Πόσα πράγματα έχεις κάνει, τελικά, για τα μάτια του κόσμου; Ένα κείμενο για το «comme il faut» που μας κυνηγά από την παιδική ηλικία, για την κρίση της μέσης ηλικίας και για τη λευκή σημαία ανακωχής με τον εαυτό μας.
Κωνσταντίνα Μίχου | 25.09.2026 Απόψεις
Πριν από λίγο καιρό μοιράστηκα μαζί σας το άρθρο «Νύχτα στάσου…». Έκτοτε μας βρήκε η ημέρα… ρωτήσαμε από το «με νιώθεις;» έως το «πως νιώθεις;» και αποφύγαμε — ή δεν αποφύγαμε — τις κουβέντες που έπρεπε να κάνουμε.
Και ξαφνικά, εκεί που σκέφτεσαι για το τι θέλεις καινούργιο να πεις και να γράψεις, τη λύση σού τη δίνει ένας σταθμός στο ραδιόφωνο που δεν τον ξέρεις, δεν κατάλαβες και ποιος είναι, αλλά παίζει «Για τα μάτια του κόσμου έναν άγνωστο φως μου παντρεύεσαι την Κυριακή». Και τότε το συνειδητοποιείς — άσχετα με το σε ποια πίστα ήσουν όταν το πρωτοάκουσες, γιατί τα έχεις και τα χρονάκια σου — το τραγούδι του Χρήστου Αυγερινού (με δική του μουσική και στίχους) έχει και κρύβει μέσα του το μεγάλο ερώτημα: Πόσα πράγματα έχεις κάνει, τελικά, για τα μάτια του κόσμου;
Το πρώτο «για τα μάτια του κόσμου» γράφεται πριν αρθρώσουμε λέξη
Το πρώτο «για τα μάτια του κόσμου» γράφεται πριν καν προλάβουμε να αρθρώσουμε λέξη. Μπλε κουβερτούλα για το αγόρι, ροζ για το κορίτσι. Αυστηρή χωρίστρα στο πλάι για τον μικρό, μακριά μαλλιά και κοτσιδάκια για τη μικρή. Μην τύχει και ξεφύγουμε από το καλούπι.
Μετά μεγαλώνουμε λίγο και περνάμε στα πάρτι γενεθλίων. Γιατί αν ο συμμαθητής έκανε πάρτι σε παιδότοπο με τοίχο αναρρίχησης, εμείς πρέπει να κάνουμε σε ιππικό όμιλο. Κι αν ο άλλος πήγε σε σαλέ, εμείς θα νοικιάσουμε ολόκληρο θεματικό πάρκο. Όχι επειδή το ζήτησε το επτάχρονο — αλλά επειδή «πρέπει» να φανούμε αντάξιοι.
Άλλο «για τα μάτια του κόσμου»; Θα πας Πανεπιστήμιο, κατά προτίμηση σε σχολή που θα συνεχίσεις τη δουλειά του μπαμπά ή της μαμάς. Το τι λαχταράει η δική σου ψυχή περνάει σε δεύτερη μοίρα, σημασία έχει η ταμπέλα. Όσο για το ποιον ή ποια παντρευόμαστε, μας το έλυσε το τραγούδι κ.ο.κ.
Το comme il faut της καθημερινότητας
Όλα αυτά τα μικρά και μεγάλα κατασκευάσματα δεν είναι τίποτα άλλο από τη δική μας εκδοχή για το γαλλικό comme il faut. Αυτό το «όπως πρέπει» που μας κυνηγάει από την παιδική ηλικία μέχρι τα βαθιά γεράματα. Στη γειτονιά και στο σπίτι. Να πάρουμε το καλό το σερβίτσιο για τους καλεσμένους (που εμείς δεν χρησιμοποιούμε ποτέ) ή να αλλάξουμε αυτοκίνητο όχι επειδή χάλασε το παλιό, αλλά επειδή «τι θα πουν οι απέναντι αν με δουν ακόμα με αυτό;».
