Η απόφαση του Περού να διακόψει τις διπλωματικές σχέσεις με το Ιράν, ανακοινώθηκε την Τρίτη 1η Σεπτεμβρίου, είναι μια κίνηση με έντονο συμβολικό και πολιτικό φορτίο. Δεν πρόκειται για μια απλή διπλωματική ρουτίνα, αλλά για μια τοποθέτηση που εντάσσεται στην ευρύτερη γεωπολιτική αντιπαράθεση μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Τεχεράνης. Αποτελεί μια σαφή δήλωση πλευράς, μια «κίνηση-ματ» που σηματοδοτεί τη ρήξη με την παραδοσιακή πολιτική ισορποίας και την ευθυγράμμιση της νέας κυβέρνησης της Κέικο Φουτζιμόρι με την Ουάσινγκτον, σε μια περίοδο που ο πόλενος στη Μέση Ανατολή βρίσκεται σε νέα φάση έντασης.
Γιώργος Παπαγιάννης | 02.09.2026 Διεθνή
Το Περού προχώρησε σε μια κίνηση που ξεπερνά τα στενά διπλωματικά όρια, διακόπτοντας τις διπλωματικές του σχέσεις με το Ιράν. Σε μια εποχή που η Μέση Ανατολή βράζει και οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται σε άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση με την Τεχεράνη, η απόφαση της Λίμα αποκτά ένα πολύ πιο βαθύ νόημα. Δεν είναι απλώς μια καταδίκη του ιρανικού καθεστώτος, αλλά μια τοποθέτηση σε ένα παγκόσμιο γεωπολιτικό σκακιστικό ταμπλό, μια δήλωση ότι το Περού τάσσεται σαφώς υπέρ της μιας πλευράς.
Μια «κίνηση-ματ» που σηματοδοτεί ευθυγράμμιση
Η ουσία της κίνησης δεν βρίσκεται στο περιεχόμενο των κατηγοριών, αλλά στη στρατηγική επιλογή που κρύβεται πίσω από αυτές. Ο διεθνολόγος Όσκαρ Βιδάρτε ήταν κατηγορηματικός, χαρακτηρίζοντας την απόφαση «θλιβερή» και επισημαίνοντας ότι το επίσημο κείμενο «εκφράζει ξεκάθαρα την ευθυγράμμιση με τις Ηνωμένες Πολιτείες». Αυτή η ρήξη με την παραδοσιακή πολιτική ισορροπίας της περουβιανής διπλωματίας είναι το κλειδί για την κατανόηση της σημασίας της.
Η νέα κυβέρνηση της δεξιάς προέδρου Κέικο Φουτζιμόρι φαίνεται να επιλέγει μια σαφή δυτική κατεύθυνση, απομακρυνόμενη από την παραδοσιακή αυτονομία. Το γεγονός ότι ο υπουργός Εξωτερικών, Κάρλος Εσπά, είχε διατελέσει για δεκαπέντε χρόνια στέλεχος της πρεσβείας των ΗΠΑ στη Λίμα ενισχύει αυτή την ερμηνεία, προσδίδοντάς της έναν ακόμη πιο συμβολικό χαρακτήρα.
Οι πέντε λόγοι της ρήξης: Το πρόσχημα και η ουσία
Το περουβιανό υπουργείο Εξωτερικών επικαλέστηκε πέντε βασικούς λόγους για τη διακοπή των σχέσεων, οι οποίοι στην πραγματικότητα συνθέτουν μια συνολική καταγγελία του ιρανικού καθεστώτος:
1. Παρεμπόδιση των πυρηνικών επιθεωρήσεων: Το Περού κατηγόρησε το Ιράν ότι παρεμποδίζει συστηματικά το έργο του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ), αρνούμενο την πρόσβαση των επιθεωρητών σε πυρηνικές εγκαταστάσεις.
2. Διατάραξη της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ: Το Περού εξέφρασε «βαθιά ανησυχία» για τις «σοβαρές» παρεμβάσεις του Ιράν στη διεθνή ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ από τον Μάρτιο του 2026, προειδοποιώντας για τις επιπτώσεις στις παγκόσμιες τιμές ενέργειας και τις εφοδιαστικές αλυσίδες.
3. Παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων: Το Περού καταδίκασε την κατάσταση της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Ιράν, κάνοντας λόγο για «καταστολή ειρηνικών διαδηλώσεων, περιορισμό της ελευθερίας του Τύπου, διακρίσεις σε βάρος γυναικών και κοριτσιών, και δίωξη πολιτικών αντιπάλων».
4. Υποκίνηση βίας στη Μέση Ανατολή: Η περουβιανή κυβέρνηση κατήγγειλε το Ιράν ότι «υποκινεί σε βία και κλιμάκωση των συγκρούσεων» στην περιοχή, σε μια περίοδο όπου οι ΗΠΑ βρίσκονται σε πόλεμο με την Τεχεράνη.
5. Ευθυγράμμιση με τις ΗΠΑ: Αν και δεν αναφέρεται ρητά, αυτή είναι η ουσία της κίνησης, όπως επισημαίνουν οι αναλυτές.
Η γεωπολιτική σκιά: Ο πόλεμος, ο Τραμπ και η στάση της Λατινικής Αμερικής
Η απόφαση της Λίμα δεν λαμβάνεται σε ένα κενό. Έρχεται σε μια περίοδο όπου η στρατιωτική αντιπαράθεση μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν έχει αναζωπυρωθεί, με ανταλλαγές πληγμάτων να αυξάνουν την αστάθεια. Η Ουάσινγκτον, υπό την προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ, έχει εξαπολύσει έναν πρωτοφανή οικονομικό και διπλωματικό πόλεμο κατά του Ιράν.
Η κίνηση του Περού, ενός κράτους που παραδοσιακά διατηρούσε μια πολιτική ισορροπίας, αποτελεί ένα σημαντικό διπλωματικό κέρδος για τις ΗΠΑ. Είναι μια ξεκάθαρη υπενθύμιση ότι ακόμη και χώρες μακριά από την περιοχή επηρεάζονται και καλούνται να επιλέξουν πλευρά.
Η ιστορική συνέχεια: Όταν η Λίμα άνοιξε το δρόμο
Αυτή δεν είναι η πρώτη φορά που το Περού παίρνει μια τέτοια απόφαση. Το 2019, η χώρα είχε ανακαλέσει τον πρεσβευτή της από την Τεχεράνη, μετά από μια σειρά επιθέσεων σε ισραηλινές διπλωματικές αποστολές, τις οποίες απέδιδε στο Ιράν. Η τρέχουσα κίνηση, ωστόσο, είναι πολύ πιο δραστική, καθώς πρόκειται για πλήρη διακοπή των διπλωματικών σχέσεων, ένα βήμα που η Λίμα δεν είχε τολμήσει στο παρελθόν. Αυτό καταδεικνύει την κλιμάκωση της αντιπαράθεσης σε παγκόσμιο επίπεδο.
Παρά την οριστική ρήξη, το Περού διατήρησε τις προξενικές σχέσεις, διασφαλίζοντας την προστασία των πολιτών του, μια κίνηση που υπογραμμίζει τον πρακτικό χαρακτήρα της απόφασης, πέρα από τον έντονο συμβολισμό της.
Η σημασία της κίνησης: Τι σημαίνει για το Ιράν
Για το Ιράν, η απόφαση του Περού είναι ένα ακόμη πλήγμα στη διεθνή του απομόνωση και μια υπενθύμιση του περιορισμένου διπλωματικού του αποτυπώματος στη Λατινική Αμερική. Η Τεχεράνη δεν έχει ακόμη προβεί σε επίσημη απάντηση, αλλά η κίνηση αποτελεί σαφές μήνυμα ότι οι σύμμαχοι των ΗΠΑ είναι έτοιμοι να εντείνουν την πίεση.
Η «κίνηση-ματ» της Λίμα είναι, στην ουσία της, μια δήλωση. Μια δήλωση ότι το Περού επιλέγει πλευρά στη μεγάλη γεωπολιτική αντιπαράθεση του 21ου αιώνα, βάζοντας τέλος σε μια μακρά παράδοση ουδετερότητας και σηματοδοτώντας μια νέα εποχή στην εξωτερική του πολιτική.
