Οι τιμές της ενέργειας κυριαρχούν στην ατζέντα, αλλά οι ηγέτες θα δώσουν μόνο κατευθύνσεις. Ο νέος επταετής προϋπολογισμός παραμένει πεδίο σκληρών διαφωνιών, με τη Σουηδία και την Ολλανδία να απορρίπτουν το ιρλανδικό σχέδιο και τη Γαλλία να απαιτεί νέους πόρους.
Newsroom | 15.10.2026 Διεθνή
Οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης συναντώνται από σήμερα στις Βρυξέλλες για μια διήμερη Σύνοδο Κορυφής που καλύπτει ένα ευρύ φάσμα θεμάτων — από την ενεργειακή ακρίβεια έως την Ουκρανία, τον νέο επταετή προϋπολογισμό, τη μετανάστευση και την άμυνα. Το πιθανότερο σενάριο, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, είναι να καταγραφούν πολιτικές κατευθύνσεις και δηλώσεις προθέσεων, ενώ οι δυσκολότερες διαπραγματεύσεις — ειδικά για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο — μεταφέρονται στις επόμενες εβδομάδες.
Η ενέργεια κυριαρχεί στην ατζέντα
Το πρώτο θέμα της Συνόδου είναι η ανταγωνιστικότητα, με έμφαση στην εφαρμογή της ατζέντας «Μία Ευρώπη, μία Αγορά», την εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς και τη μείωση της γραφειοκρατίας. Ωστόσο, η ενεργειακή κρίση είναι εκείνη που αναμένεται να κυριαρχήσει στην πολιτική συζήτηση.
Το σήμα δόθηκε ήδη από την Τριμερή Κοινωνική Σύνοδο που προηγήθηκε. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, προανήγγειλε πως «οι τιμές της ενέργειας θα βρεθούν στο επίκεντρο της αυριανής συνάντησης, με στόχο μια συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση μέσω στοχευμένων και προσωρινών μέτρων για νοικοκυριά και επιχειρήσεις».
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, συνέδεσε την ανταγωνιστικότητα με την κοινωνική δικαιοσύνη, θέτοντας ως προτεραιότητες την «προσιτή ενέργεια, μια ισχυρή ενιαία αγορά που προστατεύει τα δικαιώματα των εργαζομένων, ποιοτικές θέσεις εργασίας και έναν μακροπρόθεσμο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό ο οποίος θα διαφυλάσσει το κοινωνικό DNA της Ευρώπης».
Στο σχέδιο Συμπερασμάτων αναγνωρίζεται πως η γεωπολιτική συγκυρία επηρεάζει τις αλυσίδες εφοδιασμού, την ενεργειακή ασφάλεια και τις τιμές ενέργειας και καυσίμων, με επιπτώσεις στους πολίτες — ιδίως στους πιο ευάλωτους — στη βιομηχανία και στην οικονομία. Το κείμενο μιλά για συντονισμένη ευρωπαϊκή αντίδραση με μέτρα στοχευμένα και προσωρινά, που θα λαμβάνουν υπόψη τις εθνικές ιδιαιτερότητες και θα προστατεύουν την ενιαία αγορά.
Στο τραπέζι βρίσκονται η παράταση του προσωρινού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων για τους περισσότερο εκτεθειμένους βιομηχανικούς κλάδους, η πρόταση της Κομισιόν για αναβολή ορισμένων υποχρεώσεων του κανονισμού για το μεθάνιο, η βελτιστοποίηση της δυναμικότητας των ευρωπαϊκών διυλιστηρίων, αλλά και πρωτοβουλίες για κοινή συγκέντρωση ενεργειακής ζήτησης σε «εθελοντική βάση».
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει επίσης το ενδεχόμενο συντονισμένης αποδέσμευσης αποθεμάτων ντίζελ, σε συνεργασία με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, για να αμβλύνει την άνοδο των τιμών καυσίμων. Η Γαλλία έχει προτείνει την αποδέσμευση 50 εκατομμυρίων βαρελιών ντίζελ, ποσότητα που αντιστοιχεί σε περίπου δύο φορές τις μηνιαίες εισαγωγές της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου.
