Κλιματική αλλαγή Ευρώπη οικονομία 2026: Οι καύσωνες κοστίζουν εκατοντάδες δισ. ευρώ

Η κλιματική αλλαγή, η Ευρώπη και η οικονομία της το 2026 βρίσκονται πλέον σε μια επικίνδυνη τροχιά. Οι φετινοί καύσωνες, που σπάνε το ένα ρεκόρ μετά το άλλο, και η συνακόλουθη ξηρασία δεν αποτελούν πλέον απλώς ένα περιβαλλοντικό πρόβλημα. Το καλοκαίρι του 2026 ανάγκασε οικονομολόγους, επιχειρήσεις και κυβερνήσεις να αναγνωρίσουν ότι η κλιματική αλλαγή έχει ήδη κολοσσιαίο οικονομικό αποτύπωμα. Το συνολικό πλήγμα στην ευρωπαϊκή οικονομία από τις ακραίες θερμοκρασίες, τις πυρκαγιές και την ξηρασία αποτιμάται ήδη σε εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ, με τις εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για επιδείνωση τα επόμενα χρόνια.

«Αυτό που καθιστά το 2026 ιδιαίτερα ανησυχητικό από οικονομικής άποψης είναι ότι καταγράφονται πολλαπλά επεισόδια ακραίων φαινομένων», δήλωσε στο Reuters η οικονομολόγος του Πανεπιστημίου του Μάνχαϊμ, Σεχρίς Ουσμάν. «Πάρτε για παράδειγμα τους καύσωνες, τις ξηρασίες, τις πυρκαγιές… Αυτά τα φαινόμενα εκδηλώνονται ταυτόχρονα και κυρίως στις ίδιες περιοχές, με αποτέλεσμα οι επιπτώσεις τους να σωρεύονται».

Ρεκόρ ζημιών από τη ζέστη

Οι θερμοκρασίες έσπασαν ρεκόρ τον Ιούνιο και τον Ιούλιο. Οι συνέπειες για την κλιματική αλλαγή και την οικονομία της Ευρώπης είναι ήδη ορατές σε πολλούς τομείς:

• Μεταφορές: Η κυκλοφορία στον Ρήνο και τον Δούναβη, δύο βασικές αρτηρίες μεταφοράς εμπορευμάτων, έχει περιοριστεί σοβαρά εξαιτίας της χαμηλής στάθμης των υδάτων. Η ING εκτιμά ότι η διακοπή της κυκλοφορίας στον Ρήνο και μόνο θα μειώσει κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες το ΑΕΠ της Γερμανίας μέσα στο 2026.
• Ενέργεια: Περισσότεροι από έξι πυρηνικοί αντιδραστήρες σε Ρουμανία και Ουγγαρία έχουν αναστείλει ή περιορίσει τη λειτουργία τους λόγω προβλημάτων ψύξης. Η ουγγρική MBH Bank υπολογίζει ότι κάθε εβδομάδα εκτός λειτουργίας του μεγαλύτερου πυρηνικού σταθμού της χώρας κοστίζει περίπου 0,1 ποσοστιαία μονάδα του ΑΕΠ.
• Γεωργία: Οι εκτιμήσεις για τη γεωργική παραγωγή έχουν αναθεωρηθεί προς τα κάτω. Καλλιέργειες όπως το καλαμπόκι και ο ηλίανθος κατέγραφαν ήδη τον Ιούλιο απώλειες της τάξης του 6%-7%.
• Ανθρώπινη υγεία και παραγωγικότητα: Η ακραία ζέστη μειώνει την παραγωγικότητα και έχει ήδη στοιχίσει τη ζωή σε δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους, με τη Γερμανία μόνο να αναφέρει περισσότερους από 10.000 θανάτους που συνδέονται με τις υψηλές θερμοκρασίες.

