Η αρένα δεν είχε αίμα – Και αυτό ήταν το πραγματικό πολιτικό γεγονός

Όταν η πολιτική παύει να είναι θέαμα – Μια συζήτηση χωρίς θύματα

Οι προσδοκίες μιας αναμέτρησης

Υπήρχε μια σχεδόν συλλογική πεποίθηση ότι το βράδυ της Δευτέρας θα γινόταν μια πολιτική αρένα. Οι πρωταγωνιστές έμοιαζαν ιδανικοί για μια τέτοια μονομαχία. Ο Στέφανος Κασσελάκης, ένας πολιτικός που εισήλθε στη σκηνή μέσα από τη ρήξη με τις παραδοσιακές φόρμες επικοινωνίας. Ο Άδωνις Γεωργιάδης, ίσως ο πιο μάχιμος και συγκρουσιακός πολιτικός της γενιάς του, που δηλώνει ότι μπήκε στην πολιτική για να συγκρουστεί. Όλοι περίμεναν αίμα. Κανείς, ωστόσο, δεν το είδε.

Αυτή ακριβώς η απουσία σύγκρουσης ήταν που αναδείχθηκε ως το σημαντικότερο πολιτικό γεγονός. Για χρόνια, η ελληνική πολιτική είχε εκπαιδευτεί στη λογική του τηλεοπτικού μονομάχου. Ο αντίπαλος δεν έπρεπε να πειστεί, αλλά να εξευτελιστεί. Η συζήτηση δεν έπρεπε να φωτίσει ένα πρόβλημα, αλλά να παράξει ένα απόσπασμα τριάντα δευτερολέπτων, που θα γινόταν viral. Το κοινό είχε συνηθίσει να μετρά νικητές και ηττημένους, όχι επιχειρήματα.

Η παράξενη νηνεμία

Η διαδικτυακή συνάντηση Κασσελάκη και Γεωργιάδη ξεκίνησε με όλες τις προϋποθέσεις για ένα θεαματικό θέαμα. Ακόμη και τα προαναγγελτικά δημοσιεύματα μιλούσαν για αναμέτρηση. Ωστόσο, αυτό που συνέβη ήταν κάτι πιο παράξενο. Οι δύο άνδρες διαφώνησαν έντονα σε ορισμένα σημεία, αντάλλαξαν διαφορετικές αντιλήψεις για το ΕΣΥ, τον ρόλο του κράτους και τα κίνητρα όσων μπαίνουν στην πολιτική. Παρέμειναν όμως στο ίδιο τραπέζι. Άκουσαν ο ένας τον άλλο. Απάντησαν σε ερωτήσεις. Δεν αναζήτησαν την καίρια βολή που θα συνέτριβε τον αντίπαλο.

Μέσα από αυτή τη διαδικασία αποκαλύφθηκε ένα πρόβλημα βαθύτερο από την ίδια τη συζήτηση. Η πολιτική μας έχει εθιστεί τόσο πολύ στη σύγκρουση, ώστε όταν εμφανίζεται ένας διάλογος χωρίς κραυγές, πολλοί τον θεωρούν αποτυχία. Αν δεν υπήρξε σφαγή, λένε, δεν υπήρξε γεγονός. Όμως, η απουσία αίματος δεν ήταν ένδειξη αδυναμίας, αλλά μια συνειδητή απόφαση των δύο συνομιλητών να μην υποκύψουν στον πειρασμό της εύκολης θεαματικότητας.

Το πολιτικό ρίσκο ως νέο εργαλείο

Η αρένα δεν είχε αίμα. Είχε όμως κάτι πιο σπάνιο: πολιτικό ρίσκο. Ο Γεωργιάδης ρίσκαρε να βρεθεί μπροστά σε ένα κοινό που δεν αποτελούσε το φυσικό του ακροατήριο. Ο Κασσελάκης ρίσκαρε να δώσει βήμα σε έναν από τους πιο αποτελεσματικούς επικοινωνιακά αντιπάλους του. Κανείς από τους δύο δεν προστατεύτηκε πίσω από τα τείχη της παράταξής του. Η επιλογή τους να βγουν από την κομματική τους ζώνη άνεσης και να συνομιλήσουν δημόσια ήταν μια ένδειξη ότι η πολιτική μπορεί να λειτουργήσει και διαφορετικά.

Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι γεννήθηκε μια νέα εποχή συνεννόησης, ούτε ότι οι ιδεολογικές αποστάσεις εξαφανίστηκαν. Σημαίνει όμως ότι, έστω για λίγες ώρες, η πολιτική λειτούργησε ως αντιπαράθεση θέσεων και όχι ως ανταλλαγή συνθημάτων. Σε μια εποχή όπου τα κοινωνικά δίκτυα επιβραβεύουν την οργή και τα κομματικά στρατόπεδα ζουν από τη διαρκή πόλωση, η μεγαλύτερη ανατροπή μπορεί να μην είναι μια θεαματική σύγκρουση, αλλά μια συζήτηση που δεν κατέληξε σε πόλεμο.

Μια αρένα χωρίς αίμα – Και το μάθημά της

Γι’ αυτό, τελικά, η αρένα χωρίς αίμα αποδείχθηκε πιο ενδιαφέρουσα από πολλές αρένες γεμάτες αίμα. Το παράδειγμα της συζήτησης Κασσελάκη – Γεωργιάδη θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ένα είδος υπενθύμισης για τη σημασία του διαλόγου. Η πολιτική αντιπαράθεση δεν είναι απαραίτητα μια μάχη θανάτου. Μπορεί να είναι μια διαδικασία ανταλλαγής επιχειρημάτων, όπου ο στόχος δεν είναι η συντριβή του αντιπάλου, αλλά η προσέγγιση της αλήθειας.

Το μήνυμα της βραδιάς ήταν απλό: η πολιτική μπορεί να γίνει και χωρίς θύματα. Μπορεί να γίνει με σεβασμό, χωρίς να χάσει την αντιπαραθετική της διάσταση. Και αυτό, ίσως, να είναι το πιο σημαντικό μάθημα για μια πολιτική σκηνή που συχνά θυμίζει περισσότερο ριάλιτι παρά δημόσια συζήτηση.

«Όταν η πολιτική παύει να είναι αρένα και γίνεται διάλογος, τότε το πραγματικό γεγονός δεν είναι η σύγκρουση, αλλά η ίδια η συζήτηση»