Το πλαίσιο μέσα στο οποίο συζητούνται αυτά τα μέτρα είναι δημοσιονομικά στενό. Ο ευρωπαϊκός πληθωρισμός έφτασε στο 3,8% τον Σεπτέμβριο, με τις τιμές ενέργειας να αυξάνονται κατά 18,8% σε ετήσια βάση. Από την έναρξη της κρίσης στη Μέση Ανατολή, 25 κράτη-μέλη έχουν λάβει μέτρα στήριξης, με το δημοσιονομικό κόστος για το 2026 να εκτιμάται σε 17,9 δισεκατομμύρια ευρώ. Ωστόσο, σε αντίθεση με την κρίση του 2022, ο δημοσιονομικός χώρος είναι πολύ πιο περιορισμένος: το δημόσιο χρέος στην ευρωζώνη παραμένει κοντά στο 89% του ΑΕΠ, αλλά το κόστος δανεισμού έχει αυξηθεί σημαντικά. Η Γαλλία αντιμετωπίζει ιδιαίτερη πίεση, με την απόδοση του δεκαετούς ομολόγου της να πλησιάζει το 5%.
Ο προϋπολογισμός: το μεγάλο αγκάθι
Το μεσημέρι της Πέμπτης οι ηγέτες περνούν στον επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο για την περίοδο 2028-2034. Η συζήτηση θα γίνει πάνω στο αναθεωρημένο «ιρλανδικό πλαίσιο» διαπραγμάτευσης, το οποίο η ιρλανδική προεδρία παρουσίασε στις 10 Οκτωβρίου. Στόχος είναι να καταγραφούν τα όρια του συμβιβασμού και να αναλάβει στη συνέχεια ο Αντόνιο Κόστα πιο άμεσο ρόλο στις συνομιλίες, με ορίζοντα συμφωνίας έως το τέλος του έτους.
Οι διαφωνίες είναι βαθιές. Η Σουηδία απορρίπτει το σχέδιο, με τον πρωθυπουργό Ουλφ Κρίστερσον να δηλώνει ότι θα συνεπαγόταν αύξηση της καθαρής σουηδικής συνεισφοράς κατά 60%. Οι Κάτω Χώρες ζητούν περιορισμό και εκσυγχρονισμό του προϋπολογισμού, με τον πρωθυπουργό Ρομπ Γιέτεν να επιμένει ότι πρέπει να επικεντρωθεί στην ανταγωνιστικότητα, την ασφάλεια και τις οικονομικές προοπτικές της Ένωσης.
Στον αντίποδα, η Γαλλία προειδοποιεί ότι δεν θα υπάρξει συμφωνία χωρίς «σημαντικούς νέους ίδιους πόρους». Το Ελιζέ εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι το ιρλανδικό σχέδιο επικεντρώνεται «αποκλειστικά στη μείωση των δαπανών» και ζητά νέες πηγές εσόδων, όπως φόρο στις ψηφιακές υπηρεσίες, φόρο στα κρυπτοστοιχεία και φόρο στα τυχερά παιχνίδια.
Οι βαλτικές χώρες πιέζουν για διατήρηση των επενδύσεων σε υποδομές, με τον πρόεδρο της Λιθουανίας, Γκιτάνας Ναουσέντα, να εκφράζει ανησυχία για τις περικοπές στο πρόγραμμα Connecting Europe Facility, που χρηματοδοτεί τη σιδηροδρομική σύνδεση Rail Baltica. Η Εσθονία ζητά αναβολή ή εγκατάλειψη του νέου ευρωπαϊκού συστήματος τιμολόγησης άνθρακα.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει επίσης ταχθεί κατά του ιρλανδικού σχεδίου. Οι επικεφαλής εισηγητές για τον προϋπολογισμό χαρακτηρίζουν τις προτεινόμενες περικοπές — 8% σε σχέση με την πρόταση της Επιτροπής — ως «μη αποδεκτή βάση» για συμφωνία, προειδοποιώντας ότι υπονομεύουν την ικανότητα της ΕΕ να δράσει σε τομείς όπως η ανταγωνιστικότητα, η άμυνα και η ασφάλεια.
