Σε κλειστή σύσκεψη των 32 πρέσβεων του ΝΑΤΟ, ο Αμερικανός εκπρόσωπος ζήτησε από τις χώρες-μέλη να αποχωρήσουν από το Καταστατικό της Ρώμης και να σταματήσουν κάθε υποστήριξη προς το ΔΠΔ, προειδοποιώντας ότι «θα παρακολουθούν στενά ποιος στέκεται στο πλευρό της Αμερικής».
Γιώργος Παπαγιάννης | 10.09.2026 |Διεθνή
Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ) έχει βρεθεί στο επίκεντρο μιας πρωτοφανούς εκστρατείας αποδόμησης, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να αξιοποιούν το βήμα του ΝΑΤΟ για να πιέσουν τους συμμάχους τους να αποχωρήσουν από τον θεσμό. Σύμφωνα με αποκλειστικό δημοσίευμα του Politico, κατά τη διάρκεια κλειστής συνάντησης των 32 μονίμων αντιπροσώπων του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες, στα μέσα Ιουλίου, ο Αμερικανός εκπρόσωπος, Μάθιου Γουίτακερ, ζήτησε ανοιχτά τη βοήθεια των συμμαχικών χωρών για την «συστηματική αποσυναρμολόγηση» του Δικαστηρίου και τις κάλεσε να αποχωρήσουν από το Καταστατικό της Ρώμης, τη συνθήκη που αποτελεί το θεμέλιο του ΔΠΔ.
Σύμφωνα με τρεις διπλωμάτες του ΝΑΤΟ που μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας, ο κ. Γουίτακερ ολοκλήρωσε την παρέμβασή του με μια σαφή προειδοποίηση: «Θα παρακολουθούμε στενά ποιος στέκεται στο πλευρό της Αμερικής». Παράλληλα με αυτές τις δηλώσεις, η αμερικανική αντιπροσωπεία διαμοίρασε ένα έγγραφο στις αντιπροσωπείες του ΝΑΤΟ, στο οποίο, σύμφωνα με τα στοιχεία που περιήλθαν σε γνώση του Politico, αναφέρονταν μεταξύ άλλων: «Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αποσυναρμολογήσουν συστηματικά τις δυνατότητες του ΔΠΔ… ζητούμε επιτακτικά να προβείτε άμεσα σε ενέργειες αποχώρησης». Το έγγραφο καλούσε επίσης τους συμμάχους να «εξετάσουν την απειλή» που συνιστά το ΔΠΔ για τις χώρες τους, να καταδικάσουν δημόσια την «υπερβολή» του και να σταματήσουν «αμέσως» κάθε υλική υποστήριξη προς το Δικαστήριο, καταλήγοντας με τη φράση: «Ας τερματίσουμε αυτή την παρωδία του ΔΠΔ μια και καλή».
Η κίνηση αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη εκστρατεία της κυβέρνησης Τραμπ κατά διεθνών θεσμών και κανόνων που θεωρεί ότι περιορίζουν την ελευθερία δράσης των ΗΠΑ. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, είχε προαναγγείλει την πρωτοβουλία το καλοκαίρι, κατηγορώντας το ΔΠΔ ότι «διεξάγει πόλεμο εναντίον της χώρας μας, όχι με σφαίρες ή πυραύλους, αλλά με καταστατικά και τη δύναμη του λεγόμενου διεθνούς δικαίου». «Αν πιστεύουν ότι μπορούν να μας στερήσουν την κυριαρχία μας, θα τους διδάξουμε την πλήρη σημασία της αμερικανικής αποφασιστικότητας», είχε δηλώσει χαρακτηριστικά.
Οι ΗΠΑ δεν είναι μέλος του ΔΠΔ, ωστόσο όλα τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ, πλην της Τουρκίας, έχουν υπογράψει το Καταστατικό της Ρώμης. Η αμερικανική πίεση, όπως περιγράφεται από τους διπλωμάτες, προκάλεσε αίσθηση. Ένας από αυτούς χαρακτήρισε τις δηλώσεις «αρκετά σοκαριστικές», ενώ ένας δεύτερος τις χαρακτήρισε «απογοητευτικές». Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η Γαλλία και η Ολλανδία υπερασπίστηκαν αμέσως το Δικαστήριο και εξέφρασαν την αντίθεσή τους στην πρωτοβουλία.
