Πριν από περίπου έναν χρόνο, η κυβέρνηση επιχειρούσε να κλείσει κάθε συζήτηση γύρω από την αμφισβήτηση της χρηματοδότησης του Προαστιακού Δυτικής Αττικής από το Ταμείο Ανάκαμψης. Ο τότε αναπληρωτής υπουργός Μεταφορών, Κωνσταντίνος Κυρανάκης, διαβεβαίωνε με κατηγορηματικό τρόπο από το βήμα της Βουλής ότι το έργο «δεν απεντάσσεται». Σήμερα, η πραγματικότητα είναι διαφορετική.

Η κυβέρνηση παραδέχεται πλέον ότι το έργο έχει απενταχθεί από το Ταμείο, με τα υπουργεία Οικονομικών και Μεταφορών να διαβεβαιώνουν με κοινή ανακοίνωση ότι ο Προαστιακός Δυτικής Αττικής θα ολοκληρωθεί με χρηματοδότηση από εθνικούς πόρους. Ο λογαριασμός, δηλαδή, θα φτάσει τελικά στους Έλληνες φορολογούμενους.

«Κανονικές αλλαγές» που κατέληξαν σε αφαίρεση από το «Ελλάδα 2.0»

Η κυβέρνηση επιμένει ότι δεν πρόκειται για εγκατάλειψη του έργου, αλλά για αλλαγή της πηγής χρηματοδότησης. Ωστόσο, είναι αδιαμφισβήτητο ότι ένα από τα μεγαλύτερα σιδηροδρομικά έργα της Αττικής έχασε το «τρένο» του Ταμείου Ανάκαμψης, ακριβώς επειδή δεν κατέστη εφικτό να τηρηθούν τα προβλεπόμενα χρονοδιαγράμματα.

«Το έργο δυτικού προαστιακού δεν απεντάσσεται… Σας λέω, λοιπόν, ότι το έργο προαστιακού δεν απεντάσσεται. Ζητήστε συγγνώμη για την αναστάτωση»

Η εικόνα αυτή ανατράπηκε ουσιαστικά όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσιοποίησε την τελευταία αναθεώρηση του ελληνικού σχεδίου ανάκαμψης. Στο σχετικό έγγραφο αναφέρεται ρητά ότι η Ελλάδα ζήτησε την αφαίρεση του συγκεκριμένου μέτρου, εξηγώντας πως, λόγω απρόβλεπτων τεχνικών δυσκολιών, δεν είναι πλέον εφικτή η ολοκλήρωσή του εντός των χρονικών ορίων του Ταμείου.

Ένα έργο στη μέση του δρόμου – Οι καθυστερήσεις και το κόστος

Η σύμβαση του έργου είχε υπογραφεί στις 21 Δεκεμβρίου 2023 με ορίζοντα ολοκλήρωσης τους 28 μήνες, δηλαδή έως τις 20 Απριλίου 2026. Η προθεσμία μετατέθηκε στη συνέχεια έως τις 30 Ιουνίου 2026, ωστόσο το έργο ακόμα και σήμερα βρίσκεται περίπου στα μισά. Ο συνολικός προϋπολογισμός του, ύστερα και από τις τελευταίες τροποποιήσεις, ανέρχεται σε σχεδόν 132 εκατομμύρια ευρώ.

Η νέα γραμμή θα είναι μήκους 34,5 χιλιομέτρων από τα Άνω Λιόσια μέχρι τον ΣΣ Μεγάρων και θα περιλαμβάνει επτά σταθμούς: ΕΛΠΕ Ασπροπύργου, Ασπρόπυργος, Βαμβακιάς, Ελευσίνα, ΕΛΠΕ Ελευσίνας, Λουτρόπυργος και Νέα Πέραμος. Ωστόσο, οι εργασίες παραμένουν «παγωμένες» σε πολλά σημεία.

«Το χρονοδιάγραμμα του έργου έχει πλέον εκτροχιαστεί πλήρως, χωρίς να μπορεί να υπολογιστεί ακριβώς το πότε θα ολοκληρωθεί»

Παρά το γεγονός ότι τον τελευταίο καιρό φαίνεται να έχει βρεθεί ένας κοινός βηματισμός με τον δήμο Ασπροπύργου, δεν έχει συμβεί το ίδιο με τα Ελληνικά Πετρέλαια (ΕΛΠΕ). Σύμφωνα με πληροφορίες, η εταιρεία δεν έχει συμφωνήσει σε αλλαγή στη χάραξη ή σε πρόσθετα μέτρα προστασίας που ζητά ο δήμος, προκειμένου να «ξαναζωντανέψουν» τα εργοτάξια.

Αποζημιώσεις και νέες απαιτήσεις – Ο λογαριασμός φουσκώνει

Εκτός από την αλλαγή στην πηγή της χρηματοδότησης, οι μεγάλες καθυστερήσεις αναμένεται να μεταφραστούν και σε σημαντικές αποζημιώσεις για τον ανάδοχο. Με πρόσφατη απόφαση του υπουργείου Υποδομών αναγνωρίζεται ότι υπήρξαν λόγοι υπερημερίας του κυρίου του έργου, οι οποίοι προκάλεσαν οικονομική ζημία στην ανάδοχο εταιρεία ΜΕΤΚΑ του ομίλου Metlen.

Η σχετική απόφαση δεν καθόριζε ακόμη το ύψος της αποζημίωσης, όμως ουσιαστικά άνοιγε τον δρόμο για οικονομικές αξιώσεις. Είχε προηγηθεί αίτημα της αναδόχου για αποζημίωση ύψους περίπου 1,38 εκατομμυρίων ευρώ για χρονικό διάστημα τεσσάρων μηνών, επικαλούμενη ότι δεν μπορούσε να αναπτύξει κανονικά τα εργοτάξιά της εξαιτίας προβλημάτων για τα οποία δεν έφερε ευθύνη.

Οι μεγάλες εκκρεμότητες – Δήμοι, ΕΛΠΕ και ΣτΕ

Το έργο έχει βρεθεί αντιμέτωπο με ένα σύνολο προβλημάτων. Καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισε η προσφυγή του Δήμου Ασπροπύργου στο Συμβούλιο της Επικρατείας, με τη δημοτική αρχή να ζητά την υπογειοποίηση της γραμμής, υποστηρίζοντας ότι η επιφανειακή διέλευση θα επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την ήδη δύσκολη κυκλοφορία της πόλης.

Παράλληλα, σοβαρές καθυστερήσεις προέκυψαν από τις απαλλοτριώσεις, γεγονός που οδήγησε στην ανάγκη αλλαγών στη χάραξη, μολονότι το έργο βρισκόταν «εν κινήσει». Η ανάδοχος είχε επισημάνει ότι δεν είχε παραδοθεί εγκαίρως η μελέτη του έργου νέων αγωγών των Ελληνικών Πετρελαίων, η οποία ήταν απαραίτητη προκειμένου να συντονιστούν οι δύο εργολαβίες.

Στις δυσκολίες προστέθηκαν ακόμη οι αρχαιολογικές εργασίες, οι μετακινήσεις δικτύων του ΔΕΔΔΗΕ, αλλά και οι αγωγοί πετρελαιοειδών που τροφοδοτούν τόσο το αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος» όσο και τις αεροπορικές βάσεις της Ελευσίνας και της Τανάγρας. Το χρονοδιάγραμμα έχει πλέον εκτροχιαστεί πλήρως και το τελικό κόστος παραμένει αβέβαιο.