. Η ιστορία φαινόταν από μακριά και μύριζε από χιλιόμετρα «κόλπο grosso».
Μέχρι τότε, ο ΑΔΜΗΕ είχε τον πρωταγωνιστικό ρόλο στην ανάπτυξη του έργου. Στη συνέχεια, η μετοχική σύνθεση της εταιρείας GSI διαμορφώθηκε με τη γαλλική Meridiam να κατέχει το 66% και τον ΑΔΜΗΕ να διατηρεί το 34%. Πρόκειται για μια ουσιαστική αλλαγή στην εταιρική σύνθεση ενός έργου στρατηγικής σημασίας, το οποίο έχει εξασφαλίσει και σημαντική ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Και μπορεί η μετοχική συμμετοχή να μην ταυτίζεται αυτομάτως με την άσκηση κρατικής κυριαρχίας ή με την απώλεια κάθε δημόσιου ελέγχου, δημιουργεί όμως εύλογα ερωτήματα για το ποιος έχει τον ουσιαστικό λόγο στη διαχείριση των επιχειρησιακών και διπλωματικών κινδύνων.
Και φτάνουμε στον Νοέμβριο. Μετά την έκδοση της ελληνικής NAVTEX, έγινε γνωστό ότι η γαλλική πλευρά προχώρησε σε ρηματική διακοίνωση προς την Τουρκία, γνωστοποιώντας τις προγραμματισμένες εργασίες του γαλλικού ερευνητικού πλοίου Abeille Marengo.
Η ελληνική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η διακοίνωση είχε αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν συνιστούσε αίτημα τουρκικής άδειας ή συναίνεσης ούτε αναγνώριση τουρκικών δικαιωμάτων. Το περιεχόμενό της, ωστόσο, δεν έχει δημοσιοποιηθεί. Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το πολιτικό ζήτημα. Γιατί κρίθηκε αναγκαία μια τέτοια διπλωματική επικοινωνία με την Άγκυρα και ποιος είχε την ευθύνη του σχεδιασμού της;
Αξίζει, μάλιστα, να θυμόμαστε ότι η ρηματική διακοίνωση δεν ήταν μια απλή εταιρική επιστολή. Ήταν διπλωματική επικοινωνία κράτους προς κράτος. Και κάπου εδώ αρχίζει ο τριμερής διπλωματικός καφές:
— Τουρκία: Αφού βγάλατε εσείς NAVTEX, παίρνω κι εγώ αμέσως μια ωραιότατη αντι-NAVTEX, να την έχω για τσαμπουκά, να γκριζάρω την περιοχή και να σας κόψω τη φόρα!
— Γαλλία: Mon died!! H Τουρκία αντιδρά και μπορεί να μπλοκάρει τις εργασίες του πλοίου! Bonjour Athène Ας στείλουμε μια ρηματική διακοίνωση στην Άγκυρα, να γνωρίζει τι πρόκειται να γίνει. Μια ενημέρωση, βρε αδερφέ, για να προχωρήσει η δουλειά. Τα υπόλοιπα ας τα διαχειριστείτε
— Ελλάδα: Ça va,ça va bien..bien..Ελπίζω ότι κανείς δεν θα το εμφανίσει ως αναγνώριση των τουρκικών ισχυρισμών..
— Τουρκία: Aferim efendim! Εγώ πάντως θα κρατήσω το χαρτάκι και θα το αξιοποιήσω επικοινωνιακά όπως με συμφέρει. Άντε, καλή δουλειά στα καλώδια!
Έτσι, φτάνουμε ακριβώς στο ερώτημα που είχε τεθεί τον Αύγουστο. Μπορεί ένα έργο εθνικής και ευρωπαϊκής στρατηγικής σημασίας να αντιμετωπίζεται πρωτίστως ως εμπορική επένδυση, με τη διπλωματική του διάσταση να ακολουθεί τις ανάγκες και τις κινήσεις των εταιρικών συμφερόντων;
Το ζήτημα δεν είναι αν η ρηματική διακοίνωση ισοδυναμεί νομικά με αίτημα άδειας. Δεν ισοδυναμεί, σύμφωνα με την επίσημη κυβερνητική θέση. Ούτε αν η Τουρκία μπορεί, με μια αντι-NAVTEX, να δημιουργήσει δικαιώματα εκεί που δεν έχει. Δεν μπορεί.
Το ζήτημα είναι ποιος χαράσσει την εθνική στρατηγική, ποιος έχει την ευθύνη της διπλωματικής διαχείρισης και ποιος διασφαλίζει ότι ένα έργο που αφορά άμεσα την Ελλάδα και την Κύπρο δεν θα μετατραπεί σε πεδίο εξυπηρέτησης ιδιωτικών εμπορικών προτεραιοτήτων.
Η ερώτηση της 21ης Αυγούστου είχε ήδη προειδοποιήσει για τον συγκεκριμένο κίνδυνο. Σήμερα, η κυβέρνηση οφείλει να απαντήσει. Ποιος γνώριζε, ποιος αποφάσισε, ποιος συντόνισε και με ποια κριτήρια;
Γιατί τα κυριαρχικά δικαιώματα μιας χώρας είναι αδιαπραγμάτευτα και υπερβαίνουν κάθε επιχειρηματικό σχεδιασμό. Και η εθνική στρατηγική οφείλει να στηρίζεται στην αποφασιστικότητα, αντί να περιορίζεται στην ελπίδα ότι όλα θα πάνε καλά, αρκεί να ποντιστεί το καλώδιο.
