Αρχική ΔΙΕΘΝΗ Αίγυπτος στον ΟΗΕ: «Απολύτως άκυρο» το τουρκολιβυκό μνημόνιο – Δεν αναγνωρίζει ούτε...

Αίγυπτος στον ΟΗΕ: «Απολύτως άκυρο» το τουρκολιβυκό μνημόνιο – Δεν αναγνωρίζει ούτε τις ενεργειακές συμφωνίες

Η Αίγυπτος επανέφερε στο τραπέζι του ΟΗΕ τη θέση της για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, χαρακτηρίζοντάς το «απολύτως άκυρο» και χωρίς καμία έννομη συνέπεια. Στη νέα ρηματική διακοίνωση, το Κάιρο απορρίπτει και τις μεταγενέστερες ενεργειακές συμφωνίες Άγκυρας–Τρίπολης, καθώς και τις μονομερείς θαλάσσιες οριοθετήσεις που ανακοίνωσε η Λιβύη.

NEWSROOM | 18/11/2026 | ΔΙΕΘΝΗ

Η Αίγυπτος κατέθεσε στις 5 Νοεμβρίου νέα ρηματική διακοίνωση προς τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, η οποία κυκλοφόρησε ως επίσημο έγγραφο της Γενικής Συνέλευσης με αριθμό A/81/479. Σε αυτήν, το Κάιρο επαναλαμβάνει ότι δεν αναγνωρίζει το Μνημόνιο Κατανόησης του 2019 μεταξύ Τουρκίας και κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας της Λιβύης για την οριοθέτηση θαλάσσιων δικαιοδοσιών στη Μεσόγειο, και το θεωρεί «απολύτως άκυρο και στερούμενο οποιασδήποτε έννομης συνέπειας».

Η κίνηση έρχεται περίπου ένα μήνα αφού η Βουλή των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης επικύρωσε τη συμφωνία, στις 20 Οκτωβρίου. Η αιγυπτιακή πλευρά ξεκαθαρίζει ότι η κοινοβουλευτική επικύρωση δεν αλλάζει τη νομική της θέση: «Η φερόμενη κύρωση από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης δεν μεταβάλλει το γεγονός ότι το μνημόνιο παραμένει άκυρο και εξακολουθεί να μην παράγει οποιαδήποτε έννομη συνέπεια έναντι της Αιγύπτου».

Τι αμφισβητεί το Κάιρο

Η διακοίνωση δεν περιορίζεται στο μνημόνιο του 2019. Η Αίγυπτος απορρίπτει επίσης:

  • Το Μνημόνιο Κατανόησης της 3ης Οκτωβρίου 2022 μεταξύ Τουρκίας και κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας της Λιβύης για συνεργασία στον τομέα των υδρογονανθράκων.
  • Το μνημόνιο της 25ης Ιουνίου 2025 μεταξύ της Εθνικής Εταιρείας Πετρελαίου της Λιβύης (NOC) και της Τουρκικής Εταιρείας Πετρελαίου (TPAO).

Και τα δύο χαρακτηρίζονται «άκυρα και στερούμενα οποιασδήποτε απολύτως έννομης συνέπειας».

Παράλληλα, το Κάιρο απορρίπτει τις εξωτερικές οριογραμμές θαλάσσιων ζωνών που ανακοίνωσε μονομερώς η Λιβύη με ρηματική διακοίνωση της 27ης Μαΐου 2025 (A/79/916). Υποστηρίζει ότι αυτές επικαλύπτονται με τα δυτικά θαλάσσια όρια της Αιγύπτου, ενώ ειδική αντίρρηση διατυπώνεται και για τα ανατολικά όρια που έχει δηλώσει η Λιβύη — συμπεριλαμβανομένων των ανατολικών εξωτερικών ορίων της δηλωθείσας λιβυκής υφαλοκρηπίδας. Κατά την αιγυπτιακή θέση, οι συγκεκριμένες οριογραμμές «βρίσκονται εξ ολοκλήρου εντός των θαλάσσιων ζωνών της Αιγύπτου», παραγνωρίζοντας κυριαρχικά δικαιώματα στην αποκλειστική οικονομική ζώνη και την υφαλοκρηπίδα.

