Ο Πρωθυπουργός έστειλε από τη Νέα Υόρκη μήνυμα στην Άγκυρα χωρίς να ανεβάσει τους τόνους: διάλογος με βάση το Διεθνές Δίκαιο, αλλά όχι υπό την απειλή πολέμου. Την ίδια ώρα, συναντήθηκε με τον Νετανιάχου — μία από τις δύο μόνο συναντήσεις του Ισραηλινού πρωθυπουργού με Ευρωπαίο ηγέτη — και επιβεβαίωσε ότι η Exxon τηρεί το χρονοδιάγραμμα για τη γεώτρηση τον Μάρτιο του 2027. Στο βήμα του ΟΗΕ, προειδοποίησε για τους κινδύνους της τεχνητής νοημοσύνης: «Οι επικεφαλής των μεγαλύτερων εταιρειών AI μας λένε ότι δεν έχουν ιδέα πώς λειτουργεί».
Ηρώ Σιββοπούλου | 25.09.2026 Πολιτική
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέβηκε στο βήμα της 81ης Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ για όγδοη φορά ως Πρωθυπουργός. Το έργο ήταν γνώριμο, αλλά το σκηνικό διαφορετικό. Στην αίθουσα του ΟΗΕ, λίγες ώρες νωρίτερα, ο Τραμπ είχε μιλήσει για «χώρες που πάνε στο διάολο», είχε υπερασπιστεί τον πόλεμο στο Ιράν και είχε αναφέρει — μεταξύ άλλων — ότι το 54% των κρατουμένων στις ελληνικές φυλακές είναι αλλοδαποί. Ο Έλληνας Πρωθυπουργός επέλεξε διαφορετικό τόνο. Χαμηλό. Σταθερό. Χωρίς εκπλήξεις.
«Δεν μπορούμε να αλλάξουμε τη γεωγραφία μας. Είμαστε προορισμένοι να ζούμε δίπλα-δίπλα». Η φράση δεν ήταν καινούργια. Ο Μητσοτάκης την έχει χρησιμοποιήσει ξανά. Αυτή τη φορά, όμως, είχε διαφορετικό βάρος. Είχε προηγηθεί η δήλωση του Ερντογάν — «είμαστε γείτονες και σύμμαχοι, όχι εχθροί» — σε ένα κλίμα που η Αθήνα διάβασε ως κίνηση προς τη σωστή κατεύθυνση. Στο Μέγαρο Μαξίμου επικρατεί η εκτίμηση ότι οι τελευταίες δηλώσεις του Τούρκου προέδρου κινούνται σε διαφορετική κατεύθυνση από όσα είχαν ακουστεί το προηγούμενο διάστημα. Η κυβερνητική γραμμή είναι σαφής: ο διάλογος συνεχίζεται, αλλά οι ελληνικές θέσεις δεν αλλάζουν.
Η ομιλία του Πρωθυπουργού επιβεβαίωσε αυτή τη γραμμή. Έθεσε την UNCLOS — τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας — ως «το μόνο θεσμικό πλαίσιο» για την επίλυση της μοναδικής μακροχρόνιας ελληνοτουρκικής διαφοράς: την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και των Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών. Και ξεκαθάρισε ότι ουσιαστικός διάλογος δεν μπορεί να συνυπάρχει με μονομερείς ενέργειες ή με απειλές πολέμου. «Τέτοιες ενέργειες δεν επιλύουν διαφορές, καταλήγουν μόνο να τις επιδεινώνουν», δήλωσε. Το casus belli — η απειλή πολέμου που διατηρεί η Τουρκία από το 1995 σε περίπτωση επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στο Αιγαίο — παρέμεινε στο τραπέζι, χωρίς να ανεβάσει τη ρητορική.
Το Κυπριακό ως «δοκιμασία αξιοπιστίας» του ΟΗΕ
Ιδιαίτερο βάρος στην ομιλία είχε το Κυπριακό. Ο Μητσοτάκης χαρακτήρισε το ζήτημα «δοκιμασία αξιοπιστίας» για τα ίδια τα Ηνωμένα Έθνη — ως προς την ικανότητά τους να τηρούν τα ψηφίσματά τους και τις αρχές του Χάρτη. «Έχουν περάσει 52 χρόνια από την παράνομη τουρκική εισβολή και τη συνεχιζόμενη κατοχή μέρους της Κύπρου», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι οι συνέπειες της παραβίασης του Διεθνούς Δικαίου εξακολουθούν να υφίστανται.
