Με το βλέμμα στραμμένο στην στρατηγική αυτονομία, η χώρα ανοίγει έναν νέο κύκλο στην αμυντική της βιομηχανία. Το «Project Trident» φέρνει 1,35 δισ. ευρώ και 10.000 θέσεις εργασίας, τα ναυπηγεία διεκδικούν φρεγάτες και υποβρύχια, ενώ το ΕΛΚΑΚ δοκιμάζει το πρώτο ελληνικό AUV με τεχνητή νοημοσύνη. Το δίλημμα παραμένει: θα αρκεστεί η χώρα στη συναρμολόγηση ή θα χτίσει πραγματική τεχνογνωσία;
Δημήτρης Γιαλουράκης | 16.09.2026 | Άμυνα
Για δεκαετίες, η Ελλάδα αγόραζε «έτοιμα» τα οπλικά της συστήματα, πληρώνοντας δισεκατομμύρια στο εξωτερικό, ενώ η γνώση, η τεχνολογία και οι θέσεις εργασίας έμεναν σε άλλες χώρες. Το 2026, ωστόσο, τα δεδομένα αρχίζουν να αλλάζουν. Η χώρα επενδύει πλέον στην εγχώρια αμυντική βιομηχανία ως πυλώνα στρατηγικής αυτονομίας, με τα ναυπηγεία να βρίσκονται στο επίκεντρο μιας φιλόδοξης προσπάθειας αναγέννησης.
Το «Project Trident» και οι τρεις φάσεις του
Η σημαντικότερη εξέλιξη είναι το «Project Trident», μια στρατηγική τριμερής συμμαχία μεταξύ Ελλάδας, Ηνωμένων Πολιτειών και Νότιας Κορέας, με προϋπολογισμό 1,35 δισεκατομμύρια ευρώ. Το σχέδιο, που επισφραγίστηκε με την υπογραφή μνημονίου συνεργασίας μεταξύ της ελληνικής ONEX Shipyards & Technologies και του νοτιοκορεατικού κολοσσού Hanwha Ocean στην πρεσβευτική κατοικία των ΗΠΑ στην Αθήνα, φιλοδοξεί να μετατρέψει τα ναυπηγεία της Ελευσίνας και της Σύρου σε κεντρικό βιομηχανικό και αμυντικό κόμβο για την Ανατολική Μεσόγειο, τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και τη Μαύρη Θάλασσα.
Η υλοποίηση θα γίνει σταδιακά σε τρεις φάσεις. Η πρώτη, ύψους 150 εκατομμυρίων ευρώ, εστιάζει στην ενίσχυση των δυνατοτήτων συντήρησης και επισκευής (MRO) με νέες δεξαμενές μεγάλης κλίμακας. Η δεύτερη, ύψους 200 εκατομμυρίων ευρώ, περιλαμβάνει την αναβάθμιση των λιμενικών υποδομών και τη δημιουργία σύγχρονων εγκαταστάσεων logistics. Η τρίτη, και μεγαλύτερη, φάση, ύψους 1 δισεκατομμυρίου ευρώ, προβλέπει την εγκατάσταση προηγμένου βιομηχανικού εξοπλισμού και αυτοματοποιημένων γραμμών παραγωγής που θα μπορούν να υποστηρίξουν ακόμη και προγράμματα ναυπήγησης υποβρυχίων.
Το στοίχημα του «εθνικού πλοίου» και του υποβρυχίου
Ο μεγάλος στόχος είναι το «Εθνικό Πολεμικό Πλοίο», ένα πρόγραμμα που βρίσκεται σε φάση σχεδιασμού και θα μπορούσε να αποτελέσει τον καταλύτη για την αναγέννηση της ελληνικής ναυπηγικής βιομηχανίας. Η φιλοδοξία είναι η εγχώρια συνεισφορά να φτάσει έως και το 70% της αξίας των πλωτών μέσων, εκ των οποίων το 35% θα προέρχεται από άλλες ελληνικές εταιρείες-υπεργολάβους. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η εγχώρια παραγωγή μπορεί να οδηγήσει σε εξοικονόμηση πόρων έως και 15% για το Πολεμικό Ναυτικό, καθώς οι ελληνικές χρεώσεις είναι έως και 60% φθηνότερες σε σχέση με αντίστοιχες δραστηριότητες του εξωτερικού.
Η πιο φιλόδοξη πρόταση, ωστόσο, αφορά την κατασκευή του πρώτου ελληνικού υποβρυχίου. Ο Πάνος Ξενοκώστας έχει δηλώσει ότι, εφόσον ληφθεί η σχετική απόφαση, το πρώτο σκάφος θα μπορούσε να παραδοθεί στο Πολεμικό Ναυτικό σε ορίζοντα οκτώ ετών. Το εγχείρημα θα βασιζόταν σε ελληνική βιομηχανική συμμετοχή, κορεατική ναυπηγική τεχνογνωσία και αμερικανικά συστήματα – ένα μοντέλο που συνδυάζει την εγχώρια παραγωγή με τη διεθνή τεχνολογία.
