Τρεις χώρες – Σαουδική Αραβία, Τουρκία και Πακιστάν – υπέγραψαν στις 7 Αυγούστου 2026 μια αμυντική συμφωνία που προβλέπει ότι επίθεση εναντίον ενός μέλους θεωρείται επίθεση εναντίον όλων, κατά το πρότυπο του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ. Τα πετρέλαια του Ριάντ, τα πυρηνικά της Ισλαμαμπάντ και ο στρατός της Άγκυρας ενώνονται σε ένα τρίγωνο που φιλοδοξεί να καλύψει το κενό ασφαλείας που άφησε η αμερικανική υποχώρηση. Το Ιράν παρακολουθεί, το Ισραήλ ανησυχεί και η Ουάσιγκτον προσπαθεί να διατηρήσει τον έλεγχο.
Newsroom | 06.10.2026 Διεθνή
Η υπογραφή της «Συμφωνίας Κοινής Άμυνας της Μέκκας» στις 7 Αυγούστου 2026 από τον Σαουδάραβα πρίγκιπα διάδοχο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και τον Πακιστανό πρωθυπουργό Σεχμπάζ Σαρίφ αποτυπώνει μια πραγματικότητα που διαμορφώνεται σταδιακά εδώ και χρόνια: την αμφισβήτηση της αμερικανικής ομπρέλας ασφαλείας στον Κόλπο και την αναζήτηση εναλλακτικών αρχιτεκτονικών.
Το βασικό σημείο της συμφωνίας είναι απλό: οποιαδήποτε ένοπλη επίθεση εναντίον ενός από τα τρία κράτη θα θεωρείται επίθεση εναντίον όλων. Πρόκειται για μια ρήτρα συλλογικής άμυνας που παραπέμπει ευθέως στο Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ. Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν έσπευσε, μάλιστα, να κάνει τον παραλληλισμό, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι η συμφωνία δεν στοχεύει το Ιράν.
Παρά τον χαρακτηρισμό «Ισλαμικό ΝΑΤΟ» που κυριάρχησε στα διεθνή μέσα, η ανάλυση της συμφωνίας αποκαλύπτει ένα πολύπλοκο σχήμα. Δεν πρόκειται απλώς για μια στρατιωτική συμμαχία. Πρόκειται για μια προσπάθεια τριών περιφερειακών δυνάμεων να τοποθετηθούν ως αυτόνομοι παίκτες σε ένα πολυπολικό σύστημα, αξιοποιώντας τα συμπληρωματικά τους πλεονεκτήματα: η Σαουδική Αραβία προσφέρει οικονομικό βάρος, πολιτική επιρροή και στρατηγική θέση· η Τουρκία συνεισφέρει έναν από τους μεγαλύτερους στρατούς της περιοχής, εμπειρία στο ΝΑΤΟ και αναπτυσσόμενη αμυντική βιομηχανία· το Πακιστάν, μοναδικό μεταξύ των μουσουλμανικών κρατών, διαθέτει πυρηνικό οπλοστάσιο.
Η συμφωνία προβλέπει τη δημιουργία στρατηγικών πολιτικών και στρατιωτικών μηχανισμών με τη συμμετοχή υπουργών Άμυνας, υπουργών Εξωτερικών και αρχηγών Γενικών Επιτελείων. Σχεδιάζονται κοινές στρατιωτικές ασκήσεις με χερσαίες, ναυτικές και αεροπορικές δυνάμεις, καθώς και ασκήσεις στην αεράμυνα, τα μη επανδρωμένα συστήματα, τον ηλεκτρονικό πόλεμο και την τεχνητή νοημοσύνη. Αναμένεται η δημιουργία γραμματείας στη Σαουδική Αραβία.
Το πλαίσιο μέσα στο οποίο εντάσσεται η συμφωνία δεν είναι τυχαίο. Εδώ και μήνες, η σύγκρουση ΗΠΑ – Ιράν βρίσκεται σε εξέλιξη, ενώ η διεκδίκηση του ελέγχου των Στενών του Ορμούζ από την Τεχεράνη έχει ανατρέψει την ισορροπία ασφαλείας στην περιοχή. Σύμφωνα με αναλυτές, οι μοναρχίες του Κόλπου έχουν αρχίσει να αμφισβητούν την αξία της αμερικανικής «προστασίας», ειδικά μετά τις επιθέσεις που δέχονται.
Ο Λευκός Οίκος επέλεξε να «αγκαλιάσει» τη συμφωνία, επισημαίνοντας ότι και οι τρεις χώρες έχουν στενές σχέσεις με τις ΗΠΑ. Ωστόσο, η κίνηση ερμηνεύεται από πολλούς ως μια σαφής ένδειξη ότι η Ουάσιγκτον χάνει την επιρροή της στην περιοχή.
Για το Ιράν, η συμφωνία συνιστά πρόκληση. Η Τεχεράνη βλέπει το τρίγωνο ως έναν πιθανό αντίπαλο συνασπισμό, παρά τις διαβεβαιώσεις περί του αντιθέτου. Το Ισραήλ, από την πλευρά του, παρακολουθεί με ανησυχία, καθώς μια συμμαχία που περιλαμβάνει το Πακιστάν – τη μοναδική μουσουλμανική χώρα με πυρηνικά – αλλάζει τις ισορροπίες. Η Ευρώπη, όπως σημειώνουν αναλυτές, αντέδρασε αμήχανα, αιφνιδιασμένη από μια εξέλιξη που δεν είχε προβλέψει.
Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν η Συμφωνία της Μέκκας θα παραμείνει μια διακήρυξη προθέσεων ή αν θα αποκτήσει επιχειρησιακή υπόσταση. Η πρόκληση για τους τρεις εταίρους είναι να μετατρέψουν τη ρητορική σε πράξη: κοινή διοίκηση, ανταλλαγή πληροφοριών, εναρμόνιση επιχειρησιακών δογμάτων, σαφείς κανόνες για το τι συνιστά επίθεση και ποια μορφή αντίδρασης συνεπάγεται. Ο δρόμος είναι μακρύς. Το βέβαιο είναι ότι ο χάρτης της Μέσης Ανατολής δεν θα είναι ποτέ ξανά ο ίδιος.
