Από το 1,65 εκατομμύριο στα 419 χιλιάδες στρέμματα δάσους – Η βίαιη συρρίκνωση των δασικών εκτάσεων της Αττικής μέσα σε τρεις δεκαετίες δεν είναι απλώς ένα νούμερο. Είναι η αποτύπωση μιας πολιτικής, κλιματικής και κοινωνικής αποτυχίας που δεν χωρά σε μία μόνο ερμηνεία
Δημήτρης Γιαλουράκης | 2 Αυγούστου 2026 ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ
Η Αττική αιμορραγεί. Όχι μόνο από τις φλόγες που βλέπουμε στις οθόνες μας τις τελευταίες ημέρες, αλλά από μια σιωπηλή, διαρκή εξαφάνιση του πράσινου πνεύμονά της. Οι αριθμοί που έρχονται στο φως είναι συγκλονιστικοί και θέτουν ένα ερώτημα που δεν μπορεί να απαντηθεί με την εύκολη δικαιολογία της «κλιματικής αλλαγής».
Η ιστορία των δασών της Αττικής τις τελευταίες δεκαετίες είναι μια ιστορία απώλειας. Σύμφωνα με την Εθνική Απογραφή Δασών του 1992, η έκταση των δασών στην Αττική ξεπερνούσε το 1,65 εκατομμύρια στρέμματα. Μια τεράστια, ζωντανή έκταση που ανέπνεε μαζί με την πόλη. Σήμερα, η εικόνα είναι ριζικά διαφορετική. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία του Meteo.gr, η επιφάνεια των δασικών εκτάσεων έχει συρρικνωθεί δραματικά, με εκτιμήσεις να την τοποθετούν πλέον γύρω στα 419 χιλιάδες στρέμματα.
Το αριθμητικό μέγεθος της καταστροφής
Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Από το 2017 έως και το 2025, 13 μεγάλες πυρκαγιές έχουν μετατρέψει σε στάχτη πάνω από 700.000 στρέμματα στην Αττική. Αυτό σημαίνει ότι μέσα σε μόλις εννέα χρόνια, έχει καεί το 28% της συνολικής επιφάνειας της Περιφέρειας Αττικής.
Όμως, το πιο ανησυχητικό νούμερο αφορά τις ίδιες τις δασικές εκτάσεις. Από τα 1.230.000 στρέμματα δάσους που διέθετε η Αττική, έχουν καεί 465.000 στρέμματα. Το ποσοστό είναι συντριπτικό: το 38% του δασικού πλούτου της Αττικής έχει εξαφανιστεί μέσα σε λιγότερο από μια δεκαετία.
Αναλύοντας την πορεία των καμένων εκτάσεων ανά έτος, η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ξεκάθαρη. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Υπηρεσίας Copernicus και του meteo.gr, η εικόνα των καμένων εκτάσεων ανά έτος έχει ως εξής:
- 2017: 30.000 στρέμματα
- 2018: 68.800 στρέμματα
- 2021: 253.700 στρέμματα
- 2022: 32.600 στρέμματα
- 2024: >85.000 στρέμματα
- 2025: 27.000 στρέμματα (εκτίμηση)
- 2026 (ως 2 Αυγούστου): >80.000 στρέμματα (προκαταρκτική εκτίμηση)
«102 χιλιάδες στρέμματα καμένων ετησίως – Αυτός είναι ο μέσος όρος της τελευταίας επταετίας για την Αττική»
«Η συνολική καμένη έκταση στην Αττική από το 2017 έως το 2025 αγγίζει τα 700.000 στρέμματα, με το 38% των δασών να έχει καταστραφεί» – Meteo.gr / Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών
Πέρα από την κλιματική αλλαγή – Οι άλλοι παράγοντες
Η κλιματική αλλαγή είναι μια πραγματικότητα. Η άνοδος των θερμοκρασιών και η παρατεταμένη ξηρασία δημιουργούν ένα εκρηκτικό κοκτέιλ για τις πυρκαγιές. Ωστόσο, η αφήγηση που θέλει την κλιματική αλλαγή ως τον μοναδικό ένοχο είναι όχι μόνο ελλιπής, αλλά και επικίνδυνα παραπλανητική.
