Μητσοτάκης: Το μέλλον που δεν έχει και το παρελθόν που κυνηγά

Παράδοξο ή στρατηγική;

Η ελληνική πολιτική σκηνή κινείται με έναν περίεργο τρόπο: κοιτάζει μπροστά, αλλά επιμένει να ζει στο χθες. Το παράδοξο αυτό το ενσαρκώνει ο ίδιος ο πρωθυπουργός. Από τη μία, προετοιμάζει το έδαφος για τις εκλογές που θα χαράξουν την πορεία της χώρας ως το 2031. Από την άλλη, η κύρια πολιτική του δραστηριότητα είναι η επίθεση σε δύο πρόσωπα: τον Αλέξη Τσίπρα και τον Αντώνη Σαμαρά. Η στρατηγική του, ωστόσο, προδίδει μια βαθύτερη αδυναμία. Η έλλειψη ενός ισχυρού, θετικού αφηγήματος τον ωθεί να αναζητά διέξοδο στις μνήμες και τις έριδες του παρελθόντος.

Η επίθεση κατά του κ. Τσίπρα είναι προβλέψιμη. Ο πρωθυπουργός επιστρέφει ξανά και ξανά στο 2015, στο δημοψήφισμα και στην πρώτη θητεία του ΣΥΡΙΖΑ. Χρησιμοποιεί την υπόθεση της Marfin για να υπαινιχθεί μια σκοτεινή σύνδεση της Αριστεράς με τη βία. Ακολουθεί την ίδια τακτική και με την επίθεση με τα γκαζάκια στη Θεσσαλονίκη. Στόχος του είναι να τροφοδοτήσει τις προκαταλήψεις μιας μερίδας συντηρητικών ψηφοφόρων. Ουσιαστικά, επιχειρεί να ανασύρει παλιά φαντάσματα για να κρατήσει ζωντανό το δίλημμα «σταθερότητα ή χάος». Αυτή η εμμονή, ωστόσο, δεν προδίδει δύναμη, αλλά αδυναμία να μιλήσει για το σήμερα.

«Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν διαθέτει αφήγημα και γι’ αυτό καταφεύγει στο παρελθόν.»

Η βουτιά στο 1993

Είναι, ωστόσο, η επίθεση στον Αντώνη Σαμαρά που αποκαλύπτει το βάθος της αφηγηματικής κρίσης. Ο κ. Μητσοτάκης αναζητά πλέον ερείσματα στο 1993, στην αποκαλούμενη «αποστασία Σαμαρά». Με υπαινιγμούς από την Εύβοια, θυμίζει την πτώση του πατέρα του, Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, που τότε είχε χάσει την πρωθυπουργία. Το ερώτημα που καλλιεργείται είναι σχεδόν εκβιαστικό: «θα βλάψει δεύτερη φορά την παράταξη ο Σαμαράς;».

Η τακτική αυτή, ωστόσο, έχει την προέλευσή της σε μια λογική που εξέφρασε ο Γρηγόρης Δημητριάδης: η παράταξη ταυτίζεται με το συμφέρον της χώρας, όχι το αντίστροφο. Πίσω της, όμως, κρύβεται μια βαθιά ιδιοκτησιακή αντίληψη για τη Νέα Δημοκρατία. Η παράταξη, ωστόσο, είναι ευρύτερη από έναν κομματικό μηχανισμό, ειδικά όταν αυτός ο μηχανισμός απομακρύνεται από τις διαχρονικές του αξίες. Επιπλέον, ένας πρόεδρος δεν ταυτίζεται με την παράταξη. Η στάση αυτή, όπως έχουν επισημάνει και οι δύο πρώην πρωθυπουργοί, εκφράζει αλαζονεία. Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: γιατί στον κ. Μητσοτάκη χρειάστηκε μια δεκαετία για να διαπιστώσει ότι ο κ. Σαμαράς δεν κάνει για πρόεδρος, ενώ ήταν ο ίδιος που τον ανέδειξε;

Το κενό μιας πολιτικής χωρίς μέλλον

Η αναζήτηση του χρόνου των εκλογών είναι ένα παιχνίδι που κανείς, ίσως ούτε ο ίδιος ο πρωθυπουργός, δεν μπορεί να προβλέψει. Ωστόσο, η στρατηγική του είναι εμφανής. Ο κ. Μητσοτάκης παίζει με το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών για να πιέσει τον κ. Σαμαρά. Το είδαμε, άλλωστε, και με τη Μαρία Καρυστιανού και τον κ. Τσίπρα. Αυτή η τακτική, ωστόσο, κρύβει μια μεγάλη αλήθεια: ο πρωθυπουργός δεν έχει κάτι καινούργιο να πει. Το έλλειμμα αφηγήματος είναι εμφανές.

Παρά την επταετή οικονομική ανάπτυξη, το βιοτικό επίπεδο των περισσότερων Ελλήνων έχει μείνει στάσιμο. Αυτό είναι το πραγματικό του πολιτικό αποτύπωμα. Παράλληλα, η κυβέρνηση πολιορκείται από σκάνδαλα, με τα οποία αναμετράται με έναν τρόπο που θυμίζει συσπείρωση, παρά κάθαρση. Οι τιμές εκτοξεύονται, ο Ταγίπ Ερντογάν ασκεί πίεση στο Αιγαίο και η κοινωνική δυσαρέσκεια μετατρέπεται αργά αλλά σταθερά σε οργή. Σε αυτό το τοπίο, το ερώτημα δεν είναι αν η στρατηγική του παρελθόντος θα αποδώσει. Το ερώτημα είναι αν υπάρχει άλλη επιλογή. Ο κ. Μητσοτάκης, για να καταφεύγει εκεί, μάλλον έχει απαντήσει ήδη.

«Η πλειονότητα θα κρίνει με βάση την καθημερινότητά της. Και αυτή δεν αλλάζει με αναφορές στο χθες.»