Πέρασαν 127 δισ. από τα χέρια μας – Κι όμως το φως δεν φάνηκε ποτέ

Από τον Σόλωνα στον Στουρνάρα – Πώς μια χώρα αποτυγχάνει να εκμεταλλευτεί μια χρυσή ευκαιρία

Μια ιστορική υπενθύμιση

Ο βασιλιάς της Λυδίας, Κροίσος, γλίτωσε το 550 π.Χ. τον θάνατο επειδή θυμήθηκε τη σοφία του Σόλωνα: «μηδένα προ του τέλους μακάριζε». Η ατάκα του Αθηναίου νομοθέτη τον έσωσε τότε, αλλά η Ελλάδα του 2026 δεν φαίνεται να έχει τέτοια τύχη.

Παρά τα 127 δισεκατομμύρια ευρώ που πέρασαν από τα κοινοτικά ταμεία, η ελληνική οικονομία παραμένει κολλημένη. Η παραγωγικότητα αγγίζει μόλις το 54% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, και η Τράπεζα της Ελλάδος, μέσω του διοικητή της, Γιάννη Στουρνάρα, επαναλαμβάνει πως η ανάκαμψη της παραγωγικότητας αποτελεί τη μεγάλη πρόκληση.

Τα λεφτά, οι αριθμοί και τα μεγάλα ερωτήματα

Ποιο είναι το ποσό που μιλάμε; 76,5 δισ. ήρθαν από τα κοινοτικά ταμεία. 26,2 δισ. από το ΕΣΠΑ. 17,8 δισ. επιχορηγήσεις και 12,7 δισ. δάνεια από το Ταμείο Ανάκαμψης. Και ακόμα 50,5 δισ. δάνεια λόγω της πανδημίας. Το σύνολο ξεπερνά τα 127 δισ. ευρώ. Το ερώτημα είναι απλό αλλά βασανιστικό: πού πήγαν όλα αυτά;

Η απάντηση δεν είναι απλή. Ο πρώην τραπεζίτης Μιχάλης Σάλλας, στο βιβλίο του, κάνει λόγο για χαμηλή παραγωγική βάση, έλλειψη ανταγωνιστικότητας, πελατειακό κράτος, δημοσιονομικούς εκτροχιασμούς και κυβερνητικές αστοχίες. Όλα αυτά συνθέτουν ένα σύστημα όπου οι θεσμοί παραμένουν ατελείς και εξαρτημένοι από την κεντρική εξουσία.

Το βάρος της κατανάλωσης και η φθηνή λύση του τουρισμού

Ένα από τα βασικά προβλήματα είναι ότι το ελληνικό ΑΕΠ στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά στην κατανάλωση. Αυτή η κατανάλωση συντηρείται από τα ευρωπαϊκά κονδύλια, μια κατάσταση που μπορεί να καταρρεύσει αν αυτά σταματήσουν. Ταυτόχρονα, ο τουρισμός, που αποτελεί βασικό πυλώνα της οικονομίας, έχει ανταγωνιστικότητα σχεδόν τέσσερις φορές χαμηλότερη από τη βιομηχανία.

Χαμηλή παραγωγικότητα σημαίνει χαμηλούς μισθούς. Δεν μπορούμε να εξαπατούμε τον κόσμο λέγοντας ότι οι μισθοί θα αυξηθούν χωρίς να αλλάξει το παραγωγικό μοντέλο. Το παραγωγικό κενό είναι τεράστιο, και οι απολαβές παραμένουν χαμηλές, ενώ οι ασφαλιστικές εισφορές παραμένουν υψηλές.

Η μαύρη αλήθεια και η ανάγκη για αλλαγή

Η πραγματικότητα είναι σκληρή, αλλά δεν μπορούμε να την αγνοήσουμε. Για να αλλάξει η κατάσταση, χρειαζόμαστε κίνητρα για επενδύσεις, ταχύτητα από τους κυβερνητικούς μηχανισμούς και σοβαρούς σχεδιασμούς που θα αντιμετωπίσουν τα αντικίνητρα. Η ελληνική δικαιοσύνη είναι τόσο αργή που έχει γίνει ανέκδοτο, και αυτό αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια.

Το μωσαϊκό των ευθυνών είναι περίπλοκο. Δεν έχει νόημα να κατηγορούμε τον έναν ή τον άλλον, γιατί αυτό δεν οδηγεί πουθενά. Τα ορόσημα και τα σχεδιαγράμματα χάνονται μέσα στις υποσχέσεις για θαύματα με μαγικό ραβδί, ειδικά όταν πλησιάζουν οι εκλογές. Όμως, αν συνεχίσουμε να βαδίζουμε με αυτόματο πιλότο, το παραγωγικό κενό θα παραμείνει, οι μισθοί θα παραμείνουν χαμηλοί και η Ελλάδα θα συνεχίσει να υστερεί.

«Με τον αυτόματο πιλότο να μας οδηγεί, οι απολαβές θα είναι χαμηλές, ενώ υψηλές θα είναι οι εισφορές»