Η διακοπή λειτουργίας του αγωγού Ανατολής-Δύσης στη Σαουδική Αραβία, μετά από επιθέσεις drones από το Ιράκ, αποδεικνύεται εξίσου καθοριστική με την κρίση στα Στενά του Ορμούζ. Το Brent εκτοξεύεται, το ντίζελ σπάει ιστορικά ρεκόρ και η αναβολή της διπλωματικής συνάντησης Ιράν-Κόλπου εντείνει το αδιέξοδο.
Δημήτρης Γιαλουράκης | 15.09.2026 |Γεωπολιτική
Η τιμή του Brent ξεπέρασε τα 107 δολάρια το βαρέλι, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τεσσάρων μηνών, καθώς η αγορά πετρελαίου βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα διπλό χτύπημα: το de facto κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και, παράλληλα, τη διακοπή λειτουργίας του αγωγού Ανατολής-Δύσης στη Σαουδική Αραβία — του μοναδικού αξιόπιστου διαδρόμου που παράκαμπτε τα Στενά.
Σύμφωνα με το Reuters, το Brent για παράδοση Νοεμβρίου ενισχύθηκε κατά 1,75% στα 107,5 δολάρια το βαρέλι την Τρίτη, μετά από μια εβδομάδα έντονων διακυμάνσεων. Το αμερικανικό αργό West Texas Intermediate (WTI) κινήθηκε ανοδικά στα 102,48 δολάρια το βαρέλι, καταγράφοντας άνοδο 6,7% μέσα σε μία ημέρα.
Ο αγωγός που «ανακάλυψαν» οι αγορές
Ο αγωγός Ανατολής-Δύσης, γνωστός και ως Petroline, είναι ένα έργο που για δεκαετίες λειτουργούσε στο παρασκήνιο της παγκόσμιας ενεργειακής ασφάλειας. Με δυναμικότητα 7 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως, μεταφέρει αργό από τα κοιτάσματα του Περσικού Κόλπου προς τις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας, επιτρέποντας στη Σαουδική Αραβία να εξάγει πετρέλαιο χωρίς να εξαρτάται αποκλειστικά από τα Στενά του Ορμούζ.
Η σημασία του αναδείχθηκε με δραματικό τρόπο φέτος. Καθώς η κίνηση δεξαμενόπλοιων στα Στενά του Ορμούζ σχεδόν παρέλυσε λόγω των ιρανικών επιθέσεων, ο αγωγός έφτασε γρήγορα στο μέγιστο της δυναμικότητάς του. Το Σάββατο 12 Σεπτεμβρίου, όμως, το υπουργείο Ενέργειας της Σαουδικής Αραβίας ανακοίνωσε ότι ο αγωγός «έκλεισε για προληπτικούς λόγους» μετά από πολλαπλές επιθέσεις με drones, που σύμφωνα με το Ριάντ εκτοξεύτηκαν από το ιρακινό έδαφος.
Οι επιθέσεις προκάλεσαν τραυματισμούς και ζημιές σε εγκαταστάσεις κατά μήκος του αγωγού, ενώ μέχρι στιγμής δεν έχει δοθεί κανένα χρονοδιάγραμμα για την επαναλειτουργία του. Αναλυτές της αγοράς προειδοποιούν ότι εάν ο αγωγός παραμείνει κλειστός για περισσότερο από μία εβδομάδα, το Brent θα μπορούσε να δοκιμάσει τα 120 δολάρια το βαρέλι.
Το «κλειδί» των Στενών του Ορμούζ
Την ίδια στιγμή, τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ουσιαστικά κλειστά. Σύμφωνα με το Ιράν, μόλις 10 πλοία την ημέρα διασχίζουν πλέον το πέρασμα — το χαμηλότερο επίπεδο από τον Μάιο. Η Τεχεράνη έχει ανακοινώσει ότι το στενό βρίσκεται «υπό τον έξυπνο έλεγχό μας» και ότι οποιαδήποτε διέλευση εκτός των καθορισμένων διαδρόμων θα αντιμετωπίζεται με σκληρή απάντηση.
Το Σαββατοκύριακο, το δεξαμενόπλοιο «EL GAIA», υπό σημαία Παναμά, χτυπήθηκε από ιρανικό drone στα ανοιχτά του Ομάν, σύμφωνα με την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM). Το Ιράν, από την πλευρά του, υποστήριξε ότι το πλοίο προσέκρουσε σε ναυτική νάρκη, ενώ η CENTCOM έκανε λόγο για «ψευδή ισχυρισμό» και «προσπάθεια εκφοβισμού» των εμπορικών πλοίων.
Η αναβολή της διπλωματικής συνάντησης μεταξύ του Ιράν και των αραβικών κρατών του Κόλπου, που ήταν προγραμματισμένη για τις αρχές της εβδομάδας, προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο αβεβαιότητας. Η συνάντηση επρόκειτο να συζητήσει ένα πλαίσιο για την ασφαλή ναυσιπλοΐα στο πέρασμα — η ματαίωσή της αφήνει την περιοχή χωρίς κανέναν δίαυλο διαλόγου.
Οι τιμές καυσίμων «φωνάζουν»
Οι επιπτώσεις στην πραγματική οικονομία είναι ήδη εμφανείς. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η μέση τιμή της βενζίνης έφτασε τα 4,14 δολάρια το γαλόνι — η υψηλότερη τιμή που έχει καταγραφεί ποτέ για τον Σεπτέμβριο. Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η πορεία του ντίζελ, που για πρώτη φορά στην ιστορία ξεπέρασε τα 6 δολάρια το γαλόνι, σπάζοντας το προηγούμενο ρεκόρ του 2022.
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι τιμές θα υποχωρήσουν μετά τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου, καλώντας παράλληλα τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι να σταματήσει τα πλήγματα σε ρωσικές ενεργειακές υποδομές, υποστηρίζοντας ότι «η αύξηση της τιμής του ντίζελ παγκοσμίως οφείλεται κυρίως στον πόλεμο Ρωσίας/Ουκρανίας, όχι στο Ιράν». Ο Ζελένσκι, ωστόσο, απάντησε ότι καμία συμφωνία δεν έχει επιβεβαιωθεί επισήμως, θέτοντας ως όρο την παύση των ρωσικών επιθέσεων σε ουκρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις.
Το στοίχημα της επόμενης εβδομάδας
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) εκτιμά πλέον ότι η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου θα μειωθεί κατά 5,7 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα το 2026 — μια μείωση 6%, διπλάσια από την προηγούμενη πρόβλεψη. Η επιστροφή των κανονικών ροών από τον Κόλπο μετατίθεται για το 2027, εφόσον δεν υπάρξει αποκλιμάκωση.
Το ερώτημα που κυριαρχεί στις αγορές δεν είναι πλέον αν το πετρέλαιο θα φτάσει τα 120 δολάρια, αλλά πόσο σύντομα. Ο αγωγός East-West, ένα έργο που για δεκαετίες θεωρούνταν δεδομένο, έχει μετατραπεί στο νέο «αγκάθι» της παγκόσμιας ενεργειακής ασφάλειας — και η επαναλειτουργία του αποτελεί πλέον τον κρισιμότερο δείκτη για την πορεία των τιμών.
