Ο Αμπάς Αραγτσί αποκάλυψε από τη Νέα Υόρκη έναν οδικό χάρτη επτά ημερών που προβλέπει το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ με αντάλλαγμα την άρση του ναυτικού αποκλεισμού, την αποδέσμευση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων και τον τερματισμό του πολέμου σε όλα τα μέτωπα. Ο Λευκός Οίκος μιλά για «θετικές συνομιλίες» αλλά δεν βιάζεται. Ο Τραμπ απείλησε με «εξόντωση» από το βήμα του ΟΗΕ. Ο Πεζεσκιάν κατηγόρησε την Ουάσινγκτον ότι επέλεξε τα όπλα αντί για τη διαπραγμάτευση. Και το ερώτημα που παραμένει: ποιος θα ελέγχει τον πορθμό μετά το άνοιγμά του;
Γιώργος Παπαγιάννης | 25.09.2026 Διεθνή
Η πρόταση διαβιβάστηκε στην Ουάσινγκτον στις 16 Σεπτεμβρίου μέσω του Κατάρ. Ο Αμπάς Αραγτσί την αποκάλυψε οκτώ ημέρες αργότερα, μιλώντας σε δημοσιογράφους στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη. «Καταθέσαμε ένα σχέδιο στις Ηνωμένες Πολιτείες μέσω των διαμεσολαβητών», δήλωσε. «Εάν ορισμένες προϋποθέσεις εκπληρωθούν, τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν στο τέλος της έβδομης ημέρας και θα αρχίσουν και πάλι συνομιλίες».
Το σχέδιο δεν είναι καινούργιο. Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών το περιέγραψε ως επαναδιατύπωση του μνημονίου κατανόησης που υπέγραψαν οι δύο χώρες τον Ιούνιο — μια συμφωνία που κατέρρευσε λίγες εβδομάδες αργότερα, όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν αεροπορικές επιδρομές στο Ιράν. Οι όροι, σύμφωνα με ιρανικά μέσα, περιλαμβάνουν την άμεση άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών ακτών, την αποδέσμευση όλων των παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων και τον τερματισμό του πολέμου σε όλα τα μέτωπα — συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
Ο Αραγτσί άφησε να εννοηθεί ότι μια συμφωνία πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ τον Νοέμβριο «θα ήταν προτιμότερη». Η αναφορά δεν είναι τυχαία. Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι πιστεύει πως μια συμφωνία μπορεί να επιτευχθεί μετά τις εκλογές. Η δήλωση Αραγτσί αποτυπώνει το χάσμα ανάμεσα στις δύο πλευρές: η Τεχεράνη βιάζεται, η Ουάσινγκτον όχι.
Το «θετικό κλίμα» και τα όριά του
Ένας Αμερικανός αξιωματούχος, μιλώντας στο CNN, περιέγραψε τις συνομιλίες μέσω διαμεσολαβητών ως «θετικές και εποικοδομητικές». Την Τρίτη, αντιπρόσωποι των δύο χωρών συναντήθηκαν στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης — οι πρώτες τέτοιες επαφές εδώ και μήνες. Ο ίδιος αξιωματούχος, ωστόσο, πρόσθεσε ότι η Ουάσινγκτον «δεν πρόκειται να βιαστεί».
Ο Τραμπ, από το βήμα του ΟΗΕ, έθεσε το δίλημμα με τον γνώριμο τρόπο του. Είπε ότι το Ιράν μπορεί να συμφωνήσει σε τερματισμό της σύγκρουσης ή να αντιμετωπίσει «εξόντωση». Μέλη της ιρανικής αντιπροσωπείας αποχώρησαν κατά τη διάρκεια της ομιλίας του.
Η στάση του Λευκού Οίκου αντικατοπτρίζει μια υπολογισμένη ισορροπία. Η Ουάσινγκτον θέλει να σταθεροποιήσει τις τιμές του πετρελαίου, που έχουν εκτοξευθεί λόγω του κλεισίματος του Ορμούζ, αλλά δεν θέλει να φανεί ότι υποχωρεί υπό πίεση. Παράλληλα, ο Τραμπ επιδιώκει να παρουσιάσει μια συμφωνία ως νίκη πριν από τις εκλογές του Νοεμβρίου — χωρίς όμως να δεσμευτεί σε όρους που θα μπορούσαν να ερμηνευθούν ως υποχώρηση.