Η τοποθέτηση αυτή δεν ήταν τυχαία. Ο Πρωθυπουργός αναφέρθηκε με αυτόν τον τρόπο στο Κυπριακό ενόψει και της ελληνικής προεδρίας του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ τον επόμενο μήνα — μια προεδρία που η Αθήνα θέλει να αξιοποιήσει για να πιέσει προς την κατεύθυνση της επανέναρξης ουσιαστικών διαπραγματεύσεων.
Η αγκαλιά με τον Νετανιάχου και η «Ασπίδα του Αχιλλέα»
Παράλληλα με την ομιλία, ο Μητσοτάκης είχε σειρά διμερών επαφών στο περιθώριο της Συνέλευσης. Η πιο χαρακτηριστική ήταν η συνάντηση με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου. Η αγκαλιά των δύο ανδρών μπροστά στις κάμερες έγινε η πρώτη εικόνα που κυκλοφόρησε. Η συνάντηση έγινε ύστερα από αίτημα της ισραηλινής πλευράς, κράτησε περισσότερο από μισή ώρα, και ο Μητσοτάκης ήταν — μαζί με τον Σλοβένο ομόλογό του — ένας από τους μόλις δύο Ευρωπαίους ηγέτες που συνάντησε ο Νετανιάχου στη Νέα Υόρκη.
Σύμφωνα με ανακοίνωση του γραφείου του Ισραηλινού πρωθυπουργού, ο Νετανιάχου «υπογράμμισε τη σημασία της στρατηγικής εταιρικής σχέσης μεταξύ των δύο χωρών για την περιφερειακή σταθερότητα» και συνεχάρη την Ελλάδα για την επιλογή ισραηλινών αμυντικών συστημάτων. Στο τραπέζι βρέθηκαν οι διμερείς σχέσεις, οι περιφερειακές εξελίξεις — με έμφαση σε Ιράν και Λίβανο — η αμυντική συνεργασία, στην οποία εντάσσεται και η «Ασπίδα του Αχιλλέα», καθώς και ζητήματα ενέργειας και διασυνδεσιμότητας.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα, οι δύο ηγέτες συμφώνησαν στην προώθηση μιας νέας τριμερούς συνόδου κορυφής με τη συμμετοχή της Κύπρου, που αναμένεται να επισφραγίσει τον κοινό στρατηγικό σχεδιασμό των τριών κρατών στην περιοχή.
Η ώρα της Exxon — γεώτρηση τον Μάρτιο του 2027
Το πιο συγκεκριμένο στοιχείο της επίσκεψης στη Νέα Υόρκη αφορούσε την ενέργεια. Στη συνάντηση του Σταύρου Παπασταύρου με τον αντιπρόεδρο της ExxonMobil, John Ardill, επιβεβαιώθηκε ότι, παρά τον εντατικό προγραμματισμό, το χρονοδιάγραμμα τηρείται και ο στόχος για τη γεώτρηση τον Μάρτιο του 2027 μπορεί να επιτευχθεί. Ο Ardill ανέφερε χαρακτηριστικά ότι πρόκειται για το ταχύτερο project προετοιμασίας γεώτρησης που έχει τρέξει ποτέ η Exxon.
Το δεύτερο στοιχείο αφορά τις πιθανότητες επιτυχίας. Η Exxon τις τοποθετεί στο 15%-16% και, για τα δεδομένα μιας ερευνητικής γεώτρησης, θεωρεί το ποσοστό υψηλό. Η σύγκριση που έγινε είναι χαρακτηριστική: η Νορβηγία, όταν βρισκόταν σε αντίστοιχο στάδιο, είχε πιθανότητες επιτυχίας στην περιοχή του 20%. Χρειάστηκε να επιμείνει σε σειρά γεωτρήσεων έως ότου φτάσει στα ευρήματα που στη συνέχεια άλλαξαν τα δεδομένα για την οικονομία της.
Αν η γεώτρηση πετύχει και επιβεβαιωθεί εμπορικά αξιοποιήσιμο κοίτασμα, τότε για να περάσει στην παραγωγή θα χρειαστούν επενδύσεις της τάξης των 5-6 δισ. ευρώ. Και αυτό εξηγεί γιατί η συγκεκριμένη γεώτρηση μπορεί να αποδειχθεί πολύ μεγαλύτερη υπόθεση από ένα ακόμη ενεργειακό project.