Αρκεί να δούμε τα στοιχεία. Το 2012, η ζέστη ήταν παρατεταμένη, με την ξηρασία να φτάνει τις 100 με 120 ημέρες. Το 2013, το μελτέμι φυσούσε για 130+ ημέρες χωρίς βροχή. Το 2016, η ξηρασία ξεπέρασε και πάλι τις 100 ημέρες. Και όμως, οι καμένες εκτάσεις εκείνων των ετών ήταν πολύ μικρότερες σε σύγκριση με την καταστροφή του 2021 και του 2023.
Τι άλλαξε, λοιπόν; Η απάντηση είναι πολυπαραγοντική και περιλαμβάνει:
- Λανθασμένο σχεδιασμό: Οι κυβερνήσεις, ιδιαίτερα τη διετία 2021-2023, απέτυχαν να προετοιμάσουν τον κρατικό μηχανισμό για την αντιμετώπιση των πυρκαγιών, παρά τις αλλεπάλληλες προειδοποιήσεις από περιβαλλοντικές οργανώσεις και επιστήμονες.
- Το πρόγραμμα «Αντινέρο»: Η σαρωτική αφαίρεση του υπορόφου στα πευκοδάση, αντί για στοχευμένο κούρεμα, δημιούργησε ένα εκρηκτικό μείγμα ξερών κουκουναριών και βελονών, που λειτουργούν ως τέλειο προσάναμμα. Οι παρατημένες μάζες κομμένης φυτικής ύλης έγιναν φυσικά προσανάμματα.
- Το απαρχαιωμένο δίκτυο της ΔΕΗ: Οι σπινθήρες από παλιούς αγωγούς σε συνθήκες ισχυρών ανέμων αποτελούν μια διαχρονική και υποτιμημένη αιτία πυρκαγιών.
- Ανθρώπινη αμέλεια και εμπρησμοί: Ένας σημαντικός αριθμός πυρκαγιών προκαλείται είτε από αμέλεια είτε από πρόθεση, με τις αρχές να καταγράφουν εκατοντάδες συλλήψεις κάθε χρόνο.
Το «ποιημα» της αντιμετώπισης και το κόστος του
Το μοντέλο αντιμετώπισης που έχει υιοθετηθεί τα τελευταία χρόνια μπορεί να συνοψιστεί σε μια φράση: «Στέλνουμε 112, εκκενώνουμε τα σπίτια, δεν καίγεται κανείς άνθρωπος και όλα καλά». Είναι μια λογική που, ενώ σώζει ανθρώπινες ζωές, αφήνει πίσω της μια έρημο.
Αυτή η τακτική έχει μετατραπεί σε ένα αφήγημα επιτυχίας, όταν στην πραγματικότητα, η αποτυχία είναι ορατή: δάση που εξαφανίζονται, χλωρίδα και πανίδα που αφανίζονται, περιουσίες που γίνονται στάχτη. Το τίμημα της «μη απώλειας ανθρώπινης ζωής» είναι η συστηματική καταστροφή του φυσικού μας περιβάλλοντος.
Η Αττική βρίσκεται σε τροχιά πλήρους αποδάσωσης. Με τον μέσο όρο των καμένων εκτάσεων να αγγίζει τις 102.000 στρέμματα ετησίως την τελευταία επταετία, το ερώτημα δεν είναι αν θα χαθεί ο πράσινος πνεύμονας, αλλά πότε. Η κλιματική αλλαγή επιταχύνει τη διαδικασία, αλλά η ρίζα του προβλήματος βρίσκεται στην ανθρώπινη αδιαφορία, την πολιτική ανικανότητα και την έλλειψη μακροπρόθεσμου σχεδιασμού.
Η ελπίδα ότι κάτι θα αλλάξει «από τον Σεπτέμβριο» είναι μια επικίνδυνη αυταπάτη. Όπως έχει αποδειχθεί ξανά και ξανά, η αλλαγή δεν έρχεται με ευχολόγια και επικοινωνιακά τρικ. Απαιτείται μια ριζική αναθεώρηση του τρόπου με τον οποίο προσεγγίζουμε την πρόληψη, την κατάσβεση και, κυρίως, τη σχέση μας με το φυσικό περιβάλλον.