Το εσωτερικό μέτωπο της Τεχεράνης
Οι δηλώσεις Αραγτσί δεν εκφράζουν το σύνολο της ιρανικής ηγεσίας. Ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν, μιλώντας στη Fox News, κατηγόρησε την Ουάσινγκτον ότι «επέλεξε τα όπλα αντί για τη διαπραγμάτευση» και υποστήριξε ότι το Ιράν «δεν έκλεισε ποτέ τα Στενά του Ορμούζ». Η θέση αυτή έρχεται σε αντίθεση με τη δήλωση του Αραγτσί, ο οποίος μίλησε για άνοιγμα των Στενών εντός επτά ημερών.
Παράλληλα, ο πρόεδρος της ιρανικής Βουλής, Μοχάμαντ Μπακέρ Καλιμπάφ, δήλωσε ότι «το Ιράν δεν θα επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων ούτε θα ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ μέχρι να εκπληρωθούν οι επτά όροι που έχει θέσει η Τεχεράνη». Η δήλωση αυτή υποδηλώνει ότι το ιρανικό καθεστώς δεν έχει ενιαία γραμμή — ή ότι χρησιμοποιεί την εσωτερική διαφοροποίηση ως διαπραγματευτικό εργαλείο.
Η διαφορά μεταξύ των δηλώσεων Αραγτσί, Πεζεσκιάν και Καλιμπάφ δεν είναι ασήμαντη. Αποτυπώνει το εσωτερικό δίλημμα της Τεχεράνης: η χώρα θέλει να αξιοποιήσει το άνοιγμα των Στενών ως διαπραγματευτικό χαρτί, αλλά δεν θέλει να φανεί ότι υποχωρεί μονομερώς υπό την πίεση των κυρώσεων. Ο Αραγτσί, ως επικεφαλής της διπλωματίας, προωθεί τη λύση της διαπραγμάτευσης. Οι σκληροπυρηνικοί, από την άλλη, δεν θέλουν να δώσουν την εντύπωση ότι το Ιράν υποχωρεί.
Το κρίσιμο ερώτημα: ποιος ελέγχει τον πορθμό;
Το βασικό εμπόδιο για μια συμφωνία δεν είναι μόνο το χρονοδιάγραμμα. Είναι το ζήτημα του ελέγχου. Το Ιράν ερμηνεύει το μνημόνιο του Ιουνίου ως αναγνώριση της δικής του κυριαρχίας στον πορθμό — μια θέση που οι ΗΠΑ και οι περιφερειακοί τους σύμμαχοι, με πρώτη τη Σαουδική Αραβία, απορρίπτουν κατηγορηματικά. Αυτή η διαφωνία μπορεί να αποδειχθεί πιο δύσκολη από το ίδιο το άνοιγμα των Στενών.
Ο πορθμός παραμένει κλειστός από τα τέλη Φεβρουαρίου 2026, όταν το Ιράν απέκλεισε τη ναυσιπλοΐα ως απάντηση στις αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Το κλείσιμο προκάλεσε σοκ στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, εκτόξευσε τις τιμές του πετρελαίου πάνω από τα 105 δολάρια το βαρέλι και μετέτρεψε τον πορθμό σε κεντρικό σημείο της διαπραγμάτευσης. Από τα Στενά του Ορμούζ διέρχεται κανονικά περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου.
Το στοίχημα του χρόνου
Ο πόλεμος διανύει τον έβδομο μήνα του. Η πρόταση των επτά ημερών είναι, προς το παρόν, μια πρόταση σε αναμονή απάντησης. Ο Λευκός Οίκος λέει ότι οι συνομιλίες είναι θετικές αλλά δεν βιάζεται. Η Τεχεράνη λέει ότι είναι έτοιμη να εφαρμόσει το σχέδιο μόλις η Ουάσινγκτον συμφωνήσει. Οι δύο πλευρές συναντήθηκαν στη Νέα Υόρκη. Αλλά η βασική δυσκολία παραμένει: καμία πλευρά δεν θέλει να παραχωρήσει πρώτη το πλεονέκτημά της.
Το Ιράν ζητά άρση του αποκλεισμού και αποδέσμευση περιουσιακών στοιχείων πριν ανοίξει τα Στενά. Οι ΗΠΑ ζητούν συμφωνία που να καλύπτει το πυρηνικό πρόγραμμα και την ευρύτερη σύγκρουση πριν άρουν την πίεση. Ο Αραγτσί δήλωσε ότι «οι όροι δεν είναι καινούργιοι» — είναι εκείνοι του μνημονίου του Ιουνίου. Αλλά το μνημόνιο του Ιουνίου κατέρρευσε. Και κανείς δεν έχει εξηγήσει ακόμη γιατί η επανάληψή του θα πετύχει εκεί που απέτυχε την πρώτη φορά.
