Μια φορά κι έναν καιρό, στο κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ, το αυγό του φιδιού επωαζόταν αθόρυβα. Το πολιτικό ανάχωμα ράγισε, η AfD επικράτησε με 43,8% και γεννήθηκε το γερμανικό MGGA. Η Κωνσταντίνα Μίχου γράφει για την κανονικοποίηση της ακροδεξιάς, την ψηφιακή προπαγάνδα και το μήνυμα που στέλνει η νίκη στη Σαξονία-Άνχαλτ σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Κωνσταντίνα Μίχου | 07.09.2026 |Απόψεις
Μια φορά κι έναν καιρό…
…στο κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ, ανάμεσα στα σοβιετικά ερείπια, τα κλειστά εργοστάσια και την αίσθηση ότι η περιοχή έμενε πάντα στο περιθώριο, το αυγό του φιδιού επωαζόταν αθόρυβα. Για δεκαετίες, το πολιτικό κατεστημένο στο Βερολίνο παρακολουθούσε την κατάσταση χωρίς να παρεμβαίνει, ταμπουρωμένο πίσω από το λεγόμενο Brandmauer, το πολιτικό ανάχωμα που υποτίθεται ότι θα κρατούσε την ακροδεξιά μακριά από τη διακυβέρνηση.
Και μετά, το ανάχωμα ράγισε.
Το βράδυ των εκλογών, η εικόνα ήταν καθαρή. Με 43,8% των ψήφων και 39 από τις 83 έδρες, η «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD) επικράτησε ολοκληρωτικά, αφήνοντας τους Χριστιανοδημοκράτες (CDU) στο ισχνό 18%. Το φίδι βγήκε πλέον στο φως. Το πραγματικό ερώτημα για τη χώρα δεν είναι αν η ακροδεξιά μπορεί να μεγαλώσει, αλλά πώς τη διαχειρίζεσαι όταν από εκλογική δύναμη μετατρέπεται σε διεκδικητή της εξουσίας.
Από το MAGA στο MGGA
Όσα έγιναν στο Μαγδεμβούργο σηματοδοτούν τη γέννηση του γερμανικού MGGA: Make Germany Great Again. Ο 36χρονος πρωταγωνιστής αυτής της νίκης, Ούλριχ Ζίγκμουντ, δεν θυμίζει έξαλλο λαϊκιστή παλαιάς κοπής. Με επαγγελματικό παρελθόν στις πωλήσεις και το μάρκετινγκ, φιλικό προφίλ και άνεση στον λόγο, ντύνει με έναν σύγχρονο μανδύα την ίδια σκληρή ατζέντα του κλεισίματος των συνόρων και της αλλαγή της μεταπολεμικής ιστορικής αφήγησης.
Η προειδοποίηση της Θουριγγίας
Για όσους θεωρούν μια περιφερειακή νίκη αμελητέα, η ιστορία θυμίζει κάτι σημαντικό. Η πρώτη συμμετοχή του Εθνικοσοσιαλιστικού Κόμματος (NSDAP) σε κυβέρνηση κρατιδίου έγινε στη γειτονική Θουριγγία, μετά τις εκλογές του Δεκεμβρίου 1929. Τον Ιανουάριο του 1930 διορίστηκε εκεί ο πρώτος Ναζί υπουργός σε γερμανική κυβέρνηση κρατιδίου, ο Βίλχελμ Φρικ.
Η συμμετοχή αυτή έδωσε στους Ναζί ένα πολύτιμο πεδίο άσκησης εξουσίας και έδειξε ότι μπορούσαν να μετατρέψουν μια εκλογική επιτυχία σε επιρροή και εν τέλει σε επιβολή.
