Στον παρατηρούμενο πολιτικό «οργασμό» με νέα κόμματα και παλιές αντιπαραθέσεις, η κοινωνική ατζέντα μοιάζει να απουσιάζει. Ειδικά οι νέοι και οι συνταξιούχοι μοιάζουν «αόρατοι». Τα νέα εγχειρήματα και τα παλαιά πάθη αντιπαρέρχονται τα βασικά οικονομικά και κοινωνικά ζητήματα, ενώ η συζήτηση εξαντλείται σε «χρώματα», «αρώματα» και φευγαλέο κοινό στα social media, χωρίς δεσμεύσεις με οικονομικό αποτύπωμα.
🔹 Μισθωτοί και συνταξιούχοι – Η εικόνα σταθερότητας:
- Αφορολόγητο όριο και φορολογική κλίμακα παραμένουν αναλλοίωτα εδώ και 17 χρόνια – καμία φοροελάφρυνση.
- Οι δραματικές περικοπές του νόμου Κατρούγκαλου (ν.4387/16) δεν συζητούνται από τα νέα κόμματα, και η κυβέρνηση παραμένει κωφή.
- Δεν υπάρχει κατώτατο όριο σύνταξης – το «κατώφλι» καταργήθηκε το 2015 (ΥΑ Χαϊκάλη 8/2015), αφήνοντας τους ηλικιωμένους χωρίς προστασία από τη φτώχεια.
- Το ΕΚΑΣ καταργήθηκε την περίοδο 2016-18 (το ελάμβαναν 360.000 χαμηλοσυνταξιούχοι) και δεν υπάρχει σταθερός μηχανισμός ενίσχυσης (μόνο το ΠΑΣΟΚ δεσμεύεται για επαναφορά).
Η ασφαλιστική «φτωχοποίηση» και η διπλή φορολογία
Η Ελλάδα οδεύει προς τα υψηλότερα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης στην Ευρώπη (άνω των 67 ετών για λιγότερα από 40 έτη ασφάλισης), με την αύξηση να αναμένεται μετά τις εκλογές, βάσει του προσδόκιμου ζωής. Οι ασφαλισμένοι πληρώνουν εισφορές υγείας από κάθε πηγή εισοδήματος (κύρια, επικουρική, σύνταξη χηρείας κ.ά.), με το ποσοστό να έχει αυξηθεί στο 6% (από 4% που ήταν μόνο για κύριες συντάξεις έως το 2015). Οι συνταξιούχοι με κύρια σύνταξη άνω των 1.468 ευρώ και επικουρική άνω των 300 ευρώ υφίστανται διπλή φορολογία (φορολογική κλίμακα + Εισφορά Αλληλεγγύης – ΕΑΣ), επιβαρυνόμενοι με φόρο άνω του 50% από το πρώτο ευρώ (μαζί με την εισφορά υγείας).
Οι αποφάσεις του ΣτΕ για τα αναδρομικά (περίοδος Ιούνιος 2015 – Μάιος 2016) δεν εφαρμόζονται, και τα ποσοστά των επικουρικών συντάξεων δεν διορθώθηκαν. Οι συντάξεις χηρείας περιορίζονται στο 35% των αποδοχών του θανόντος, ενώ η εθνική σύνταξη κόβεται σε περίπτωση συνταξιοδότησης εξ ιδίου δικαιώματος. Όταν η ρύθμιση εφαρμοστεί (με βάση πρόσφατη απόφαση ΣτΕ), η σύνταξη χηρείας θα μετατραπεί σε απλό επίδομα. Δεν παρέχεται δυνατότητα επιλογής ποια σύνταξη θα περικοπεί.
Οι αγρότες – Χειρότεροι και από ανασφάλιστους
Οι συντάξεις αγροτών (ειδικά της περιόδου 2019-20) είναι κατώτερες από τη σύνταξη ανασφάλιστου ηλικιωμένου (μικρότερες των 418 ευρώ μεικτά), παρά το ότι καταβλήθηκαν εισφορές για 30 ή περισσότερα χρόνια και η συνταξιοδότηση γίνεται στο 67ο έτος (όπως και των ανασφάλιστων). Οι αγρότες δεν λαμβάνουν ολόκληρη την εθνική σύνταξη, σε αντίθεση με όλους τους ασφαλισμένους του αστικού τομέα (ακόμα και ομογενείς).
Δεν υπάρχει επίδομα γάμου ή τέκνων (μέχρι το 24ο έτος), τιμωρώντας την τεκνοποίηση μετά το 38ο έτος σε μια περίοδο δημογραφικής κρίσης. Τα αντικίνητρα για συνέχιση εργασίας μετά το 40ό έτος ασφάλισης είναι ισχυρά: το ποσοστό αναπλήρωσης πέφτει στο 0,5% (από 2,55% για τα έτη 35-40). Οι ετήσιες αυξήσεις στις συντάξεις είναι κάτω από τον πληθωρισμό, με τον μηχανισμό υπολογισμού (μισός πληθωρισμός + μισή αύξηση ΑΕΠ) να μην αναπληρώνει το διαθέσιμο εισόδημα. Οι νέοι, τέλος, δεν έχουν καμία στεγαστική συνδρομή, ενώ το κράτος εξακολουθεί να καθορίζει τον βασικό μισθό με υπουργική απόφαση.
Η συζήτηση για τα επιμέρους αυτά ζητήματα απουσιάζει από την πολιτική ατζέντα, ενώ η κοινωνία καλείται να παρακολουθεί ένα σκηνικό που μοιάζει να αγνοεί τα πραγματικά προβλήματα.
Οι αγωνίες των πλέον ευάλωτων – νέων και συνταξιούχων – δεν φαίνεται να χωρούν στο νέο, φευγαλέο πολιτικό σκηνικό, όπου η εικόνα συχνά υπερισχύει της ουσίας.