Νομική βάση και συνέχεια

Η Αίγυπτος στηρίζει τη θέση της στο διεθνές δίκαιο της θάλασσας και στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982 (UNCLOS), καθώς και στην «καθιερωμένη πρακτική» για την οριοθέτηση θαλάσσιων συνόρων. Επισημαίνει ότι η ίδια θέση έχει διατυπωθεί σε προηγούμενες ρηματικές διακοινώσεις προς τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ — στις 23 Δεκεμβρίου 2019, 10 Απριλίου 2023, 9 Απριλίου 2024 και 8 Σεπτεμβρίου 2025.

Το Κάιρο διατηρεί ρητή επιφύλαξη: δηλώνει ότι απορρίπτει εκ των προτέρων «οποιαδήποτε μέτρα ή ενέργειες» λαμβάνονται με επίκληση των επίμαχων μνημονίων ή των μονομερών λιβυκών δηλώσεων, εφόσον συγκρούονται με τα θαλάσσια όρια που έχει ανακοινώσει η Αίγυπτος, και διατηρεί «το δικαίωμα να προστατεύσει τα δικαιώματά του που κατοχυρώνονται από το διεθνές δίκαιο».

Ανοιχτή πόρτα στη διαπραγμάτευση

Παρά την αυστηρή γλώσσα, η Αίγυπτος δεν κλείνει την πόρτα του διαλόγου. Δηλώνει «ανοιχτή και προσηλωμένη στη συνεργασία, τη διαβούλευση και τη διαπραγμάτευση με τα γειτονικά κράτη, με καλή πίστη», με στόχο συμφωνίες οριοθέτησης «στη βάση των αρχών του διεθνούς δικαίου και δίκαιων και ισότιμων λύσεων». Η διατύπωση αυτή διαχωρίζει την απόρριψη των επίμαχων συμφωνιών από τη διάθεση για διμερείς ή περιφερειακές συνομιλίες.

Το ευρύτερο πλαίσιο

Η νέα αιγυπτιακή παρέμβαση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία το τουρκολιβυκό μνημόνιο έχει επανέλθει στο διπλωματικό προσκήνιο μετά την επικύρωσή του από τη λιβυκή Βουλή. Τον Οκτώβριο, Ελλάδα, Κύπρος, Αίγυπτος, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Μπαχρέιν και Ευρωπαϊκή Ένωση είχαν προχωρήσει σε κοινή δήλωση στον ΟΗΕ, χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία άκυρη και αντίθετη στο διεθνές δίκαιο. Η Αίγυπτος, με τη νέα διακοίνωση, εδραιώνει τη θέση της στο πλαίσιο αυτού του συνασπισμού, προσθέτοντας όμως και μια ξεχωριστή διάσταση: την απόρριψη των μονομερών λιβυκών θαλάσσιων οριοθετήσεων, ζήτημα που αφορά άμεσα τα δικά της κυριαρχικά δικαιώματα.

Για την Ελλάδα, η εξέλιξη είναι σημαντική. Η Αθήνα έχει από το 2019 χαρακτηρίσει το τουρκολιβυκό μνημόνιο παράνομο και μη δεσμευτικό, και η νέα αιγυπτιακή διακοίνωση ενισχύει το επιχείρημα ότι η συμφωνία δεν παράγει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη. Παράλληλα, η ρητή αναφορά της Αιγύπτου στην UNCLOS και στην ανάγκη σεβασμού των κυριαρχικών δικαιωμάτων στην ΑΟΖ και την υφαλοκρηπίδα κινείται στο ίδιο νομικό πλαίσιο που επικαλείται και η ελληνική πλευρά.

Τι μένει ανοιχτό

Το αν η νέα διακοίνωση θα έχει πρακτικό αντίκτυπο εξαρτάται από το επόμενο βήμα της Τουρκίας και της Τρίπολης. Η Άγκυρα έχει στο παρελθόν απορρίψει τις αιγυπτιακές ενστάσεις, χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία «απολύτως νόμιμη». Το κατά πόσο η επικύρωση από τη λιβυκή Βουλή θα μεταφραστεί σε ενέργειες επί του πεδίου — γεωτρήσεις, παραχωρήσεις ή άλλες πράξεις — παραμένει ασαφές. Η Αίγυπτος, πάντως, έχει προειδοποιήσει ότι θα αντιδράσει σε οποιαδήποτε ενέργεια προσβάλλει τα δικαιώματά της.