7 Ιουλίου 2026
Ο Αμερικανός πρόεδρος επαίνεσε την Τουρκία και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο άρσης των κυρώσεων, ωστόσο απέφυγε να δεσμευτεί για την επιστροφή της Άγκυρας στο πρόγραμμα των μαχητικών πέμπτης γενιάς
Έπαινοι, αλλά όχι υπογραφές
Ο Ντόναλντ Τραμπ έδωσε στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αυτό που ήθελε να ακούσει – τουλάχιστον σε επίπεδο εντυπώσεων. Ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε την Τουρκία «πιο πιστή από άλλους συμμάχους» και υποστήριξε ότι «ήρθε η ώρα να αρθούν οι κυρώσεις CAATSA». Πρόκειται για την πιο φιλική δημόσια τοποθέτηση Αμερικανού προέδρου προς την Άγκυρα εδώ και χρόνια, μια κίνηση που σίγουρα ικανοποίησε τον Τούρκο πρόεδρο.
Ωστόσο, η ουσία έλειπε. Ο κ. Τραμπ απέφυγε επιμελώς να ανακοινώσει την επίσημη επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35. Το πρώτο του σχόλιο ήταν λακωνικό: «θα το σκεφτούμε». Χρειάστηκε δεύτερη ερώτηση για να αναφερθεί στην άρση των κυρώσεων. Η αποφυγή αυτή δεν ήταν τυχαία. Μια τέτοια απόφαση δεν εξαρτάται μόνο από τον Λευκό Οίκο – απαιτεί τη συναίνεση του Κογκρέσου, όπου οι αντιρρήσεις για την τουρκική πολιτική παραμένουν ισχυρές.
«Η Τουρκία έχει αποδειχθεί πιο πιστή από άλλους συμμάχους», δήλωσε ο Τραμπ – μια φράση που ακούστηκε ως πολιτικό δώρο προς την Άγκυρα.
Η χρυσή τομή ανάμεσα στην επιθυμία και τους θεσμικούς περιορισμούς
Ο κ. Τραμπ επιχείρησε να ισορροπήσει ανάμεσα στην προσωπική του προτίμηση για τον κ. Ερντογάν, τον οποίο αποκάλεσε «ισχυρό ηγέτη», και στα νομικά εμπόδια που αντιμετωπίζει στην Ουάσιγκτον. Η παρουσία των ρωσικών S-400 στην Τουρκία παραμένει το μεγαλύτερο αγκάθι, και το Κογκρέσο δεν δείχνει διατεθειμένο να το παραβλέψει. Ο Αμερικανός πρόεδρος, λοιπόν, έδωσε πολιτικά εύσημα, άφησε ένα παράθυρο ανοιχτό, αλλά δεν προσέφερε τη δέσμευση που θα μπορούσε να θεωρηθεί οριστική.
Ο ίδιος ο κ. Ερντογάν φάνηκε να αντιλαμβάνεται τις δυσκολίες. Στις δηλώσεις του, εμφανίστηκε αισιόδοξος, αλλά όχι βέβαιος. Η διαφορά είναι σημαντική. Η αισιοδοξία αφήνει περιθώριο για απογοήτευση. Το σίγουρο είναι ότι το ζήτημα των F-35 θα συνεχίσει να απασχολεί τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και τη γεωπολιτική σκακιέρα της Ανατολικής Μεσογείου.
ΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΣΑΝ:
- Οι έπαινοι: Ο Τραμπ χαρακτήρισε την Τουρκία «πιστό σύμμαχο» και ζήτησε άρση των κυρώσεων CAATSA.
- Η αποφυγή: Δεν υπήρξε επίσημη ανακοίνωση για επανένταξη στα F-35 ή χρονοδιάγραμμα.
- Το εμπόδιο: Το Κογκρέσο παραμένει αντίθετο λόγω των S-400.
- Η χημεία: Η προσωπική σχέση Τραμπ-Ερντογάν παίζει ρόλο, αλλά δεν αρκεί.
- Η αντίδραση Ερντογάν: Αισιόδοξος, αλλά όχι βέβαιος για την τελική έκβαση.
Πυροτέχνημα ή αλλαγή πολιτικής;
Το ερώτημα που παραμένει είναι αν οι δηλώσεις του κ. Τραμπ αποτελούν την αρχή μιας πραγματικής αλλαγής πολιτικής ή απλώς ένα διπλωματικό μήνυμα καλής θέλησης. Οι επόμενοι μήνες θα δείξουν αν η άρση των κυρώσεων θα αποδειχθεί πραγματικό «δώρο» ή απλώς ένα πυροτέχνημα. Το βέβαιο είναι ότι η Τουρκία θα συνεχίσει να πιέζει, ενώ η Ελλάδα θα παρακολουθεί με ανησυχία τις εξελίξεις.
Η στάση του κ. Τραμπ αφήνει περισσότερα ερωτήματα παρά απαντήσεις. Ωστόσο, η επιμονή του να μην δεσμευτεί δημόσια υποδηλώνει ότι η απόφαση για τα F-35 δεν είναι ούτε εύκολη ούτε άμεση. Όπως φαίνεται, το πολιτικό σόου συνεχίζεται – και το τέλος του παραμένει αβέβαιο.
«Ουσιαστικά, ο Αμερικανός πρόεδρος επιχείρησε να ισορροπήσει ανάμεσα στην επιθυμία του και τους θεσμικούς περιορισμούς που αντιμετωπίζει στην Ουάσιγκτον», σχολιάζουν αναλυτές.