Η αντίδραση των Βρυξελλών και της Χάγης ήταν άμεση και σαφής. Η γαλλική αντιπροσωπεία, χωρίς να σχολιάσει, υπενθύμισε την «ακλόνητη υποστήριξη της Γαλλίας προς το ΔΠΔ». Η ολλανδική αντιπροσωπεία παρέπεμψε στις δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών της χώρας, Τομ Μπέρεντσεν, ο οποίος είχε δηλώσει ότι η Ολλανδία υποστηρίζει «πλήρως» το Δικαστήριο. Την ίδια στιγμή, ο Παβί Κάουκοραντα, πρόεδρος της Συνέλευσης των Κρατών-Μελών του ΔΠΔ, μαζί με επτά πρώην προέδρους, σε κοινό άρθρο γνώμης, προειδοποίησαν ότι οι προσπάθειες απομόνωσης του Δικαστηρίου στοχεύουν στη διάβρωση «όχι μόνο ενός θεσμού, αλλά της εμπιστοσύνης στην ίδια τη διεθνή έννομη τάξη».
Η εκστρατεία κατά του ΔΠΔ έρχεται σε μια περίοδο ιδιαίτερα τεταμένων σχέσεων εντός της Συμμαχίας. Το ΝΑΤΟ βρίσκεται υπό έντονη πίεση, καθώς πολλές ευρωπαϊκές χώρες αρνήθηκαν να συμμετάσχουν στον πόλεμο των ΗΠΑ στο Ιράν, πρόκληση που είχε προκαλέσει την οργή του Ντόναλντ Τραμπ, ενώ νωρίτερα φέτος η Συμμαχία είχε οδηγηθεί στα πρόθυρα διάλυσης εξαιτίας των απειλών Τραμπ για προσάρτηση της Γροιλανδίας. Η απαίτηση αποχώρησης από το ΔΠΔ ήρθε να προστεθεί σε αυτές τις εντάσεις, λίγες μόλις ημέρες μετά τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, όπου οι ρωγμές είχαν επιμεληθεί προσωρινά.
Σε διμερές επίπεδο, οι Αμερικανοί απεσταλμένοι έχουν εγείρει το ζήτημα και με ευρωπαϊκές χώρες, ενώ το Στέιτ Ντιπάρτμεντ έχει προειδοποιήσει για «αυξημένη εποπτεία σε βάρος των εθνών που αρνούνται να απορρίψουν την ψευδή εξουσία του ΔΠΔ, ενώ ταυτόχρονα βασίζονται στην αμερικανική βοήθεια». Τον περασμένο μήνα, οι ΗΠΑ επέβαλαν κυρώσεις σε κορυφαία στελέχη του Δικαστηρίου, συμπεριλαμβανομένης της προέδρου Τομόκο Ακάνε.
Σε απάντηση, εκπρόσωπος του ΔΠΔ δήλωσε: «Το Δικαστήριο παραμένει προσηλωμένο στην εκτέλεση της εντολής του με αμεροληψία, ανεξαρτησία και σύμφωνα με το Καταστατικό της Ρώμης, για λογαριασμό των θυμάτων και προς το συμφέρον της δικαιοσύνης. Μπροστά στις προσπάθειες να παρεμποδιστεί το έργο του, το ΔΠΔ παραμένει σταθερό και ανθεκτικό».
Η πρωτοβουλία των ΗΠΑ κατά του ΔΠΔ εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο πίεσης προς τους συμμάχους. Ένα ερωτηματολόγιο που εστάλη στις χώρες του ΝΑΤΟ τον περασμένο μήνα, ζητώντας τις απόψεις τους για την αμερικανική εξωτερική πολιτική, συμπεριλαμβανομένης της Μέσης Ανατολής, ερμηνεύτηκε από ορισμένους ως απόπειρα επιβολής ευθυγράμμισης με τις αμερικανικές θέσεις, με αντάλλαγμα την αμερικανική προστασία. Ωστόσο, οι διπλωμάτες του ΝΑΤΟ θεωρούν απίθανο η Ουάσινγκτον να επιδιώκει κάτι ανάλογο με το αίτημα για το ΔΠΔ, δεδομένου ότι τέθηκε ως παράπλευρο ζήτημα σε μια ευρύτερη συζήτηση.
Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν η αμερικανική πίεση θα καμφθεί από την αντίσταση των ευρωπαίων συμμάχων ή αν θα οδηγήσει σε περαιτέρω απομόνωση του Δικαστηρίου. Σε κάθε περίπτωση, η υπόθεση αυτή αναδεικνύει το βάθος της ρήξης στις διατλαντικές σχέσεις και θέτει εν αμφιβόλω τη δέσμευση των ΗΠΑ στο διεθνές δίκαιο, σε μια συγκυρία που το «οικοδόμημα» της διεθνούς έννομης τάξης δοκιμάζεται όσο ποτέ άλλοτε.