Η «Ατζέντα 2030» και το όριο του 25%
Στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας, ο Νίκος Δένδιας έχει θέσει ως κεντρικό στόχο την αύξηση της συμμετοχής της εγχώριας βιομηχανίας στα εξοπλιστικά προγράμματα. Σήμερα, το ποσοστό εγχώριας συμμετοχής έχει θεσμοθετηθεί στο 25% και εφαρμόζεται σε όλα τα προγράμματα. Από το συνολικό πακέτο των 30 δισεκατομμυρίων ευρώ της «Ατζέντας 2030», ο κ. Δένδιας εκτιμά ότι πάνω από 6 δισεκατομμύρια ευρώ θα απορροφηθούν από την εγχώρια βιομηχανία, ενώ ο ίδιος εμφανίζεται ακόμη πιο αισιόδοξος, προσεγγίζοντας το 30% με 33% της συνολικής δαπάνης.
Ο υπουργός Άμυνας έχει επίσης τονίσει την ανάγκη στροφής προς τις «έξυπνες» πλατφόρμες, αντί για τις παραδοσιακές μεγάλες πλατφόρμες. «Δεν πιστεύω στο μέλλον από τις πολύ μεγάλες πλατφόρμες, αλλά στο μέλλον από τις “έξυπνες” πλατφόρμες», έχει δηλώσει, προσθέτοντας ότι μέχρι η χώρα να φτάσει σε πλήρη τεχνολογική αυτονομία, «πρέπει να δανειστούμε τεχνολογία και know-how».
Το πρώτο ελληνικό AUV με τεχνητή νοημοσύνη
Η καινοτομία αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία. Το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ) έχει προχωρήσει σε δοκιμές του AETHORAX AUV, του πρώτου ελληνικού αυτόνομου υποβρύχιου οχήματος με τεχνητή νοημοσύνη. Το σύστημα διαθέτει 100% ελληνική πνευματική ιδιοκτησία – ο σχεδιασμός, το λογισμικό, το firmware και η υποδομή της τεχνητής νοημοσύνης ανήκουν εξ ολοκλήρου στην κατασκευάστρια εταιρεία. Οι δοκιμές πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο της τακτικής άσκησης «Δούρειος Ίππος-26», οδηγώντας το σύστημα στο επίπεδο τεχνολογικής ωριμότητας TRL 7, που σημαίνει ότι ένα λειτουργικό πρωτότυπο έχει αποδείξει τις δυνατότητές του σε πραγματικό επιχειρησιακό περιβάλλον.
Η εγχώρια ανάπτυξη παρέχει τη δυνατότητα ταχείας τροποποίησης του οχήματος ανάλογα με τις επιχειρησιακές ανάγκες των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων σε διαφορετικά περιβάλλοντα, όπως το Αιγαίο, η Ανατολική Μεσόγειος ή η προστασία κρίσιμων υποθαλάσσιων καλωδίων και αγωγών.
Εξαγωγές, οικονομία και γεωπολιτικός αντίκτυπος
Η ελληνική αμυντική βιομηχανία δεν είναι μόνο εγχώρια υπόθεση. Το 80% του τζίρου της προέρχεται από εξαγωγές, γεγονός που την καθιστά έναν από τους πιο εξωστρεφείς κλάδους της ελληνικής οικονομίας. Η συμμετοχή ελληνικών εταιρειών σε διεθνείς εκθέσεις, όπως η Eurosatory στο Παρίσι και η DEFEA στην Αθήνα, έχει ενισχύσει τη διεθνή παρουσία τους και έχει ανοίξει νέες αγορές.
Η επένδυση σε ελληνικά οπλικά συστήματα λειτουργεί, άλλωστε, ως ατμομηχανή για την οικονομία. Δημιουργεί χιλιάδες εξειδικευμένες θέσεις εργασίας, επιστρέφει τα χρήματα του φορολογουμένου στην εγχώρια παραγωγή και μειώνει την εξάρτηση από ξένους προμηθευτές και γεωπολιτικά παιχνίδια. Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν, μόνο για κάθε παραγγελία ύψους 1 δισεκατομμυρίου ευρώ του Πολεμικού Ναυτικού προς τα ναυπηγεία της ONEX, οι επιστροφές στην ελληνική οικονομία θα φτάνουν τα 5 δισεκατομμύρια ευρώ, συνεπάγονται αύξηση του ΑΕΠ κατά περίπου 2%.
Το δίλημμα της επόμενης μέρας
Το 2026 φαίνεται να είναι το έτος-ορόσημο για την ελληνική αμυντική βιομηχανία. Τα ναυπηγεία Ελευσίνας και Σκαραμαγκά διεκδικούν το «Εθνικό Πολεμικό Πλοίο», η ONEX προτείνει την κατασκευή του πρώτου ελληνικού υποβρυχίου και το υπουργείο Άμυνας σχεδιάζει μια δεκαετία εξοπλιστικών δαπανών ύψους 30 δισεκατομμυρίων ευρώ. Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: θα αρκεστεί η χώρα στη «βιτρίνα» της εγχώριας συμμετοχής, ή θα τολμήσει να χτίσει πραγματική στρατηγική αυτονομία;
Η απάντηση δεν είναι τεχνική. Είναι πολιτική. Και θα κριθεί από το αν η Ελλάδα θα επιλέξει να επενδύσει στη γνώση, στην τεχνολογία και στην παραγωγή, ή θα συνεχίσει να αγοράζει «έτοιμες λύσεις» από το εξωτερικό, πληρώνοντας το τίμημα της εξάρτησης.
