Σε μια κίνηση που ολοκληρώνει την πολυετή μετατροπή της χώρας σε αυταρχικό καθεστώς, η Εθνοσυνέλευση της Νικαράγουας ενέκρινε την Τρίτη συνταγματική μεταρρύθμιση που απαγορεύει τη συμμετοχή της αντιπολίτευσης σε εκλογές και παρατείνει την προεδρική θητεία από έξι σε επτά έτη. Η κίνηση του προεδρικού ζεύγους Ντανιέλ Ορτέγα και Ροσάριο Μουρίγιο προκάλεσε την οργή της διεθνούς κοινότητας, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να καλούν σε απομόνωση της Μανάγουας, την Ευρωπαϊκή Ένωση να κάνει λόγο για «συστημική καταστολή» και τον Οργανισμό Αμερικανικών Κρατών να συγκαλεί έκτακτη σύνοδο υπουργών Εξωτερικών.
Γιώργος Παπαγιάννης | 02.09.2026 Διεθνή
Η Εθνοσυνέλευση της Νικαράγουας, υπό τον απόλυτο έλεγχο του κυβερνώντος κόμματος, ενέκρινε την Τρίτη 1η Σεπτεμβρίου, σε ειδική συνεδρίαση στην πόλη Λεόν, μια συνταγματική μεταρρύθμιση που σφραγίζει τη μετατροπή της χώρας σε αυταρχικό καθεστώς. Η τροπολογία, την οποία προώθησαν οι συμπρόεδροι της χώρας, Ντανιέλ Ορτέγα και η σύζυγός του Ροσάριο Μουρίγιο, απαγορεύει τη συμμετοχή των κομμάτων της αντιπολίτευσης σε εκλογικές διαδικασίες και παρατείνει την προεδρική θητεία από έξι σε επτά έτη.
Η απόφαση της Εθνοσυνέλευσης ελήφθη «ομόφωνα» σε πρώτη ανάγνωση. Το κείμενο της τροπολογίας πρέπει να περάσει και από δεύτερη νομοθετική περίοδο, η οποία ξεκινά τον Ιανουάριο του 2027. Ωστόσο, δεδομένης της απόλυτης πλειοψηφίας του Ορτέγα στο κοινοβούλιο, η επικύρωσή της θεωρείται τυπική διαδικασία.
Ποιοι αποκλείονται από τις εκλογές
Το επίμαχο άρθρο της συνταγματικής αναθεώρησης ορίζει ότι δεν μπορούν να είναι υποψήφιοι σε εκλογές ή να ασκούν δημόσια αξιώματα όσοι χαρακτηρίζονται «προδότες της πατρίδας», όσοι συμμετέχουν σε «πραξικοπηματικές ενέργειες» ή ζητούν ξένη στρατιωτική επέμβαση, καθώς και όσοι προωθούν οικονομικούς αποκλεισμούς ή κυρώσεις κατά του κράτους. Ο όρος «προδότες της πατρίδας» έχει ήδη χρησιμοποιηθεί για την αφαίρεση της υπηκοότητας τουλάχιστον 452 αντιπολιτευόμενων, διανοούμενων και επικριτών του καθεστώτος.
Η διατύπωση είναι τόσο ευρεία που επιτρέπει στην κυβέρνηση να αποκλείει σχεδόν οποιονδήποτε επιθυμεί. Οι διωκόμενοι ηγέτες της αντιπολίτευσης, που βρίσκονται σε εξορία, προειδοποιούν ότι η κίνηση αυτή αποσκοπεί στη διασφάλιση της οικογενειακής διαδοχής στην εξουσία.
Η αντίδραση των ΗΠΑ
Η αντίδραση της Ουάσινγκτον ήταν άμεση και σκληρή. Ο ανώτερος αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για τη Λατινική Αμερική, Μάικλ Κόζακ, είχε ήδη προειδοποιήσει από τις αρχές Αυγούστου, ζητώντας έκτακτη σύγκληση των υπουργών Εξωτερικών των χωρών του ΟΑΕ. Σε δήλωσή του, κατήγγειλε ότι «ο Μουρίγιο και ο Ορτέγα ξαναγράφουν το σύνταγμα της Νικαράγουας για να παρατείνουν την εξουσία τους», χαρακτηρίζοντας την κίνηση «όχι μεταρρύθμιση, αλλά αυταρχισμό».
Οι ΗΠΑ, υποστηριζόμενες από την Αργεντινή, την Κόστα Ρίκα, τον Παναμά και την Παραγουάη, ζήτησαν από τον ΟΑΕ να εξετάσει το πλήρες φάσμα των διαθέσιμων μέτρων κατά του καθεστώτος. «Οι λέξεις από μόνες τους δεν έχουν αποτέλεσμα. Η δράση έρχεται καθυστερημένα», ήταν το μήνυμα της Ουάσινγκτον, το οποίο κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να απομονώσει την κυβέρνηση της Μανάγουας.
