Το ρεκόρ επενδύσεων που προβληματίζει – γιατί η Ελλάδα «μαζεύει» αλλά δεν «χτίζει»

Οι ξένες επενδύσεις εκτοξεύθηκαν στα 12,86 δισ. δολάρια το 2025, ωστόσο η σύνθεσή τους εγείρει ερωτήματα – το μεγαλύτερο μέρος αφορά εξαγορές, όχι νέες παραγωγικές μονάδες

Μια πρωτιά με… διπλό πρόσωπο

Η Ελλάδα σημείωσε ιστορικό ρεκόρ στις ξένες άμεσες επενδύσεις το 2025, φτάνοντας τα 12,86 δισεκατομμύρια δολάρια. Το ποσοστό αύξησης, που αγγίζει το 69,4% σε σύγκριση με το 2024, είναι εντυπωσιακό. Ωστόσο, οι οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι η ποιότητα των επενδύσεων αυτών είναι εξίσου σημαντική με την ποσότητά τους. Σε μια περίοδο που η Ευρωπαϊκή Ένωση έχανε έδαφος στις επενδυτικές ροές – με πτώση της τάξης του 29% – η Ελλάδα φάνηκε να κερδίζει πόντους. Αλλά πόσο βιώσιμο είναι αυτό το μοντέλο;

Η UNCTAD, στον ετήσιο απολογισμό της, επισημαίνει ότι το μεγαλύτερο μέρος των επενδύσεων αφορούσε εξαγορές και συγχωνεύσεις υφιστάμενων επιχειρήσεων. Μόλις 1,81 δισεκατομμύρια δολάρια κατευθύνθηκαν σε νέες, «πράσινες» επενδύσεις (greenfield), που δημιουργούν νέες παραγωγικές μονάδες. Συνεπώς, το ερώτημα που προκύπτει δεν είναι αν η Ελλάδα προσελκύει κεφάλαια, αλλά αν τα κεφάλαια αυτά συμβάλλουν στην παραγωγική ανασυγκρότηση της οικονομίας ή απλώς αναδιατάσσουν την υπάρχουσα ιδιοκτησιακή δομή.

Ενέργεια, ακίνητα και η αναζήτηση προστιθέμενης αξίας

Παρά την αδυναμία στις greenfield επενδύσεις, υπάρχει μια θετική εξέλιξη: η αλλαγή της σύνθεσης του επενδυτικού μείγματος. Για πρώτη φορά μετά από χρόνια, οι επενδύσεις σε ακίνητα έδωσαν τη θέση τους στον ενεργειακό τομέα, με την εξαγορά της ΤΕΡΝΑ Ενεργειακής από τη Masdar να αποτελεί την κορυφαία συναλλαγή. Τομείς όπως η υγεία, η εκπαίδευση και οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες ακολούθησαν, σηματοδοτώντας μια θετική στροφή.

Ωστόσο, η συνολική εικόνα παραμένει ανισόρροπη. Η εξάρτηση από εξαγορές και συγχωνεύσεις, αν και ενισχύει την κεφαλαιακή επάρκεια των ελληνικών εταιρειών, δεν δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας με τον ίδιο ρυθμό που θα έκανε μια νέα επένδυση. Οι διασυνοριακές εξαγορές αυξήθηκαν από 10 το 2024 σε 18 το 2025, αλλά η αξία τους παρέμεινε συγκριτικά μικρή (1,15 δισ. δολάρια). Το ζητούμενο, όπως τονίζουν οι αναλυτές, είναι η δημιουργία νέου παραγωγικού κεφαλαίου.

Η παγκόσμια στροφή και η ελληνική πρόκληση

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η UNCTAD καταγράφει μια σαφή στροφή των επενδύσεων προς στρατηγικούς τομείς. Το 44% των greenfield επενδύσεων το 2025 κατευθύνθηκε σε υποδομές τεχνητής νοημοσύνης, ημιαγωγούς και κρίσιμες πρώτες ύλες – ένα ποσοστό που το 2020 ήταν μόλις 20%. Η Ελλάδα, ωστόσο, φαίνεται να ακολουθεί αυτή την τάση με καθυστέρηση, καθώς οι επενδύσεις υψηλής τεχνολογίας παραμένουν περιορισμένες.

Το μήνυμα της έκθεσης είναι σαφές: η παγκόσμια ανάκαμψη των ξένων επενδύσεων είναι εύθραυστη. Οι γεωπολιτικές εντάσεις, η αβεβαιότητα στην εμπορική πολιτική και το υψηλό κόστος χρηματοδότησης δημιουργούν ένα ασταθές περιβάλλον. Για την Ελλάδα, η πρόκληση είναι διπλή: να διατηρήσει τη δυναμική των εισροών και ταυτόχρονα να βελτιώσει την ποιότητά τους, στρέφοντας τις επενδύσεις σε τομείς με υψηλή προστιθέμενη αξία και μεγάλη διάρκεια.

«Το μεγαλύτερο μέρος των εισροών αφορά εξαγορές και συγχωνεύσεις υφιστάμενων επιχειρήσεων και όχι νέες παραγωγικές εγκαταστάσεις – μια τάση που, αν συνεχιστεί, μπορεί να περιορίσει τα οφέλη για την πραγματική οικονομία».