Στις σχέσεις και στην κοινωνική ζωή. Να πάμε στη δεξίωση ή στο τραπέζι που βαριόμαστε θανάσιμα, χαμογελώντας αμήχανα, απλά για να δηλώσουμε το «παρών». Να διατηρούμε φιλίες που έχουν πεθάνει προ πολλού, μόνο και μόνο για να μην κακοφανεί σε κάποιον η απουσία μας.
Στα συναισθήματα. Να καταπιέζουμε τον θυμό, τη λύπη ή τον ενθουσιασμό μας, γιατί ένας ώριμος άνθρωπος οφείλει να συμπεριφέρεται comme il faut — μετρημένα, σοβαρά, χωρίς εξάρσεις που θα σχολιαστούν.
Γινόμαστε, δηλαδή, οι πιο αυστηροί σκηνοθέτες μιας ζωής που τελικά δεν μας ανήκει.
Η κρίση μέσης ηλικίας και η λευκή σημαία
Και ξαφνικά; Θυμάστε τη φράση «κρίση μέσης ηλικίας»; Αυτό που παθαίνεις νευρικό με την πρώτη ρυτίδα και την πρώτη άσπρη τρίχα. Και που να γίνουν πολλές! Τότε είναι που θέλεις ξαφνικά να τα κάνεις όλα αλλιώς…
Έτσι, ανάλογα το πόσα «για τα μάτια του κόσμου» έχεις μέχρι εκείνη τη στιγμή υλοποιήσει, θα σου πει τι θα γίνει στη συνέχεια. Αν έζησες όλη σου τη ζωή για τους άλλους, η κρίση γίνεται σεισμός. Αν κράτησες λίγη αλήθεια για σένα, η πρώτη άσπρη τρίχα απλώς σου θυμίζει ότι ο χρόνος για παραστάσεις τελειώνει.
Για να εξηγούμαστε, πάντως, εγώ με τον εαυτό μου είμαι ο.κ. Ως κοριτσάκι είχα σχεδόν πάντα κοντά μαλλιά και σπανίως τα άφηνα μακριά. Σήμερα τα μαλλιά μου τα έχω λευκά, τα καμαρώνω, και λατρεύω τα παντελόνια γιατί απλά με βολεύουν. Πήγα στη σχολή που ήθελα εγώ, κι όχι σε αυτή που «έπρεπε», και εννιά στις δέκα αποφάσεις στη ζωή μου είναι καθαρά δικές μου (εντάξει, για να μην έχουμε και παρεξηγήσεις, και τον σύζυγό μου εγώ τον επέλεξα, χαχα!).
Κι όμως… μια «κρισούλα» την περνάω κι εγώ.
Γιατί ξαφνικά πιάνεις τον εαυτό σου να τρέχει να προλάβει τις παραστάσεις. Κι αυτή η κρίση δεν σε κάνει να τα παρατήσεις όλα, αλλά σε κάνει πιο απόλυτη, πιο ειλικρινή, πιο ατόφια. Θα στα πω πιο γρήγορα αν με εκνευρίσεις, χωρίς διπλωματίες και comme il faut, και θα σε αγνοήσω πολύ πιο επιδεικτικά αν καταλάβω ότι μου χαλάνε την αισθητική μου τα τερτίπια σου.
Η πραγματική ενηλικίωση έρχεται με την απόφαση
Κι έτσι, με το τραγούδι του Αυγερινού να σβήνει σιγά σιγά στο ραδιόφωνο, καταλαβαίνεις πως η πραγματική ενηλικίωση δεν έρχεται με τα χρόνια, αλλά με την απόφαση. Την απόφαση να σταματήσεις να ζεις για τις κερκίδες.
Ίσως τελικά η πρώτη άσπρη τρίχα να μην είναι σημάδι ότι γερνάμε, αλλά μια λευκή σημαία ανακωχής με τον εαυτό μας. Μια υπενθύμιση ότι η ζωή είναι πολύ μικρή για να την ξοδεύουμε στο comme il faut των άλλων.
Από εδώ και πέρα, λοιπόν, ό,τι κάνουμε, ας το κάνουμε για τα δικά μας τα μάτια. Γιατί στο τέλος της ημέρας, η μόνη ματιά που οφείλουμε να κοιτάξουμε στα ίσια, είναι αυτή που μας κοιτάζει στον καθρέφτη.