Η θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των διεθνών οργανισμών
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσω της Ύπατης Εκπροσώπου της για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής, Κάγια Κάλας, καταδίκασε την εξέλιξη και κάλεσε τη Μανάγουα να διεξαγάγει εκλογές «σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα». Η ΕΕ ζήτησε διάλογο μεταξύ του καθεστώτος και της αντιπολίτευσης και προειδοποίησε για τη «συστημική καταστολή» που ασκείται από το καθεστώς. Η Μανάγουα, ωστόσο, απέρριψε την ευρωπαϊκή παρέμβαση, χαρακτηρίζοντάς την «παρεμβατική, ιμπεριαλιστική και αποικιακής νοοτροπίας».
Η Διαμερικανική Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (IACHR) είχε ήδη καταδικάσει από τις αρχές Αυγούστου τη συνταγματική μεταρρύθμιση, προειδοποιώντας ότι η περαιτέρω παράταση της θητείας και η εδραίωση περιορισμών στα πολιτικά δικαιώματα «εδραιώνουν την αυταρχική διακυβέρνηση και εξαλείφουν τις προϋποθέσεις για δημοκρατικές μεταβιβάσεις εξουσίας».
Η κινητοποίηση του ΟΑΕ
Ο Οργανισμός Αμερικανικών Κρατών, στον οποίο η Νικαράγουα δεν συμμετέχει πλέον τυπικά (αποχώρησε το 2023), κινητοποιήθηκε έντονα. Στις 19 Αυγούστου, το μόνιμο συμβούλιο του ΟΑΕ ενέκρινε ψήφισμα για τη σύγκληση «έκτακτης» συνάντησης των υπουργών Εξωτερικών στην Ουάσινγκτον. Το ψήφισμα εγκρίθηκε με 29 ψήφους υπέρ και μία κατά.
Ο γενικός γραμματέας του ΟΑΕ, Άλμπερτ Ράμντιν, δήλωσε ότι η πίεση μπορεί να ασκηθεί σε πολλαπλά επίπεδα – οικονομικά, πολιτικά, ακόμη και μέσω περιορισμών στις αεροπορικές πτήσεις. «Ελπίζουμε ότι οι υπουργοί θα λάβουν αποφάσεις – ατομικές και συλλογικές – για να τιμωρήσουν, να ασκήσουν μεγαλύτερη πίεση στη Νικαράγουα», δήλωσε ο Ράμντιν.
Η απάντηση της Μανάγουας
Η απάντηση της κυβέρνησης της Νικαράγουας ήταν προκλητική. Η τροπολογία περιλαμβάνει διάταξη που αγνοεί την «εφαρμογή εξωεδαφικών νόμων από οποιοδήποτε κράτος, ομάδα κρατών ή διεθνείς οργανισμούς». Πρόκειται για μια σαφή απόπειρα να καταστεί άνευ αντικειμένου οποιαδήποτε απόφαση του ΟΑΕ ή άλλων διεθνών φορέων.
Ο Ορτέγα, πρώην αντάρτης που ανέτρεψε τον δικτάτορα Σομόζα τη δεκαετία του 1970, επέστρεψε στην εξουσία το 2007. Από τότε, έχει προχωρήσει σε διαδοχικές αναθεωρήσεις του Συντάγματος, συμπεριλαμβανομένης της τοποθέτησης της συζύγου του στη θέση της «συμπροέδρου». Η χώρα βρίσκεται σε βαθιά πολιτική κρίση από το 2018, όταν η καταστολή των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων είχε ως αποτέλεσμα περισσότερους από 300 νεκρούς, σύμφωνα με τον ΟΗΕ.
Το πολιτικό διακύβευμα
Οι αρχικές προεδρικές εκλογές ήταν προγραμματισμένες για τον Νοέμβριο του 2026, ωστόσο η νέα αναθεώρηση του Συντάγματος μεταθέτει τη διεξαγωγή τους για τον Νοέμβριο του 2027. Η τροπολογία, η οποία θα πρέπει να επικυρωθεί και από την επόμενη νομοθετική περίοδο (Ιανουάριος-Δεκέμβριος 2027), ουσιαστικά ακυρώνει κάθε δημοκρατική διαδικασία και εδραιώνει το καθεστώς των Ορτέγα-Μουρίγιο στην εξουσία.
Η διεθνής κοινότητα καλείται τώρα να αποφασίσει εάν τα λόγια θα μετατραπούν σε πράξεις. «Οι λέξεις από μόνες τους δεν έχουν αποτέλεσμα», προειδοποίησε η Ουάσινγκτον, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω μέτρων απομόνωσης της Νικαράγουας. Ο Παναμάς έχει ήδη αποσύρει τον πρεσβευτή του από τη Μανάγουα, ενώ οι χώρες της Κεντρικής Αμερικής, η Βολιβία, η Βραζιλία και η Χιλή έχουν καταδικάσει την κίνηση.