Ο Πρωθυπουργός είχε ανακοινώσει τη γεώτρηση και σε εκδήλωση ομογενών στη Νέα Υόρκη, λέγοντας ότι «από το 1970, είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει κάτι τέτοιο ξανά». Σύμφωνα με το Χαφινγκτον Ποστ, παράλληλα με την Exxon, η Chevron προγραμματίζει σεισμικές έρευνες στο Ιόνιο, τη νότια Πελοπόννησο και τη νότια Κρήτη από τον Δεκέμβριο.
Η προειδοποίηση για την τεχνητή νοημοσύνη
Ο Μητσοτάκης έκλεισε την ομιλία του με μια εκτενή αναφορά στην τεχνητή νοημοσύνη — ένα θέμα που δεν είναι σύνηθες για Έλληνα Πρωθυπουργό σε βήμα Γενικής Συνέλευσης. Αναφέρθηκε στους «Talking Heads» και στον στίχο «We are on a road to nowhere» του Ντέιβιντ Μπερν, λέγοντας ότι «θα ακουγόταν τόσο προφητικό τέσσερις δεκαετίες αργότερα». «Για πρώτη φορά στην ιστορία του είδους μας, έχουμε δημιουργήσει μια τεχνολογία με την οποία αμφισβητείται ανοιχτά η υπεροχή του ανθρώπινου νου ως αποκορύφωμα της εξέλιξής μας», δήλωσε.
Η κριτική του ήταν ευθεία: «Όταν αυτοί που αναπτύσσουν την τεχνολογία μάς λένε ανοιχτά ότι “αν αφεθεί ανεξέλεγκτη, η ΤΝ θα μπορούσε να ξεπεράσει την ικανότητά μας να ελέγχουμε αυτά τα συστήματα” και οι ίδιοι παραδέχονται ότι “κατανοούμε μόνο ένα ελάχιστο μέρος του τι συμβαίνει σε αυτά τα μοντέλα”, ο συναγερμός θα πρέπει να ηχήσει πολύ δυνατά για όλους μας». Πρόσθεσε ότι «η ιδέα ότι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας θα καταλήξουν οικειοθελώς σε κάποια συμφωνία για αυτορρύθμιση της ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης είναι αφελής» και πρότεινε σύστημα αδειοδότησης, στα πρότυπα της ρύθμισης των πυρηνικών τη δεκαετία του 1940.
Το μήνυμα πίσω από τις λέξεις
Η ομιλία του Μητσοτάκη δεν περιείχε εκπλήξεις. Επαναδιατύπωσε τις πάγιες ελληνικές θέσεις — για την Τουρκία, το Κυπριακό, τη Μέση Ανατολή, την Ουκρανία, το Σουδάν — και ανέδειξε την Ελλάδα ως «γέφυρα» μεταξύ Ευρώπης, Μέσης Ανατολής και Κόλπου. Η αξία της, όμως, δεν βρίσκεται στο τι είπε, αλλά στο πώς το είπε. Ο Πρωθυπουργός επέλεξε να μην απαντήσει στις δηλώσεις Τραμπ για τους αλλοδαπούς κρατουμένους. Επέλεξε να μην κλιμακώσει απέναντι στην Τουρκία. Επέλεξε να μιλήσει για την τεχνητή νοημοσύνη με τρόπο που δεν συνηθίζεται σε τέτοιο βήμα.
Σε ένα διεθνές περιβάλλον όπου οι τόνοι ανεβαίνουν — ο Τραμπ επιτέθηκε στην Ευρώπη, η Μόσχα απορρίπτει την ενεργειακή εκεχειρία, ο πόλεμος στο Ιράν συνεχίζεται — ο Έλληνας Πρωθυπουργός επένδυσε στη σταθερότητα. Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι αν αυτή η στρατηγική αρκεί, την ώρα που η Exxon ετοιμάζεται να τρυπήσει τον βυθό νότια της Κρήτης, η Chevron προγραμματίζει σεισμικές έρευνες και η Τουρκία αμφισβητεί ακόμη την ελληνική υφαλοκρηπίδα. Η γεώτρηση του Μαρτίου του 2027 θα δώσει μερικές απαντήσεις. Μέχρι τότε, η Αθήνα ποντάρει στη σταθερότητα — και στο γεγονός ότι η Ελλάδα δανείζεται πλέον φθηνότερα από τέσσερις χώρες της G7.
