Η Ελλάδα, η Ιταλία και η Πολωνία πίεσαν για φιλικότερο πλαίσιο – Οι Σκανδιναβικές χώρες και η Ισπανία αντιστάθηκαν σε οποιαδήποτε αποδυνάμωση των κλιματικών στόχων
Newsroom | Σάββατο 18 Ιουλίου 2026 | ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέκυψε στις πιέσεις της βαριάς βιομηχανίας. Δύο από τις πιο εμβληματικές προτάσεις της για την «Πράσινη Συμφωνία» αποδυναμώθηκαν σημαντικά. Το πολυαναμενόμενο Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS) και το σχέδιο για την ενεργειακή μετάβαση δεν έχουν πλέον ως προτεραιότητα το κλίμα. Η ευρωπαϊκή βιομηχανία κέρδισε το στοίχημα.
Η αναθεώρηση του ETS δημιούργησε βαθύτατες ρωγμές ανάμεσα στις χώρες-μέλη. Χώρες όπως η Ελλάδα, η Ιταλία και η Πολωνία πίεζαν σθεναρά για μια πιο φιλική προς τη βιομηχανία μεταρρύθμιση. Την ίδια στιγμή, οι Σκανδιναβικές χώρες και η Ισπανία αντιστάθηκαν σε οποιαδήποτε αποδυνάμωση των κλιματικών φιλοδοξιών της Ε.Ε.
Το Σύστημα Εμπορίας Ρύπων – Το πιο αποτελεσματικό εργαλείο υπό αμφισβήτηση
Το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών θεωρείται το πιο αποτελεσματικό εργαλείο της Ε.Ε. για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Από την έναρξή του το 2005, έχει αποφέρει έσοδα άνω των 270 δισεκατομμυρίων ευρώ. Αυτά τα χρήματα επανεπενδύθηκαν στην καινοτομία, την απαλλαγή της βιομηχανίας από τις ανθρακούχες εκπομπές και τον εκσυγχρονισμό του ενεργειακού συστήματος της Ευρώπης.
Παράλληλα, το σύστημα βοήθησε την Ευρώπη να μειώσει τις εκπομπές κατά 50% στους τομείς που καλύπτει. Ωστόσο, οι ενεργοβόρες βιομηχανίες υποστηρίζουν ότι το κόστος καθίσταται μη βιώσιμο. Κατάφεραν να κερδίσουν την υποστήριξη μιας συμμαχίας χωρών της κεντρικής, ανατολικής και νότιας Ευρώπης.
Τα βασικά σημεία της αναθεώρησης:
- Κατάργηση δωρεάν δικαιωμάτων: Η προστασία της βαριάς βιομηχανίας για πάνω από μια δεκαετία σταματά σταδιακά
- Αυστηρότερο ανώτατο όριο: Μείωση της ετήσιας προσφοράς αδειών κατά 80 εκατομμύρια τόνους επιπλέον
- Ορίζοντας 2039: Με τον τρέχοντα ρυθμό, δεν θα εκδοθούν νέα δικαιώματα μετά το 2039
Οι χώρες που διχάστηκαν – Η Ελλάδα στο επίκεντρο
Οι διαφωνίες ανάμεσα στα κράτη-μέλη ήταν έντονες. Η Ελλάδα, η Ιταλία και η Πολωνία πίεσαν για μια πιο φιλική προς τη βιομηχανία μεταρρύθμιση. Οι χώρες αυτές φοβούνται ότι οι αυστηροί κλιματικοί στόχοι θα πλήξουν την ανταγωνιστικότητα των βιομηχανιών τους. Από την άλλη πλευρά, οι Σκανδιναβικές χώρες και η Ισπανία αντιστάθηκαν σε οποιαδήποτε αποδυνάμωση των στόχων.
Οι τελικές λεπτομέρειες της συμφωνίας κρατήθηκαν μυστικές μέχρι την τελευταία στιγμή. Ακόμα και οι επίτροποι κλήθηκαν να διαβάσουν την έκθεση σε ασφαλές δωμάτιο. Η Επιτροπή έκανε ένα βήμα πίσω, δίνοντας προτεραιότητα στις αυξανόμενες τιμές ενέργειας και στους φόβους για τη βιομηχανική βάση της Ευρώπης.
«Οι αλλαγές αναμένεται να έχουν επιπτώσεις και στις αγορές. Οι Βρυξέλλες θα πρέπει να αποφασίσουν μεταξύ δύο καυτών προτεραιοτήτων: το κλίμα ή τη βιομηχανία»
Το σχέδιο για τον εξηλεκτρισμό – Μείωση φόρων και νέοι στόχοι
Παράλληλα με την αναθεώρηση του ETS, η Κομισιόν παρουσίασε το σχέδιό της για τον εξηλεκτρισμό. Η Ε.Ε. παραμένει εκτεθειμένη σε γεωπολιτικούς κλυδωνισμούς που ανεβάζουν τις τιμές της ενέργειας. Το 70% της ηλεκτρικής ενέργειας παράγεται πλέον από εγχώριες καθαρές πηγές. Ωστόσο, το ποσοστό εξηλεκτρισμού της ζήτησης έχει παραμείνει στάσιμο στο 23% την τελευταία δεκαετία.
Η Επιτροπή θέτει ως ενδεικτικό στόχο εξηλεκτρισμού το 46% έως το 2040. Η επίτευξη του στόχου θα μπορούσε να μειώσει τις δαπάνες της Ε.Ε. για εισαγωγές ορυκτών καυσίμων κατά 260 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως έως το 2040. Η μείωση των φόρων στην ηλεκτρική ενέργεια αποτελεί βασικό εργαλείο. Η ηλεκτρική ενέργεια θα φορολογείται λιγότερο από το φυσικό αέριο, δίνοντας κίνητρα για τη μετάβαση σε αντλίες θερμότητας.
Οι αντιδράσεις και οι επιπτώσεις για τους καταναλωτές
Η Επιτροπή σχεδιάζει να πιέσει τις χώρες να μειώσουν τον ΦΠΑ στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, τις αντλίες θερμότητας και τις οικιακές μπαταρίες. Παράλληλα, θα ενθαρρύνει τη χρήση εσόδων από τα Σχέδια Κοινωνικού Κλίματος για τη χρηματοδότηση της κοινωνικής μίσθωσης ηλεκτρικών οχημάτων.
«Οι καταναλωτές έχουν πληρώσει το τίμημα για πάρα πολλές ενεργειακές κρίσεις. Η Επιτροπή έχει δίκιο που επιταχύνει τη στροφή προς την ηλεκτρική ενέργεια»
— Αγουστίν Ρέινα, γενικός διευθυντής BEUC
Ο γενικός διευθυντής της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Καταναλωτών (BEUC), Αγουστίν Ρέινα, σχολίασε θετικά την κίνηση. «Οι καταναλωτές έχουν πληρώσει το τίμημα για πάρα πολλές ενεργειακές κρίσεις που προκαλούνται από πτητικά ορυκτά καύσιμα. Είναι ο καλύτερος τρόπος για να προστατευθούν οι καταναλωτές μακροπρόθεσμα από τις κρίσεις στις τιμές των ορυκτών καυσίμων», δήλωσε.
Ωστόσο, ο ίδιος τόνισε ότι πρέπει να διασφαλιστούν όσοι παραμένουν συνδεδεμένοι στο δίκτυο φυσικού αερίου. Για πολύ καιρό, οι καταναλωτές αποθαρρύνονταν από το να επενδύσουν σε αντλίες θερμότητας ή ηλεκτρικά αυτοκίνητα λόγω των υψηλών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας σε πολλές χώρες.
