Ο Αύγουστος ξεκίνησε με έναν απροσδόκητο «θόρυβο» στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Η μέση τιμή της χονδρεμπορικής αγοράς εκτοξεύθηκε πάνω από τα 155 ευρώ ανά μεγαβατώρα, σημειώνοντας άνοδο που προσεγγίζει το 60% μέσα σε μόλις λίγες ημέρες. Πρόκειται για μια κίνηση που θυμίζει τις πιο ασταθείς περιόδους της ενεργειακής κρίσης των προηγούμενων ετών, με τους αναλυτές να προειδοποιούν ότι το φαινόμενο δεν είναι παροδικό.

Η άνοδος αυτή δεν είναι τυχαία. Είναι το αποτέλεσμα μιας σειράς παραγόντων που συνέπεσαν ταυτόχρονα: η απότομη πτώση της αιολικής παραγωγής στην Ελλάδα, η οποία άφησε κενό στην ηλεκτροπαραγωγή, και η βαθιά κρίση ξηρασίας στον Δούναβη, που έχει θέσει σε κίνδυνο τη λειτουργία πυρηνικών σταθμών στην Ουγγαρία και τη Ρουμανία, περιορίζοντας την ηλεκτροπαραγωγή σε όλη τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Άλμα 60% στη χονδρεμπορική – Όταν η αιολική παραγωγή “κόβει”

Η ελληνική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη στις διακυμάνσεις της παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές. Τις τελευταίες ημέρες, η αιολική παραγωγή υποχώρησε σημαντικά, αναγκάζοντας το σύστημα να καλύψει το κενό με ακριβότερες μονάδες παραγωγής, κυρίως φυσικού αερίου. Το αποτέλεσμα ήταν η απότομη άνοδος της τιμής στην Αγορά Επόμενης Ημέρας.

Η πρεμιέρα του Αυγούστου βρήκε τη μέση τιμή στα 92 ευρώ/MWh – ένα ήδη υψηλό επίπεδο για ημέρα χαμηλής ζήτησης. Την Κυριακή ανέβηκε στα 97,7 ευρώ/MWh, και από τη Δευτέρα ακολούθησε ένα ισχυρό ανοδικό ξέσπασμα, με την τιμή να διατηρείται πάνω από τα 155 ευρώ/MWh για δεύτερη συνεχόμενη ημέρα[reference:0].

Η πτώση της αιολικής παραγωγής, σε συνδυασμό με τις υψηλές θερμοκρασίες που αυξάνουν τη ζήτηση για κλιματισμό, δημιούργησαν ένα «τέλειο σκηνικό» για την άνοδο των τιμών, φέρνοντας την αγορά σε συνθήκες έντονης μεταβλητότητας.

«Μέσα σε μόλις δύο ημέρες, από την Κυριακή έως σήμερα, η άνοδος προσεγγίζει σωρευτικά το 60%, επαναφέροντας την αγορά σε συνθήκες έντονης μεταβλητότητας»

Η ξηρασία του Δούναβη “σβήνει” πυρηνικούς σταθμούς

Παράλληλα με τα εγχώρια προβλήματα, η ελληνική αγορά δέχεται ισχυρές πιέσεις και από το εξωτερικό. Η ιστορική ξηρασία στον Δούναβη έχει φέρει σε οριακό σημείο τη λειτουργία των πυρηνικών σταθμών της Ουγγαρίας και της Ρουμανίας, που τροφοδοτούν το περιφερειακό ηλεκτρικό σύστημα[reference:1].

Στην Ουγγαρία, ο πυρηνικός σταθμός του Πάκς, που καλύπτει περίπου το 40% της ηλεκτροπαραγωγής της χώρας, έχει υποχρεωθεί να περιορίσει την παραγωγή του σε λιγότερο από το 50% της δυναμικότητάς του, λόγω έλλειψης επαρκούς νερού για την ψύξη των αντιδραστήρων[reference:2][reference:3]. Η ουγγρική κυβέρνηση έχει ήδη απευθύνει έκκληση για περιορισμό της κατανάλωσης, ενώ εξετάζει το ενδεχόμενο πλήρους διακοπής λειτουργίας του σταθμού, κάτι που θα ήταν η πρώτη φορά στα 44 χρόνια λειτουργίας του[reference:4][reference:5].