Από το Volksempfänger στο TikTok
Πίσω από την άνοδο του MGGA δεν βρίσκεται μόνο η οργή του κόσμου, αλλά ένας εξαιρετικά κουρδισμένος ψηφιακός μηχανισμός. Όπως το ναζιστικό καθεστώς προώθησε το φθηνό ραδιόφωνο Volksempfänger 301 ως μέσο μαζικής διάδοσης της προπαγάνδας, έτσι και η AfD αξιοποιεί σήμερα τους αλγόριθμους των social media, δημιουργώντας ψηφιακά περιβάλλοντα στα οποία το δικό της μήνυμα μπορεί να φτάσει απευθείας σε εκατοντάδες χιλιάδες χρήστες. Παράλληλα, οι μαζικές συγκεντρώσεις της Νυρεμβέργης δίνουν τη θέση τους σε καλοστημένα βίντεο. Ο Ούλριχ Ζίγκμουντ αξιοποιεί τη γλώσσα των influencers του fitness, του lifestyle και της καθημερινότητας, παρουσιάζοντας τον εθνικισμό ως κάτι «cool» και καθημερινό.
Αυτός ο μηχανισμός δανείζεται την κλασική συνταγή της προπαγάνδας, υπεραπλούστευση και συνεχής επανάληψη λίγων συνθημάτων, και τη μεταφράζει σε βίντεο 15 δευτερολέπτων με αιχμηρές ατάκες που τροφοδοτούν τον φόβο. Η αισθητικοποίηση της ιδεολογίας, που κάποτε συνδέθηκε με τον κινηματογράφο της Λένι Ρίφενσταλ και τον φανατικό Τύπο όπως η Der Stürmer, περνάει τώρα μέσα από την ποπ κουλτούρα των social media. Όπως η Hitlerjugend προσπαθούσε να διαμορφώσει τους νέους παρακάμπτοντας τους γονείς, έτσι και η AfD επιδιώκει να παρακάμψει τα παραδοσιακά ΜΜΕ, τους δασκάλους και την οικογένεια, μιλώντας απευθείας στους εφήβους μέσα από τις οθόνες τους.
Το αυγό του φιδιού δεν χρειάζεται σκοτεινά καταγώγια για να επωαστεί όταν έχει τη ροή του TikTok.
Όταν το τείχος αρχίζει να ραγίζει
Η επιτυχία του γερμανικού MGGA δεν είναι ένα μεμονωμένο περιστατικό, αλλά ένα πολιτικό μοντέλο που μπορεί να λειτουργήσει ως πρότυπο και να ενισχύσει συγγενείς δυνάμεις από το Παρίσι και τη Βιέννη μέχρι τη Ρώμη και τη Χάγη. Στη Γαλλία, το επιτελείο της Μαρίν Λεπέν και του Ζορντάν Μπαρντελά βλέπει την ενίσχυση των πολιτικών ταμπού γύρω από την ακροδεξιά στη Γερμανία σαν μια δικαίωση ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2027.
Όταν η μεγαλύτερη οικονομία και η «δημοκρατική άγκυρα» της Ευρώπης δυσκολεύεται να ανακόψει την εκλογική άνοδο της AfD, το τείχος προστασίας δοκιμάζεται παντού. Η κανονικοποίηση της ακροδεξιάς δεν προκαλεί πια σοκ, αλλά αντιμετωπίζεται όλο και περισσότερο ως μια συνηθισμένη πολιτική επιλογή.
Η επόμενη μέρα
Το αμερικανικό μοντέλο του Τραμπ απέκτησε τη γερμανική του εκδοχή, προκαλώντας ενθουσιασμό και πολιτική ικανοποίηση από την Ουάσιγκτον ως τη Μόσχα. Την ώρα που το Βερολίνο παρακολουθεί αμήχανο τα αριθμητικά αδιέξοδα για τον σχηματισμό κυβέρνησης, η Ευρώπη συνειδητοποιεί ότι το φίδι έχει πλέον βγει από το τσόφλι του.
Κινείται πλέον ελεύθερα, προκαλώντας τριγμούς σε ολόκληρη την ήπειρο, όπου ο εθνικιστικός λαϊκισμός δεν πιέζει πια μόνο από το περιθώριο, αλλά διεκδικεί ολοένα και πιο καθοριστικό ρόλο στην καρδιά της ευρωπαϊκής πολιτικής.