Η Ουκρανία και ο αμερικανικός παράγοντας
Τη δεύτερη ημέρα, την Παρασκευή, στο επίκεντρο των συζητήσεων θα βρεθεί η Ουκρανία με τη συμμετοχή του Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Σύμφωνα με την επιστολή πρόσκλησης του Αντόνιο Κόστα, η ΕΕ θα επαναβεβαιώσει τη στρατιωτική, χρηματοδοτική και πολιτική στήριξή της, με ιδιαίτερη έμφαση στην αντιαεροπορική άμυνα, την προστασία των ενεργειακών υποδομών και τις ανάγκες ενόψει του χειμώνα.
Η συζήτηση θα πραγματοποιηθεί υπό τη σκιά της διαφαινόμενης αμερικανορωσικής συνεργασίας για στοχευμένη προσωρινή άρση κυρώσεων στο ρωσικό ντίζελ. Σύμφωνα με ευρωπαίο αξιωματούχο, οι ηγέτες αναμένεται να εκφράσουν τη λύπη τους για την αμερικανική κίνηση, η οποία αντιβαίνει στη στρατηγική της ΕΕ για μείωση της εξάρτησης από τη ρωσική ενέργεια. Ωστόσο, ο ίδιος αξιωματούχος σημείωσε ότι «δεν είναι η πρώτη φορά που διαφωνούμε» με τις ΗΠΑ για τον πόλεμο στην Ουκρανία, και ότι ο διάλογος με την Ουάσιγκτον συνεχίζεται.
Άμυνα, Μέση Ανατολή και μετανάστευση
Την Παρασκευή θα συζητηθεί επίσης η ευρωπαϊκή άμυνα και ασφάλεια, με έμφαση στις ρωσικές υβριδικές επιθέσεις στην Ευρώπη και την κατάσταση στη Μέση Ανατολή — Ιράν, Γάζα, Δυτική Όχθη, Υεμένη και Λίβανο.
Η διήμερη ατζέντα θα κλείσει με τη μετανάστευση. Οι «27» θα συζητήσουν για τις επιστροφές, τις συνεργασίες με χώρες προέλευσης και διέλευσης, την καταπολέμηση των δικτύων διακίνησης και ένα πλαίσιο αντιμετώπισης μαζικών αφίξεων. Σύμφωνα με ευρωπαίο αξιωματούχο, οι παράτυπες διελεύσεις έχουν μειωθεί στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων πέντε ετών, γεγονός που «αποδεικνύει ότι τα μέτρα της Ένωσης λειτουργούν».
Η Ισπανία αναμένεται να τηρήσει πιο μετριοπαθή στάση. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, ο Πέδρο Σάντσεθ δεν φαίνεται διατεθειμένος να μετακινηθεί σε ανοιχτά σκληρή αντιμεταναστευτική θέση, επιμένοντας δημόσια ότι η Ισπανία δεν πρέπει να «μετατρέψει τον μετανάστη σε εχθρό».
Η Σύνοδος Κορυφής του Οκτωβρίου δεν αναμένεται να παράξει δεσμευτικές αποφάσεις. Σύμφωνα με ευρωπαίους αξιωματούχους, μια έκτακτη Σύνοδος Κορυφής προγραμματίζεται ήδη για τις 26-27 Νοεμβρίου, με αποκλειστικό αντικείμενο τον προϋπολογισμό. Ο Αντόνιο Κόστα θα αναλάβει προσωπικά τις διαπραγματεύσεις μετά τη Σύνοδο του Οκτωβρίου, σε μια προσπάθεια να επιτευχθεί συμφωνία πριν από το τέλος του έτους — στόχος που παραμένει φιλόδοξος δεδομένων των αποστάσεων μεταξύ των κρατών-μελών.