Η γερμανική ασφαλιστική Allianz εκτιμά ότι μόνο ο καύσωνας δύο εβδομάδων του Ιουνίου θα αφαιρέσει 0,3 ποσοστιαίες μονάδες από το ευρωπαϊκό ΑΕΠ, ενώ η κλιματική αλλαγή και η οικονομία της Ευρώπης θα μπορούσαν να χάσουν έως 5% με 7% της ανάπτυξης έως το 2030 στις περισσότερο εκτεθειμένες οικονομίες, όπως η Ισπανία, η Γαλλία και η Ιταλία.

«Ο συνολικός λογαριασμός για φέτος θα είναι πολύ μεγαλύτερος», δήλωσε ο οικονομολόγος της Allianz, Χάζεμ Κριτσέν. «Ο συγκεκριμένος υπολογισμός δεν περιλαμβάνει τις πυρκαγιές, τις ξηρασίες, τις διάφορες πλημμύρες ή το αναμενόμενο Ελ Νίνιο».

Μεγαλύτερο το πλήγμα στη Νότια Ευρώπη

Η Νότια Ευρώπη ενδέχεται να δεχθεί το μεγαλύτερο πλήγμα, καθώς εκεί καταγράφονται οι μεγαλύτερες αυξήσεις της θερμοκρασίας, με συνέπειες στα τουριστικά έσοδα, στις γεωργικές αποδόσεις αλλά και στις μεταναστευτικές ροές.

«Μπορείτε να φανταστείτε τουρίστες να περπατούν στη νότια Ιταλία ή την Ισπανία με 45 βαθμούς; Εγώ όχι. Πιστεύω λοιπόν ότι η φύση του τουρισμού θα αλλάξει», δήλωσε ο οικονομολόγος της ING, Κάρστεν Μπρζέσκι. Όπως εκτιμά, οι χώρες του ευρωπαϊκού Νότου μπορεί να προσελκύουν περισσότερους επισκέπτες καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, όμως η καλοκαιρινή αιχμή θα περιοριστεί, καθώς ολοένα περισσότεροι ταξιδιώτες θα στρέφονται προς τον Βορρά.

Ο ευρωπαϊκός Νότος αναμένεται επίσης να υποστεί μεγαλύτερες αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων λόγω των ακραίων καιρικών συνθηκών. Ο ερευνητής στο Barcelona Supercomputing Center, Μαξιμίλιαν Κοτς, εκτιμά ότι η ακραία ζέστη του 2022 αύξησε τον πληθωρισμό στην Ευρωζώνη κατά 0,34 ποσοστιαίες μονάδες μέσω των υψηλότερων τιμών των τροφίμων, με τις χώρες του Νότου να υφίστανται δυσανάλογα μεγάλο πλήγμα.

Πίεση στους προϋπολογισμούς και την ΕΚΤ

«Οι δημοσιονομικές συνέπειες πλήττουν περισσότερο τις οικονομίες που έχουν και τη μικρότερη δυνατότητα να τις απορροφήσουν», ανέφερε η Allianz σε ερευνητικό της σημείωμα. Η μείωση των ετήσιων φορολογικών εσόδων λόγω της απώλειας οικονομικής παραγωγής θα μπορούσε να φθάσει στο 1,8% στη Γαλλία και στο 1,3% στην Ιταλία και την Ισπανία.

Το δίλημμα αυτό θα μπορούσε να φέρει εκ νέου στο προσκήνιο την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), η οποία την προηγούμενη δεκαετία αγόρασε κρατικά ομόλογα αξίας τρισεκατομμυρίων ευρώ. «Με έναν τόσο μακρύ κατάλογο αναγκών χρηματοδότησης, η τάση θα είναι προς υψηλότερο δημόσιο χρέος», δήλωσε ο Μπρζέσκι της ING. «Αυτό με τη σειρά του θα σημαίνει πίεση προς την ΕΚΤ να παρέμβει και να προχωρήσει σε νέα ποσοτική χαλάρωση, εάν υπάρξει ξαφνικό κύμα πωλήσεων στις αγορές ομολόγων».

Διαβάστε περισσότερα για τις διεθνείς οικονομικές εξελίξεις.

Πηγές: Reuters, Allianz, ING, University of Mannheim, Barcelona Supercomputing Center