Στη Ρουμανία, η κατάσταση είναι εξίσου κρίσιμη. Ο πυρηνικός σταθμός της Τσερναβόντα, που καλύπτει περίπου το 20% της εγχώριας ζήτησης, αναγκάστηκε να θέσει εκτός λειτουργίας και τους δύο αντιδραστήρες του[reference:6]. Η Ρουμανία κατέφυγε ακόμη και σε στρατιωτική επιχείρηση, με ελεγχόμενη έκρηξη για να αυξήσει τη ροή του νερού προς τον σταθμό[reference:7], ενώ κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης για ολόκληρο τον Αύγουστο[reference:8].

«Η Ρουμανία κατέφυγε ακόμη και σε στρατιωτική επιχείρηση για να διασφαλίσει την παροχή νερού στο πυρηνικό εργοστάσιο της Τσερναβόντα»[reference:9]

Περιφερειακός κλοιός – Οι πιέσεις στην ελληνική αγορά

Η μείωση της παραγωγής στους πυρηνικούς σταθμούς της περιοχής έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση των διαθέσιμων ποσοτήτων ηλεκτρικής ενέργειας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Αυτό σημαίνει ότι οι χώρες που βασίζονται σε εισαγωγές, ή που σε περιόδους υψηλής ζήτησης καλύπτουν μέρος των αναγκών τους από το περιφερειακό δίκτυο, βλέπουν τις τιμές να αυξάνονται.

Η Ελλάδα, αν και δεν εξαρτάται άμεσα από την πυρηνική ενέργεια της Ουγγαρίας ή της Ρουμανίας, εντάσσεται σε ένα διασυνδεδεμένο ευρωπαϊκό σύστημα. Οι ελλείψεις σε μια χώρα προκαλούν ανατιμήσεις και σε όσες βρίσκονται σε γειτνίαση, ενώ η γενικότερη αβεβαιότητα στην αγορά ενισχύει τις πιέσεις στις τιμές.

Το φαινόμενο αυτό επιβεβαιώνει την ευαλωτότητα των εθνικών συστημάτων στις κλιματικές κρίσεις, ειδικά όταν αυτές πλήττουν βασικές υποδομές παραγωγής ενέργειας σε ολόκληρη την ήπειρο[reference:10].

Το ερώτημα για τα τιμολόγια και οι επόμενες κινήσεις

Το κρίσιμο ερώτημα που τίθεται πλέον είναι εάν η άνοδος της χονδρεμπορικής τιμής θα μετακυλιστεί στα τιμολόγια των καταναλωτών. Παρά την ανοδική πορεία της χονδρικής αγοράς, οι μεγάλοι προμηθευτές είχαν επιλέξει τον Ιούλιο να απορροφήσουν το μεγαλύτερο μέρος των αυξήσεων, διατηρώντας σχεδόν αμετάβλητες τις χρεώσεις τους[reference:11]. Ωστόσο, η τωρινή άνοδος είναι πολύ πιο έντονη και παρατεταμένη, γεγονός που καθιστά δυσκολότερη την πλήρη απορρόφηση του κόστους.

Οι αναλυτές εκτιμούν ότι, αν η κατάσταση στις διεθνείς αγορές δεν αποκλιμακωθεί, είναι πολύ πιθανό μέρος των ανατιμήσεων να περάσει στους λογαριασμούς των καταναλωτών. Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, ενώ το ενδεχόμενο μιας νέας κρατικής επιδότησης στα τιμολόγια παραμένει ανοιχτό, ανάλογα με τη διάρκεια και την ένταση της κρίσης[reference:12].

Η ενεργειακή αγορά εισέρχεται σε μια περίοδο έντονης αβεβαιότητας, με το βλέμμα στραμμένο στις εξελίξεις στον Δούναβη, στις καιρικές συνθήκες που επηρεάζουν την παραγωγή από ΑΠΕ, και στην ικανότητα των προμηθευτών να συγκρατήσουν τις τιμές. Το μόνο σίγουρο είναι ότι ο Αύγουστος θα είναι ένας μήνας-κλειδί για το ενεργειακό κόστος στην Ελλάδα.